Luật Xây dựng sửa đổi 2025: Doanh nghiệp cần chủ động quản trị rủi ro hợp đồng

Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025, được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, được kỳ vọng tạo bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động đầu tư xây dựng. Luật mới tập trung vào tinh giản thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý dự án, phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể tham gia và hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng xây dựng - những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, bên cạnh cơ hội cải thiện môi trường đầu tư, Luật Xây dựng sửa đổi cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong công tác tuân thủ pháp luật và quản trị rủi ro. Thực tiễn cho thấy, tranh chấp xây dựng đang gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, chủ yếu xoay quanh tiến độ, chi phí, thay đổi phạm vi công việc, bồi thường thiệt hại và phân bổ trách nhiệm hợp đồng. Do đó, việc chủ động rà soát, hoàn thiện kỹ năng soạn thảo, quản lý và thực hiện hợp đồng được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ lợi ích doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) - cho biết, tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng hiện là một trong những nhóm tranh chấp lớn và phức tạp nhất được giải quyết tại VIAC. Tỷ lệ tranh chấp cao phản ánh đặc thù rủi ro của ngành xây dựng, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của trọng tài thương mại như một phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí so với tố tụng truyền thống.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Bùi Văn Dưỡng - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý Đầu tư Xây dựng (Bộ Xây dựng), Trọng tài viên VIAC - đã phân tích những nội dung cải cách trọng tâm của Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025. Theo đó, các cải cách được chia thành ba nhóm chính: đổi mới phương thức quản lý đầu tư xây dựng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; đồng thời phân định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia dự án.

Các phiên thảo luận chuyên sâu tại hội thảo tập trung vào hai vấn đề mà doanh nghiệp đặc biệt quan tâm: quản lý chi phí và thay đổi trong hợp đồng xây dựng; ngăn ngừa và giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng. Nhiều ý kiến cho rằng, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị hợp đồng ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, dự liệu rõ các tình huống phát sinh về giá, tiến độ và rủi ro, đồng thời lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp để hạn chế thiệt hại khi xảy ra tranh chấp.

Thông qua hội thảo, VIAC và Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam khẳng định cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong việc tiếp cận và vận dụng hiệu quả các quy định mới của Luật Xây dựng sửa đổi, qua đó góp phần xây dựng môi trường đầu tư xây dựng minh bạch, ổn định và bền vững - yếu tố quan trọng đối với sự phát triển dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam.