Lịch sử Chính phủ Việt Nam và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016)

Công trình phản ánh 70 năm xây dựng và điều hành đất nước

Trong tiến trình lịch sử Việt Nam hiện đại, Chính phủ luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống quyền lực nhà nước, thực hiện quyền hành pháp, bảo đảm sự vận hành thống nhất, thông suốt của toàn bộ hệ thống chính trị. Trải qua các giai đoạn cách mạng, từ kháng chiến giành độc lập, thống nhất đất nước đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, Chính phủ không ngừng được kiện toàn về tổ chức, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Bộ sách Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) gồm 4 tập, là công trình nghiên cứu công phu, phản ánh một cách toàn diện quá trình hình thành, phát triển và hoạt động của Chính phủ Việt Nam từ khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đến hết nhiệm kỳ Chính phủ khóa XIII.

Tập 1 (1945 - 1955): Khởi đầu với việc xây dựng nền hành chính cách mạng và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp.

Tập 2 (1955 - 1976): Tập trung vào giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam.

Tập 3 (1976 - 2007): Phản ánh quá trình khắc phục hậu quả chiến tranh và bước chuyển mình quan trọng sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (từ năm 1986).

Tập 4 (2007 - 2016): Nghiên cứu hai nhiệm kỳ Chính phủ khóa XII và khóa XIII trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Bên cạnh đó, cuốn Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) giản lược không đơn thuần là bản rút gọn của bốn tập sách, mà là công trình phục dựng những nét cơ bản nhất về sự ra đời, kiện toàn tổ chức bộ máy và hoạt động của Chính phủ qua các thời kỳ, giúp đông đảo bạn đọc tiếp cận một cách khái quát bức tranh toàn cảnh về lịch sử Chính phủ Việt Nam.

Biên niên về hành trình kiến tạo và phát triển đất nước

Trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia, Chính phủ luôn giữ vai trò trung tâm của quyền lực hành pháp, trực tiếp tổ chức thực thi pháp luật, điều hành bộ máy hành chính và quản lý các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Đối với Việt Nam, lịch sử phát triển của Chính phủ gắn liền với lịch sử xây dựng và trưởng thành của Nhà nước cách mạng, phản ánh quá trình không ngừng đổi mới, thích ứng và phát triển của nền hành chính quốc gia.

Hành trình lịch sử ấy được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phản ánh toàn diện trong bộ sách Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016). Với hình thức biên niên, bộ sách được mở rộng lên 14 tập trong lần xuất bản này, cung cấp cách tiếp cận khoa học, logic và thuận tiện cho việc tra cứu. Mỗi sự kiện lịch sử đều được trình bày rõ ràng về thời gian, bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa, giúp người đọc dễ dàng đối chiếu và nắm bắt bức tranh toàn cảnh về sự vận hành của bộ máy hành chính qua các thời kỳ.

Không chỉ ghi lại những dấu mốc lịch sử, bộ sách còn phản ánh quá trình đổi mới, hoàn thiện tổ chức và phương thức hoạt động của Chính phủ qua từng thời kỳ. Từ việc xây dựng nền hành chính cách mạng đầu tiên, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách bộ máy nhà nước đến xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động và phục vụ nhân dân, mỗi giai đoạn đều thể hiện sự thích ứng linh hoạt trước yêu cầu phát triển của đất nước.

Với giá trị tư liệu, khoa học và thực tiễn sâu sắc, hai bộ sách Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) là những công trình có ý nghĩa thiết thực đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy lịch sử Việt Nam hiện đại, đồng thời là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử Việt Nam hiện đại.

Dòng chảy lịch sử của Chính phủ Việt Nam qua hơn bảy thập kỷ không chỉ là chuỗi những sự kiện hành chính, mà đó là hành trình đầy gian nan nhưng vô cùng vẻ vang của một Nhà nước được sinh ra từ ý chí độc lập, tự chủ và khát vọng vì nhân dân. Để khắc họa trọn vẹn "tâm thế" và "tầm nhìn" của Chính phủ, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trân trọng giới thiệu hai công trình sử học đồ sộ: Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016).

Ngày 19/5/2000, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 54/2000/QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Chính phủ Việt Nam, với mục tiêu phản ánh tương đối đầy đủ, toàn diện và có hệ thống quá trình ra đời, phát triển về tổ chức và hoạt động của Chính phủ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, đồng thời tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý nhà nước. Từ nhiệm vụ đó, hai công trình quy mô lớn đã được triển khai.

Năm 2005, bộ Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2005) gồm ba tập được xuất bản lần đầu, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tổng kết lịch sử hoạt động của Chính phủ. Trong lần xuất bản này, bộ sách được chỉnh sửa, bổ sung và cập nhật thành 4 tập cùng một quyển giản lược, phản ánh tương đối toàn diện lịch sử Chính phủ Việt Nam từ khi thành lập Chính phủ lâm thời đến Chính phủ khóa XIII, nhiệm kỳ 2011 - 2016.

Bộ sách Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) không chỉ tái hiện một cách hệ thống các sự kiện lịch sử mà còn làm rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và phương thức quản lý, điều hành của Chính phủ trong từng thời kỳ; phản ánh những bước chuyển quan trọng của Chính phủ từ thời kỳ kháng chiến đến hòa bình, từ cơ chế quản lý tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từ phát triển trong điều kiện khép kín sang chủ động hội nhập quốc tế. Việc nghiên cứu tổ chức và hoạt động của Chính phủ được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với Quốc hội, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương, các cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân.

Cùng với đó, bộ sách Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) gồm 14 tập, phản ánh lịch sử Chính phủ Việt Nam từ khi được thành lập đến hết nhiệm kỳ Chính phủ khóa XIII (tháng 7/2016). Bộ sách cung cấp cho bạn đọc một hệ thống tư liệu phong phú theo trình tự thời gian, giúp theo dõi toàn bộ diễn trình lịch sử của Chính phủ qua từng sự kiện cụ thể. Công trình tuân thủ nguyên tắc biên niên, trình bày các sự kiện theo trình tự thời gian, bảo đảm tính hệ thống, logic và độ tin cậy của tư liệu.

Không chỉ là một bộ sử liệu đồ sộ, Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) còn là công trình nghiên cứu tổng hợp có giá trị nổi bật trên ba phương diện: giá trị tư liệu với nguồn thông tin chính thống, đầy đủ và có hệ thống; giá trị tổng hợp trong việc tái hiện toàn cảnh tiến trình phát triển của bộ máy hành chính nhà nước; và giá trị khoa học - tổng kết, góp phần phục vụ nghiên cứu lý luận về quản trị quốc gia, tổ chức bộ máy nhà nước và đổi mới thể chế trong điều kiện phát triển mới của đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước, việc nhìn lại chặng đường phát triển của Chính phủ không chỉ mang ý nghĩa tri ân lịch sử mà còn góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình hoạch định chính sách, hoàn thiện thể chế và xây dựng nền hành chính hiện đại.

Lịch sử của một đất nước luôn ghi dấu ấn đậm nét từ sự điều hành, chỉ đạo của Chính phủ qua các thời kỳ. Trải qua hơn bảy mươi năm xây dựng và phát triển, những quyết sách lớn của Chính phủ không chỉ là những văn bản hành chính đơn thuần, mà là hơi thở, là trí tuệ và là bản lĩnh của cả dân tộc trong công cuộc dựng xây và bảo vệ Tổ quốc. Hai bộ sách Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) chính là những kho tư liệu quý giá, ghi lại trọn vẹn chặng đường vẻ vang đó.

Trong lịch sử Việt Nam hiện đại, hành trình phát triển của Chính phủ luôn gắn liền với từng bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng. Từ Chính phủ lâm thời sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến Chính phủ của thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều phản ánh những đổi mới về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý, năng lực điều hành và tư duy kiến tạo phát triển.

Được triển khai từ Quyết định số 54/2000/QĐ-TTg ngày 19/5/2000 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Ban Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Chính phủ Việt Nam, hai công trình Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) và Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) được thực hiện với mục tiêu phản ánh tương đối đầy đủ, toàn diện và có hệ thống quá trình ra đời, phát triển về tổ chức và hoạt động của Chính phủ Việt Nam; đồng thời tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn phục vụ việc nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới. Điều đặc biệt là Ban Chỉ đạo biên soạn không lựa chọn một cách tiếp cận duy nhất, mà hai công trình được xây dựng song hành, bổ sung cho nhau: Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) tập trung nghiên cứu, phân tích sự phát triển của Chính phủ qua từng thời kỳ lịch sử; trong khi Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) hệ thống hóa toàn bộ tiến trình ấy bằng chuỗi sự kiện được sắp xếp theo trình tự thời gian.

Với quy mô gần 3.000 trang gồm 4 tập và một cuốn giản lược, bộ Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) tập trung làm rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Chính phủ trong từng giai đoạn phát triển của đất nước; đặt hoạt động của Chính phủ trong mối quan hệ với Quốc hội, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương, các cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân.

Tái hiện hơn 70 năm lịch sử Chính phủ Việt Nam bằng hệ thống sự kiện, bộ Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016) được cấu trúc thành 14 tập, bảo đảm tính hệ thống, logic và độ tin cậy của tư liệu. Mỗi sự kiện đều được trình bày với bốn yếu tố cơ bản: thời gian, tiêu đề, nội dung và nguồn tư liệu, giúp người đọc dễ dàng theo dõi, tra cứu và đối chiếu. Đặc biệt, giai đoạn 1969 - 1975 được trình bày song song theo hoạt động của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, phản ánh đầy đủ công tác điều hành đất nước trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt.

Điều làm nên giá trị lâu dài của hai công trình không chỉ là quy mô hay khối lượng tư liệu đồ sộ, mà còn ở những đóng góp về khoa học và thực tiễn. Từ việc tổng kết hơn 70 năm hình thành và phát triển của Chính phủ Việt Nam, hai bộ sách góp phần làm sáng tỏ quá trình xây dựng nền hành chính cách mạng, khẳng định vai trò của Chính phủ trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng, tổ chức thực hiện Hiến pháp và pháp luật, quản lý và điều hành đất nước qua các thời kỳ. Đây đồng thời là nguồn tư liệu chính thống, có giá trị đối với công tác nghiên cứu, giảng dạy lịch sử Việt Nam hiện đại; là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử Nhà nước và nền hành chính Việt Nam.