Loạt doanh nghiệp có thể là tâm điểm của làn sóng thoái vốn thứ ba

Theo báo cáo đặc biệt vừa công bố, Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng hoạt động cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đang đứng trước cơ hội bước vào một chu kỳ mới, khi nhiều yếu tố về chính sách, nhu cầu huy động vốn và mục tiêu tăng trưởng kinh tế cùng hội tụ.

Theo BSC, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua hai làn sóng IPO và cổ phần hóa lớn.

Làn sóng đầu tiên diễn ra giai đoạn 2006-2009, gắn với quá trình Việt Nam gia nhập WTO và sự bùng nổ của thị trường chứng khoán. Làn sóng thứ hai diễn ra trong giai đoạn 2016-2018, khi môi trường vĩ mô thuận lợi, dòng vốn ngoại gia tăng và Việt Nam được FTSE đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng.

BSC cho rằng "làn sóng thứ ba" đã có dấu hiệu hình thành từ năm 2025, được hỗ trợ bởi việc sửa đổi Nghị định 155, tiến trình nâng hạng thị trường và Quyết định 40/2026 về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước. Theo thống kê của BSC, chỉ riêng năm 2025 đã xuất hiện nhiều thương vụ IPO quy mô lớn, chủ yếu thuộc nhóm chứng khoán như VPBank Securities, VPS, TCBS, LPBank Securities, bên cạnh Điện Máy Xanh và Hạ tầng Gelex.

Trong làn sóng thứ ba, BSC cũng điểm danh 28 doanh nghiệp niêm yết có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao và có thể trở thành tâm điểm trong làn sóng cổ phần hóa, thoái vốn sắp tới gồm: Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) với tỷ lệ sở hữu Nhà nước 95,4%; PV Gas (GAS) 95,8%; Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) 96,8%; Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) 92,1%; Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (MVN) 99,5%; Petrolimex (PLX) 75,9%; Bảo Việt (BVH) 68%; PV Power (POW) 79,9%; PV Oil (OIL) 80,5%; Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEA) 88,5%; Becamex Group (BCM) 95,4%; Vietnam Airlines (HVN) 86,4% cùng nhiều doanh nghiệp khác.

Thống kê của BSC Research chỉ ra tỷ lệ sở hữu Nhà nước hiện tại tại nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết và đăng ký giao dịch vẫn ở mức rất cô đặc. Đây được xem là nguồn hàng hóa chiến lược trong danh mục cơ cấu lại vốn Nhà nước thời gian tới.

Theo BSC, việc đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn không chỉ giúp Nhà nước huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển mà còn góp phần gia tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), cải thiện thanh khoản và mở rộng dư địa tiếp cận của dòng vốn ngoại đối với nhiều doanh nghiệp vốn hóa lớn trên thị trường.