Lefaso kiến nghị tháo gỡ vướng mắc cấp C/O cho doanh nghiệp da giày, may mặc

Ngày 13/8, bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Lefaso, ký công văn gửi Bộ Công Thương kiến nghị tháo gỡ khó khăn trong thủ tục cấp C/O cho các doanh nghiệp da giày, may mặc.

Theo Lefaso, thời gian qua, hiệp hội liên tục nhận được phản ánh về tình trạng chậm cấp C/O, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện chứng từ và giao hàng của các nhà máy sản xuất xuất khẩu. Các mẫu C/O đang gặp vướng gồm mẫu B dành cho những thị trường chưa hoặc không có FTA, đặc biệt là Mỹ; mẫu E sử dụng cho thị trường ASEAN và mẫu VC theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Chile.

Nguyên nhân chủ yếu được Lefaso xác định xuất phát từ quá trình chuyển giao cơ quan cấp C/O từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) về các Sở Công Thương địa phương. Quá trình này phát sinh những điểm nghẽn trong khâu tiếp nhận, thẩm định hồ sơ.

Trong đó, nhiều doanh nghiệp phải đăng ký lại hồ sơ thương nhân với cơ quan cấp mới. Thời gian xử lý có thể kéo dài tới 10 ngày. Trong thời gian chờ phê duyệt, doanh nghiệp chưa thể nộp hồ sơ xin cấp C/O, làm gián đoạn quá trình chuẩn bị chứng từ xuất khẩu.

Cùng với đó, một số Sở Công Thương phải tiếp nhận lượng hồ sơ lớn từ nhiều ngành hàng trong khi nhân sự và quy trình xử lý chưa ổn định trong giai đoạn đầu chuyển giao. Tình trạng này làm kéo dài thời gian rà soát, xét duyệt hồ sơ.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, C/O không chỉ là một loại chứng từ mà còn liên quan trực tiếp đến thuế, thông quan, dòng tiền và tiến độ giao hàng. Việc chậm cấp có thể khiến khách hàng tại nước nhập khẩu không kịp hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA, phải tạm nộp thuế MFN rồi làm thủ tục hoàn sau, làm phát sinh chi phí và đọng vốn lưu động.

Ở những thị trường yêu cầu xuất trình C/O ngay khi thông quan, việc thiếu chứng từ có thể khiến hàng hóa bị giữ tại cảng, kéo theo chi phí lưu kho, lưu bãi và nguy cơ phát sinh phạt do giao hàng chậm. Đồng thời, sự chậm trễ có thể làm xáo trộn kế hoạch phân phối của các nhãn hàng quốc tế, ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp và nguy cơ đối tác cân nhắc chuyển đơn hàng sang nguồn cung khác.

Đáng lưu ý, Lefaso đặc biệt quan ngại đối với C/O mẫu B khi xuất khẩu sang Mỹ. Mặc dù là C/O không ưu đãi, C/O mẫu B là căn cứ pháp lý quan trọng xác định nguồn gốc sản phẩm. Nếu thiếu chứng từ, hàng hóa Việt Nam có thể phải đối mặt với yêu cầu kiểm tra, xác minh xuất xứ nghiêm ngặt hơn, qua đó làm gia tăng rủi ro về thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo Lefaso, việc tháo gỡ vướng mắc cấp C/O cần được thực hiện khẩn cấp để tránh ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu trong giai đoạn cao điểm. Hiệp hội đề nghị Bộ Công Thương cho phép áp dụng cơ chế chuyển tiếp, kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống quản lý và cấp C/O điện tử (eCoSys) sang các Sở Công Thương, thay vì yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại toàn bộ thủ tục.

Trong thời gian chuyển đổi, Lefaso đề xuất cho phép tiếp nhận, phê duyệt hồ sơ song song hoặc áp dụng cơ chế “hồ sơ thương nhân tạm thời”, qua đó doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ xin C/O trong khi hồ sơ đăng ký đang được thẩm định.

Lefaso cũng kiến nghị tăng cường năng lực xử lý tại các sở công thương địa phương, bao gồm bổ sung nhân sự, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho các sở công thương có nhiều nhà máy như TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai. Với các lô hàng gấp hoặc đi thị trường xa, cần nghiên cứu cơ chế xử lý ngoài giờ hoặc fast-track để hạn chế nguy cơ chậm giao hàng.

Về lâu dài, Lefaso đề nghị tiếp tục tối ưu hệ thống eCoSys, giảm các thao tác thủ công và hướng tới tự động hóa cấp C/O đối với những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt.

Những kiến nghị này được đưa ra trong bối cảnh ngành da giày, túi xách đang duy trì quy mô xuất khẩu lớn và có vai trò quan trọng trong tạo việc làm. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt gần 29 tỷ USD, trong đó giày dép trên 24 tỷ USD; toàn ngành có khoảng 3.000 doanh nghiệp với gần 1,5 triệu lao động.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu giày dép các loại đạt xấp xỉ 12 tỷ USD, tăng khoảng 0,5% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Mỹ chiếm gần 39% tổng kim ngạch xuất khẩu giày dép.

Trong bối cảnh đơn hàng xuất khẩu bước vào giai đoạn cao điểm và thị trường Mỹ vẫn chiếm tỷ trọng lớn, việc bảo đảm C/O được cấp đúng hạn không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thiện chứng từ mà còn góp phần duy trì dòng hàng, hạn chế chi phí phát sinh và bảo vệ khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.