Luật Thủ đô sửa đổi: Thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh thái, bảo vệ môi trường

Sau hơn một năm triển khai Luật Thủ đô năm 2024, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường của Hà Nội đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng với nhiều cơ chế, chính sách được ban hành đồng bộ. Thực tiễn triển khai cũng cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện các quy định để tháo gỡ những vướng mắc, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi hơn nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của Hà Nội.

Do đó, thành phố Hà Nội đang đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng bổ sung các cơ chế vượt trội, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và tăng cường bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô.

Theo đó, HĐND thành phố Hà Nội được trao thẩm quy định cụ thể việc khai thác, sử dụng quỹ đất nông nghiệp tại các bãi sông, bãi nổi thuộc các tuyến sông có đê. Đây là nội dung chưa được quy định rõ trong Luật Đê điều và Luật Đất đai hiện hành, vốn chủ yếu giới hạn các hoạt động xây dựng nhằm đảm bảo an toàn phòng chống lũ.

Theo đó, các khu vực này có thể được tổ chức sản xuất nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, kết hợp du lịch trải nghiệm và giáo dục. Tuy nhiên, các hoạt động xây dựng phải tuân thủ quy hoạch đê điều và quy định phòng chống thiên tai. 

Việc cho phép linh hoạt hơn trong sử dụng đất nông nghiệp tại khu vực bãi sông được xem là bước mở, song cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh lạm dụng hoặc vi phạm hành lang thoát lũ.

Cùng với đó, thành phố được quy định cơ chế phát triển không gian xanh trong đô thị đối với quỹ đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý nhưng chưa giao, chưa cho thuê hoặc đất chưa sử dụng. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng không gian sinh thái trong đô thị, góp phần cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng không gian công cộng.

Dự thảo Luật cũng đặt ra những nguyên tắc rõ ràng trong sử dụng đất gắn với bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Theo đó, việc khai thác, sử dụng đất bãi sông, bãi nổi phải tuân thủ quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch đê điều và phòng, chống lũ của tuyến sông có đê cũng như các quy hoạch liên quan.

Tại các khu vực này, việc xây dựng công trình phục vụ không gian công cộng và mục đích công cộng được cho phép nhưng phải bảo đảm không tôn cao bãi sông, bãi nổi, tránh làm cản trở dòng chảy. Quy định này nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu khai thác quỹ đất và nhiệm vụ bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai.

Một nội dung quan trọng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là các cơ chế thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái và hiện đại.

Theo đó, HĐND thành phố được trao thẩm quyền quy định việc sử dụng và khai thác quỹ đất nông nghiệp tại các bãi sông, bãi nổi ở những tuyến sông có đê để phát triển sản xuất nông nghiệp, nông nghiệp sinh thái, đồng thời kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm. Việc xây dựng trên đất nông nghiệp tại các khu vực này phải phù hợp với quy hoạch đê điều, phòng chống lũ và các quy hoạch liên quan.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng cho phép thành phố ban hành quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép xây dựng và tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được sử dụng để xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Các công trình này có thể bao gồm cơ sở chế biến, bảo quản, trưng bày và giới thiệu sản phẩm, cảnh quan du lịch và hoạt động giáo dục trải nghiệm tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung.

Một điểm đáng chú ý khác được đề xuất là cơ chế thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường và nông nghiệp công nghệ cao. Theo dự thảo, các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, xử lý chất thải và nước thải; các dự án xây dựng khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi.

Dự thảo Luật cũng đặt nền tảng thúc đẩy phát triển khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong hệ thống các khu công nghệ cao của Thủ đô. Mô hình này được kỳ vọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nông nghiệp đô thị.