Mở đường để doanh nghiệp xây dựng tự tin đổi mới công nghệ
Để đáp ứng yêu cầu xây dựng hàng loạt dự án trọng điểm lớn, thậm chí những dự án có công nghệ phức tạp chưa từng làm, doanh nghiệp xây dựng cần tự tin đổi mới công nghệ, khoa học kỹ thuật.
Ngành xây dựng giữ vị trí nền tảng, có vai trò kiến tạo không gian phát triển, đi trước mở đường cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra cho ngành xây dựng trong giai đoạn phát triển mới rất nặng nề, đòi hỏi những lời giải căn cơ bằng khoa học và công nghệ.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Tại Triển lãm sản phẩm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ngành Xây dựng do Bộ Xây dựng tổ chức, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, đã chỉ ra những vướng mắc, khó khăn được tập hợp từ thực tế của nhiều doanh nghiệp đang vấp phải, khi muốn đổi mới công nghệ.
Khó khăn chính hiện nay là việc tiếp nhận và áp dụng công nghệ mới vào thực tế thi công còn gặp nhiều trở ngại. Vì đây là những công nghệ tiên tiến chưa phổ biến rộng rãi tại Việt Nam, nên nước ta chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật riêng để áp dụng. Điều này kéo theo nhiều hệ lụy: không biết dựa vào đâu để nghiệm thu công trình, đánh giá chất lượng như thế nào, còn việc phân định trách nhiệm giữa chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, giám sát, nhà thầu thi công và bên chuyển giao công nghệ cũng chưa có quy định pháp lý rõ ràng.
Vấn đề thứ hai là hạn chế về hệ thống định mức, đơn giá và cách xác định chi phí. Theo vị chuyên gia, các công nghệ thi công mới, tiên tiến khi áp dụng sẽ có gây ra những thay đổi trong bài toán chi phí, bao gồm chi phí thiết bị chuyên dụng, phụ tùng đặc chủng, vật liệu chuyên dụng, chi phí bảo dưỡng, chi phí thuê chuyên gia nước ngoài, phí chuyển giao công nghệ,... Tuy nhiên, những chi phí này chưa có trong định mức đơn giá theo phương pháp tính truyền thống.
Vấn đề thứ ba là khó khăn trong công tác lựa chọn nhà thầu và đánh giá giải pháp kỹ thuật. Doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư công nghệ mới, nhưng chưa có dự án để áp dụng, thì khi đấu thầu dự án tương tự, sẽ không có cơ sở để chứng minh năng lực khi đấu thầu áp dụng công nghệ mới. Bởi nếu theo Luật đấu thầu, doanh nghiệp phải có ít nhất là một, hai công trình đã sử dụng công nghệ này mới được lựa chọn.
Một vấn đề khác là khó khăn tài chính khi doanh nghiệp áp dụng đổi mới công nghệ; việc áp dụng và chuyển giao công nghệ mới trong ngành xây dựng còn mang tính đơn lẻ, tự phát; thiếu một hệ sinh thái về thiết bị phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật để đồng bộ công nghệ mới; các sản phẩm đầu ra như bản vẽ hoàn công, mô hình hoặc khối lượng tổng quyết toán vẫn chưa được công nhận chính thức...

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, nêu những khó khăn, vướng mắc của nhiều doanh nghiệp công nghệ trong áp dụng công nghệ mới. Ảnh: Bạch Dương
Trước thực trạng trên, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam đưa ra một số kiến nghị.
Thứ nhất, cần xây dựng chương trình quốc gia về tiếp nhận và làm chủ công nghệ thi công tiên tiến để các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam không định hướng đơn lẻ, tự phát trong các đổi mới công nghệ thi công tiên tiến.
Ông đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ cho phép xây dựng một chương trình quốc gia về tiếp nhận và làm chủ công nghệ thi công tiên tiến giai đoạn 2027 đến 2035. Trong đó tập trung vào các lĩnh vực: công nghệ thi công hầm, công nghệ công trình ngầm và TVL; công nghệ thi công cảng biển, công trình biển và móng ngoài khơi;...
Thứ hai là hoàn thiện cơ chế chấp thuận và áp dụng công nghệ thi công mới. Ông Hiệp Đề nghị Bộ Xây dựng ban hành hướng dẫn thống nhất về trình độ đánh giá, thẩm tra, chấp thuận và nghiên cứu đối với các công trình công nghệ, phương pháp thi công mới chưa có đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn tương ứng tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, cần làm rõ cơ chế thẩm tra các giải pháp kỹ thuật và biện pháp thi công đặc biệt đối với các công trình công nghệ mới; trách nhiệm của chủ đầu tư tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công trong khi áp dụng công nghệ mới;...
Kiến nghị thứ ba là tháo gỡ vướng mắc về định mức, đơn giá và chi phí công nghệ mới và có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thiết bị công nghệ thi công.
Ông Hiệp kỳ vọng sẽ có chính sách hỗ trợ đặc biệt cho doanh nghiệp khi đầu tư thiết bị công nghệ cao, đặc biệt các thiết bị có giá trị lớn, thời gian thu hồi vốn dài theo hướng bổ sung vào hệ thống định mức, đơn giá những đầu việc áp dụng công nghệ mới và áp dụng công nghệ số; có cơ chế tín dụng ưu đãi hoặc bảo lãnh tín dụng phù hợp; có cơ chế thuế, thuê mua tài chính hoặc hợp tác khai thác thiết bị chính thức cho doanh nghiệp áp dụng; và xây dựng cơ chế trung tâm thiết bị thi công chuyên dụng chung cho cả nước để dùng cho nhiều dự án đặc biệt.
Minh An (t/h)
Thanh Hóa: Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị xuất khẩuVới lợi thế vùng nông sản quy mô lớn, đặc biệt là cây dứa và lúa gạo, Thanh Hóa đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu. Thay vì dừng lại ở sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thô, tỉnh đang chú trọng thu hút các doanh nghiệp (DN) đầu tư chế biến sâu, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, từng bước nâng cao giá trị và đưa nông sản địa phương vươn ra thị trường quốc tế.