Ngân sách năm 2027 dự kiến thu hơn 3,3 triệu tỷ đồng, tăng mạnh chi đầu tư phát triển

Căn cứ tình hình kinh tế thế giới và trong nước, cùng các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, và kết quả thực hiện Ngân sách Nhà nước năm 2025, đánh giá ước thực hiện năm 2026, Bộ Tài chính đã biên soạn và phát hành “Báo cáo công khai dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 Chính phủ trình Quốc hội”.

Theo báo cáo, dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2027 được xây dựng trên cơ sở đánh giá tình hình thực hiện ngân sách năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Báo cáo đánh giá, năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 3.055,7 nghìn tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán và tăng 14% so với thực hiện năm 2025. Tổng chi ước đạt 3.677,9 nghìn tỷ đồng, trong khi bội chi khoảng 598,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,1% GDP.

Trên cơ sở đó, dự toán thu ngân sách năm 2027 được xác định ở mức 3.334,3 nghìn tỷ đồng, tăng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Trong cơ cấu nguồn thu, thu nội địa dự kiến đạt 2.949,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 88,5% tổng thu; thu từ dầu thô đạt 52 nghìn tỷ đồng; thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 531 nghìn tỷ đồng và thu viện trợ khoảng 9 nghìn tỷ đồng.

Việc thu nội địa tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn cho thấy định hướng củng cố nguồn thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và các nguồn lực trong nước. Dự toán cũng được xây dựng trên cơ sở tiếp tục thực hiện một số chính sách miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, đồng thời tăng cường quản lý thu, hạn chế thất thu ngân sách.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, tỷ lệ huy động thu ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 20,2% GDP. Riêng khoản hoàn thuế giá trị gia tăng được dự kiến ở mức 207,2 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 5,1% so với ước thực hiện năm 2026.

Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến đạt 4.074,3 nghìn tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong đó, chi đầu tư phát triển được bố trí khoảng 1.756 nghìn tỷ đồng, tương đương 43% tổng chi, tăng tỷ trọng đáng kể so với mức 35,5% của dự toán năm 2026.

Ngược lại, chi thường xuyên, bao gồm chi cải cách tiền lương, dự kiến khoảng 2.061,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 50,6% tổng chi, giảm tỷ trọng so với mức 57,3% của năm trước. Cơ cấu này phản ánh định hướng dành thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, đồng thời tiếp tục yêu cầu tiết kiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Trong dự toán ngân sách trung ương, chi đầu tư phát triển dự kiến đạt 757,2 nghìn tỷ đồng, tăng 287,2 nghìn tỷ đồng so với năm 2026. Đáng chú ý, khoảng 690 nghìn tỷ đồng được bố trí cho đầu tư công, tăng 260 nghìn tỷ đồng, tập trung vào các công trình, dự án quan trọng quốc gia và những dự án có khả năng thúc đẩy tăng trưởng trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Phần chi đầu tư phát triển khác dự kiến đạt 67,2 nghìn tỷ đồng, phục vụ một số nhiệm vụ hỗ trợ đầu tư và các nhiệm vụ theo kế hoạch. Việc tăng nguồn lực cho đầu tư công được kỳ vọng góp phần cải thiện hạ tầng, nâng cao năng lực kết nối và tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ở ngân sách địa phương, chi đầu tư phát triển dự kiến đạt 998,8 nghìn tỷ đồng, tăng 348,6 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Đây là nguồn lực quan trọng để các địa phương triển khai các dự án hạ tầng, công trình dân sinh và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo kế hoạch.

Bên cạnh đầu tư phát triển, dự toán vẫn dành nguồn lực cho các nhiệm vụ thường xuyên, cải cách tiền lương và an sinh xã hội. Ngân sách trung ương dự kiến bố trí 80,4 nghìn tỷ đồng cho cải cách tiền lương, đồng thời dành khoảng 30 nghìn tỷ đồng dự phòng để chủ động ứng phó với biến động kinh tế - xã hội hoặc trường hợp thu ngân sách không đạt dự toán.

Một yêu cầu đáng chú ý là thực hiện tiết kiệm ngay từ khâu phân bổ ngân sách đầu năm, trong đó tiết kiệm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm, cấp thiết và 10% chi thường xuyên, ngoài phần tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.

Cùng với việc tăng chi đầu tư phát triển, dự toán bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 được xác định khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tăng 134,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026, tương đương 4,5% GDP. Trong đó, bội chi ngân sách trung ương khoảng 588,8 nghìn tỷ đồng và bội chi ngân sách địa phương khoảng 150,8 nghìn tỷ đồng.

Dự kiến đến cuối năm 2027, nợ công tương đương khoảng 34-35% GDP, nợ Chính phủ khoảng 33-34% GDP và nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 30-31% GDP. Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát các chỉ tiêu an toàn nợ công, chủ động quản lý rủi ro, bảo đảm nghĩa vụ trả nợ đầy đủ, đúng hạn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.

Về các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, dự toán năm 2027 được xây dựng theo mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người khoảng 6.100 USD và chỉ số giá tiêu dùng tăng khoảng 4,5%. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa dự kiến tăng 15%, nhập khẩu tăng 12%; tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt 36-38% GDP, năng suất lao động tăng 8,6%.

Để hoàn thành các mục tiêu này, chính sách tài khóa cần được điều hành theo hướng vừa bảo đảm nguồn thu, vừa phân bổ nguồn lực đúng trọng tâm. Đặc biệt, việc tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm tiến độ giải ngân thực chất, lựa chọn dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội và kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu tư.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý thu - chi và nâng cao kỷ luật tài chính sẽ là những yếu tố quan trọng để ngân sách nhà nước thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong năm 2027.