Ngân hàng lấn sân sang sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm

Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), năm 2025, tất cả các chỉ tiêu quan trọng của thị trường như tổng tài sản, tổng nguồn vốn chủ sở hữu, tổng doanh thu phí bảo hiểm, chi trả bảo hiểm và đầu tư trở lại nền kinh tế đều tăng từ gần 4% đến trên 13%.

Trong năm 2025, thị trường bảo hiểm đón nhận sự gia nhập của CTCP Bảo hiểm nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life) và CTCP Tái bảo hiểm Alpha. Như vậy, tính đến cuối năm 2025, thị trường bảo hiểm có 86 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, trong đó có 32 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 20 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 3 doanh nghiệp tái bảo hiểm, 31 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.

Năm qua, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ của ngành khi một số ngân hàng đã chuyển từ việc ký hợp đồng phân phối bảo hiểm sang sở hữu trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm. ACB đã được cổ đông thông qua việc thành lập Công ty TNHH MTV Bảo hiểm phi nhân thọ ACBI với vốn điều lệ dự kiến 500 tỷ đồng.

Techcombank triển khai mô hình bao gồm công ty bảo hiểm phi nhân thọ TechcomInsurance, công ty bảo hiểm nhân thọ Techcom Life và công ty đại lý bảo hiểm TCA. VPBank nâng tỷ lệ sở hữu tại OPES lên 99,42% và trình kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn khoảng 2.000 tỷ đồng. MB sở hữu MIC và MB Ageas Life, đóng góp khoảng 20% lợi nhuận trước thuế mỗi năm.

Các ngân hàng khác như BIDV, VietinBank, Agribank và LPBank cũng tham gia vào thị trường bảo hiểm với các công ty bảo hiểm thuộc sở hữu của mình.

Khi ngân hàng sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm, phạm vi tham gia vào chuỗi giá trị và mức độ chịu rủi ro thay đổi rõ rệt. Ngân hàng không chỉ ghi nhận hoa hồng từ doanh thu phí khai thác bảo hiểm mà còn tham gia vào các khâu như thiết kế sản phẩm, định phí, thẩm định, bồi thường, tái bảo hiểm và đầu tư phần phí tạm thời chưa chi trả. Điều này giúp ngân hàng tận dụng dữ liệu khách hàng và cơ sở hạ tầng số để xây dựng các gói giải pháp tài chính tích hợp cho từng phân khúc.

Về chính sách, Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định các doanh nghiệp có thể tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế khoản chi tối đa 5 triệu đồng mỗi tháng cho một người lao động đóng bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm hưu trí bổ sung. Chính sách này khuyến khích các doanh nghiệp chuyển một phần chi phí nhân sự sang các sản phẩm bảo hiểm dài hạn, đồng thời tạo ra nguồn cầu tổ chức cho thị trường, trong đó ngân hàng có lợi thế về tệp khách hàng doanh nghiệp và khả năng quản trị dòng tiền.

Về tài chính, đến hết 9 tháng đầu năm 2025, tỷ trọng tiền gửi ngân hàng trong danh mục đầu tư của khối bảo hiểm phi nhân thọ chiếm khoảng 73%. Mặt bằng lãi suất huy động tăng 100–150 điểm cơ bản so với đáy, và lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng từ khoảng 3% đầu năm 2025 lên mức gần 4,2% vào đầu năm 2026.

Điều này giúp cải thiện lãi suất chiết khấu kỹ thuật và giảm áp lực trích lập dự phòng, đồng thời ảnh hưởng đến giá trị thị trường của danh mục trái phiếu lãi suất cố định dài hạn, tạo ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị tài sản và nguồn vốn đối với các doanh nghiệp bảo hiểm và ngân hàng sở hữu công ty bảo hiểm.