Lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế giảm tháng thứ 3 liên tiếp

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lượng tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế (Currency in Circulation, CiC) giảm tháng thứ 3 liên tiếp sau khi lập đỉnh vào tháng 2. Đến cuối tháng 5, quy mô CiC còn 2.089.400 tỷ đồng, giảm 45.100 tỷ đồng so với tháng 4 và 92.100 tỷ đồng so với tháng 3.

So với mức 2.374.600 tỷ đồng của tháng 2, quy mô tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng đã giảm 285.200 tỷ đồng, tương đương hơn 12%. Mức giảm này phản ánh nhu cầu nắm giữ tiền mặt hạ xuống sau cao điểm đầu năm.

Nhịp giảm trên gắn với chu kỳ lưu chuyển tiền mặt quanh Tết. Trong tháng 1–2, nhu cầu chi tiêu, thưởng lương, biếu tặng, nhập hàng, thanh toán công nợ và dự trữ tiền mặt tăng cao ở hộ gia đình, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Sau cao điểm mua sắm đầu năm, doanh thu bán hàng và các khoản thu bằng tiền mặt được đưa trở lại hệ thống ngân hàng thông qua hoạt động nộp tiền vào tài khoản, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, trả nợ và thực hiện các giao dịch kinh doanh thường xuyên.

Tỷ trọng tiền mặt lưu thông trong tổng phương tiện thanh toán (M2), hay tỷ lệ CiC/M2, giảm cùng chiều. Chỉ tiêu này hạ từ 12,09% trong tháng 2 xuống 11,11% trong tháng 3, 10,77% trong tháng 4 và còn 10,46% vào cuối tháng 5. Đây là mức thấp nhất từ đầu năm. Theo cơ cấu này, trong mỗi 100 đồng thuộc M2, có 10,46 đồng tồn tại dưới dạng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng.

Quy mô CiC hiện cao hơn cùng kỳ năm trước. So với tháng 5/2025, lượng tiền mặt lưu thông tăng 290.700 tỷ đồng, tương đương hơn 16%. Tỷ trọng tiền mặt/M2 cũng cao hơn mức 9,48% cùng kỳ, chênh 0,98 điểm phần trăm.

Đến cuối tháng 5, tổng phương tiện thanh toán đạt 19.974.985 tỷ đồng, tăng 2,73% so với cuối năm trước, tương đương tăng 530.509 tỷ đồng. Tỷ trọng tiền mặt thu hẹp do tác động đồng thời của hai yếu tố: nhu cầu nắm giữ tiền mặt giảm sau mùa vụ, trong khi số dư trong hệ thống ngân hàng và các cấu phần khác của M2 tăng lên.

Dù thanh toán số tăng mạnh, đang làm thay đổi phương thức luân chuyển dòng tiền bán lẻ nhưng một phần giao dịch có giá trị lớn còn sử dụng tiền mặt ở mức đáng kể tại các chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, hoạt động mua bán tài sản, vàng, ngoại tệ tự do... Đặc điểm này khiến lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng duy trì cao hơn cùng kỳ, dù giao dịch số tăng nhanh tại các kênh bán lẻ hiện đại.