Ngành hàng cá tra tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của thủy sản nước ngọt Việt Nam

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với UBND TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị tổng kết ngành hàng cá tra năm 2025 và triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ngành cá tra vừa ghi nhận những kết quả tích cực, vừa đối diện với nhiều thách thức mới từ biến động chính trị, thương mại và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Năm 2025, ngành cá tra tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nuôi trồng thủy sản và xuất khẩu của cả nước. Diện tích thả nuôi ước đạt hơn 5.500 ha, sản lượng khoảng 1,74 triệu tấn, vượt mục tiêu kế hoạch 6%.

Theo bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá tra năm 2025 của Việt Nam dự báo đạt gần 2,2 tỷ USD, phản ánh những nỗ lực đáng ghi nhận của toàn ngành.

Trung Quốc là thị trường trụ đỡ của ngành cá tra nhưng tăng trưởng không như kỳ với (với thị phần khoảng 27%, tăng khoảng 2,3%). Thị trường CPTPP (thuộc 11 quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương) - điểm sáng của ngành cá tra Việt Nam với thị phần 17% (đạt 340 triệu USD, tăng 37%) và điểm sáng của khối này là tăng trưởng của Mexico, Malaysia, Nhật Bản.

Hoa Kỳ chiếm thị phần 15% (giảm 3,3%), mức giảm từ thuế đối ứng 20%. Châu Âu (EU) chiếm thị phần khoảng 8% (mức duy trì khoảng trong 3 năm qua).

Các thị trường khác như: Thái Lan, Ai Cập tăng, Nhật Bản... là những thị trường tiềm năng cho xuất khẩu cá tra Việt Nam trong tương lai.

Về cơ cấu sản phẩm, cá tra phi lê đông lạnh vẫn là mặt hàng chủ lực, chiếm tỷ trọng áp đảo với giá trị xuất khẩu ước đạt 1,5 – 1,6 tỷ USD, tương đương khoảng 98% tổng kim ngạch. Các sản phẩm cá tra chế biến tuy ghi nhận mức tăng trưởng 13 – 19% nhưng tỷ trọng còn khiêm tốn, chỉ khoảng 2,4%. Nhóm cá tra đông lạnh và cá khô nguyên con đạt kim ngạch khoảng 315 – 348 triệu USD. Theo VASEP, chính thực tế này cho thấy dư địa rất lớn cho việc phát triển các sản phẩm cá tra giá trị gia tăng trong những năm tới.

Dự báo năm 2026, nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu sẽ tiếp tục thắt chặt, mở ra cơ hội cho cá tra Việt Nam, đặc biệt tại EU nhờ lợi thế từ EVFTA. Tuy nhiên, các thị trường này cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bền vững, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn ESG.

Trên cơ sở đó, VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 có thể đạt khoảng 2,3 tỷ USD, tăng 5% so với năm 2025, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa thị trường và đẩy mạnh sản phẩm giá trị gia tăng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến khẳng định ngành hàng cá tra đã trở thành một ngành sản xuất hàng hóa quy mô lớn, sức xuất khẩu mạnh mẽ dù mới hình thành chưa đầy 35 năm.

Ngành hàng cá tra là một trong những trụ cột quan trọng giúp ngành thủy sản đạt được những con số tăng trưởng ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.

Diện tích nuôi cá tra duy trì ổn định ở mức khoảng 6.400 ha. Sản lượng cá tra năm 2025 ước đạt khoảng 1,67 triệu tấn. Đến thời điểm này, giá trị xuất khẩu ngành cá tra đóng góp khoảng 2,1 tỷ USD vào tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời gian tới, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới thực hiện đề án chuyển đổi số trong khai thác và cập nhật cơ sở dữ liệu thủy sản (phần mềm, an ninh mạng). Ứng dụng trong toàn ngành từ trồng trọt, chăn nuôi đến thủy sản để xử lý phế phụ phẩm. 

Áp dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào chọn giống, cải thiện tỷ lệ sống, tối ưu hóa thức ăn và nâng cao chỉ số kinh tế. Đảm bảo sản phẩm có thể truy xuất nguồn gốc tận bàn ăn, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các khách sạn và thị trường quốc tế.