"Luật Thủ đô (sửa đổi): Hà Nội trước cơ hội lịch sử"

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Nguyễn Ngọc Tiến cho biết, việc tổ chức Tọa đàm với chủ đề "Luật Thủ đô (sửa đổi): Hà Nội trước cơ hội lịch sử" nhằm giúp độc giả nhìn nhận một cách toàn diện những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của Thủ đô, cũng như thảo luận về những cơ chế, chính sách đặc thù đột phá cần thiết trong giai đoạn tới.

Theo Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, thành phố Hà Nội - với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trái tim của cả nước - đang đứng trước yêu cầu phát triển cao, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, như tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ngập úng cục bộ, xử lý rác thải… Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ đặc thù và phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn; phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô.

Tại Tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Thiết, Chánh Văn phòng UBND Thành phố Hà Nội cho biết, Trung ương đã cho phép Thành phố Hà Nội được thực hiện đồng bộ việc xây dựng 3 văn kiện đặc biệt quan trọng đó là: Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới là căn cứ chính trị; Luật thủ đô (sửa đổi) là căn cứ pháp lý; Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm là tầm nhìn là hướng đi đích đến của Thủ đô trước mắt và lâu dài.

Sau quá trình chuẩn bị tích cực của cơ quan Trung ương và Thành phố, ngày 17/3, Bộ chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TƯ về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, xác định rõ yêu cầu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định theo không gian phát triển mở, mô hình đô thị "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Thành phố đang xây dựng Quy hoạch chung Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng phát triển Hà Nội theo tinh thần "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", xanh, thông minh, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, từ mô hình chính quyền đô thị, cơ chế tài chính - ngân sách, quản lý quy hoạch, đất đai, phát triển hạ tầng, đến thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Ông Trần Quang Tuyên - Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội - khẳng định Luật Thủ đô sửa đổi và Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm có ý nghĩa quan trọng, bước tiến mang tính đột phá. Nếu nhận định Quy hoạch tổng thể 100 năm đóng vai trò chiến lược và thiết lập định hướng dài hạn, thì Luật Thủ đô sửa đổi chính là nền tảng pháp lý quan trọng nhất, đảm bảo nguồn lực và cơ sở để triển khai. Sự tương thích tuyệt đối của kiềng ba chân gồm Nghị quyết của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô và Quy hoạch không gian là bệ phóng để cụ thể hóa các định hướng trên bản đồ thực địa.

"Đáng chú ý, Hà Nội định hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình phát triển dàn trải sang cấu trúc không gian đa chiều, đa tầng, đa lớp. Chúng ta không chỉ nhìn trên mặt bằng mà sẽ khai thác không gian đa tầng gồm không gian ngầm, mặt đất, tầm thấp và trên cao. Đặc biệt, định hướng hình thành hệ thống ngầm đa năng tích hợp giao thông, bãi đỗ xe và hạ tầng thoát nước tại các khu vực TOD là lời giải cho vấn nạn ngập úng nội đô. Theo đồ án nghiên cứu, Hà Nội phấn đấu tỷ lệ ngầm hóa tại các khu vực nội đô thị đạt đến 40%", ông Trần Quang Tuyên nhận định.

Trao đổi tại tọa đàm, Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - nêu rằng nên gọi Luật Thủ đô (sửa đổi) là phiên bản 4.0, bởi gắn liền với việc coi khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng, nâng cao chất lượng, hiệu quả tăng trưởng.

Ông Phan Đức Hiếu thông tin Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến chỉnh lý. Thường vụ thống nhất cho rằng Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã đủ điều kiện để trình vào kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI và không cần phải trình lại Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến nữa.

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu phân tích Luật Thủ đô là luật hình thức, trao công cụ, trao thẩm quyền cho Thủ đô. Nội dung chính của Luật Thủ đô là cơ chế. Ví dụ, giao cho Thủ đô làm quy hoạch Thủ đô là phạm vi điều chỉnh của Luật Thủ đô. Còn nội dung cách tiếp cận quy hoạch như thế nào là nội dung của các chính sách sau khi Luật Thủ đô trao quyền.

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu nhận định việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là cấp thiết, rất cấp thiết trong bối cảnh sắp tới, bởi phải đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bối cảnh thay đổi, mục tiêu thay đổi và đặc thù của Hà Nội rất khác các tỉnh khác. Dưới góc độ kinh tế, đây là cách tiếp cận theo hướng "thúc vào cái tốt". Những nơi có cơ hội, có tiềm năng thì phải có cơ chế để phát huy tối đa tiềm năng và lợi ích. Đây là cách tiếp cận phù hợp trong kỷ nguyên mới.