Mặt hàng nông nghiệp trở thành đối tượng của các biện pháp phòng vệ thương mại

Thống kê mới nhất của Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, đến hết tháng 5/2026, Việt Nam đã phải đối mặt với 321 vụ việc phòng vệ thương mại từ 27 thị trường.

Cục đã đưa ra cảnh báo về một số mặt hàng có nguy cơ nằm trong “tầm ngắm” điều tra phòng vệ thương mại của phía Hoa Kỳ. Trước hết, nhóm gỗ và sản phẩm gỗ với tâm điểm là mặt hàng ghế sofa. Thứ hai, nhóm sản phẩm thép và sản phẩm kim loại cũng được đưa vào danh mục cảnh báo lẩn tránh xuất xứ.

Thứ ba, vật liệu xây dựng và kính nổi. Một trong những trường hợp gây chú ý nhất là mặt hàng kính nổi. Thứ tư, sản phẩm xơ sợi polyester có đường kính nhỏ hơn 3 denier (FDPSF) cũng nằm trong danh sách rủi ro cao. Thứ năm, công nghiệp chế tạo và lốp xe.

Đây đều là các lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu “nóng” sang Hoa Kỳ thời gian qua. 

Ngoài ra, hiện nay, nhiều mặt hàng nông nghiệp cũng đã trở thành đối tượng của các biện pháp phòng vệ thương mại. Các mặt hàng như cá tra, tôm, gạo, tỏi, mật ong, rau củ đều đã từng bị điều tra.

Đáng chú ý, không chỉ những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD như pin năng lượng mặt trời hay tủ gỗ, mà cả những sản phẩm có kim ngạch nhỏ hơn, như mật ong với khoảng 60 triệu USD/năm, đĩa giấy kim ngạch khoảng 9 triệu USD/năm cũng đã bị điều tra.

Theo cơ quan quản lý và giới chuyên gia, quan trọng nhất là doanh nghiệp cần thay đổi tư duy ngay từ khi bắt đầu xuất khẩu. Bởi các cơ quan điều tra luôn xem xét dữ liệu của cả một giai đoạn trước đó để đánh giá doanh nghiệp có bán phá giá, nhận trợ cấp hay không.

Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu cần:

Một là, nâng cao năng lực minh bạch chuỗi cung ứng. Việc kiểm soát xuất xứ nguyên liệu đầu vào là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp cần chủ động lưu trữ hồ sơ, dữ liệu xuất khẩu một cách khoa học để sẵn sàng cung cấp và hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra Hoa Kỳ khi có yêu cầu.

Hai là, tuân thủ các tiêu chuẩn mới. Hoa Kỳ không chỉ nhìn vào con số kim ngạch mà còn khắt khe hơn với các tiêu chuẩn về lao động, môi trường và hợp tác thực thi thương mại. Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn năng lượng sạch và sản xuất bền vững để giảm thiểu các cáo buộc phi lý.

Ba là, đa dạng hóa thị trường. Việc quá phụ thuộc vào một thị trường sẽ khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương. Việc tìm kiếm các thị trường ngách hoặc các đối tác trong khối CPTPP, EVFTA sẽ giúp hàng hóa Việt Nam có thêm cơ hội vươn ra thị trường thế giới.

Cuối cùng là sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ sẽ tiếp tục cung cấp các thông tin cảnh báo sớm. Ngoài ra, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại và các động thái từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ để có kịch bản ứng phó kịp thời.