Ngành văn phòng phẩm đầy tiềm năng nhưng chưa bứt phá

Theo nghiên cứu của BlueWeave Consulting và Vietdata, thị trường văn phòng phẩm (VPP) Việt Nam hiện đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 8-10%/năm. Dự báo thị trường này tại Việt Nam sẽ đạt khoảng 512,4 triệu USD vào năm 2027, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm ước tính đạt 6,2%.

Nếu tính cả mảng cung ứng và thiết bị văn phòng thông minh, dự báo đến năm 2029, quy mô này có thể chạm mốc 316 triệu USD (chỉ tính riêng phân khúc VPP truyền thống và máy văn phòng cơ bản).

Những con số trên thể hiện thị trường VPP có tiềm năng và dư địa phát triển lớn, nhất là khi ngành văn phòng phẩm gắn liền với nhu cầu của khoảng 25 triệu học sinh, sinh viên, không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gắn với giáo dục, văn hóa hiếu học và nền tảng tri thức quốc gia.

Tuy nhiên, thị trường trong nước đang chịu sức ép lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ, mẫu mã đa dạng, cũng như các sản phẩm cao cấp từ Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu. Điều này khiến doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh ngay trên “sân nhà”, trong khi năng lực chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo còn nhiều hạn chế.

Theo các chuyên gia, ngành văn phòng phẩm Việt Nam hiện đang đối diện với 5 điểm nghẽn lớn. Trước hết là tình trạng phân mảnh thị trường, với nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ, chưa hình thành được chuỗi cung ứng đủ mạnh. Công nghiệp hỗ trợ như khuôn mẫu, bao bì, thiết kế sản phẩm còn yếu, hệ sinh thái gia công theo chiều dọc chưa hoàn thiện.

Bên cạnh đó, đổi mới sáng tạo còn hạn chế, các sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm xanh mới chỉ ở giai đoạn thử nghiệm, chưa tạo được sức lan tỏa. Ngành cũng đang phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu như nhựa, hóa chất, giấy, khiến chi phí sản xuất dễ bị tác động bởi biến động giá thế giới.

Một điểm nghẽn khác là thiếu định vị hình ảnh quốc gia cho toàn ngành. Dù đã có doanh nghiệp đạt danh hiệu Thương hiệu quốc gia, nhưng ngành văn phòng phẩm Việt Nam vẫn chưa xây dựng được hình ảnh “Vietnam Stationery” trên bản đồ quốc tế, chưa được tích hợp hiệu quả với chiến lược giáo dục quốc gia. Trong khi đó, xu hướng tiêu dùng thay đổi nhanh, người dùng chuyển sang các sản phẩm đa năng, tích hợp công nghệ, thân thiện môi trường và mang yếu tố thời trang, lifestyle, khiến doanh nghiệp nội địa phải chạy đua thích ứng.

Ngoài ra, hoạt động hợp tác nghiên cứu, phát triển với viện, trường còn mang tính hình thức; phong trào “Người Việt dùng hàng Việt” chưa được triển khai mạnh mẽ trong mua sắm công và hệ thống trường học, khiến sản phẩm nội địa chưa có được sức cầu đủ lớn và bền vững.

Có thể thấy, dù là thị trường đầy tiềm năng nhưng các doanh nghiệp trong ngành cũng chưa thực sự bứt phá và Việt Nam chưa xây dựng được thương hiệu quốc gia riêng cho ngành VPP.

Nhiều chuyên gia cho rằng, khâu nghiên cứu sản phẩm cần được đầu tư một cách thực chất để có những sản phẩm thực được ứng dụng trong thực tiễn thay vì chỉ nghiên cứu, thử nghiệm như hiện nay.

Khi đầu tư mạnh và hiệu quả về sản phẩm bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan mà còn cạnh tranh được với sản phẩm của các quốc gia khó tính trên thế giới. Ngoài ra, việc phát triển gian hàng quốc gia trên các sàn thương mại điện tử xuyên quốc gia sẽ giúp tiếp cận với khách hàng toàn cầu, nhất là thế hệ trẻ một cách thuận lợi hơn.

Điều này giúp ngành VPP của Việt Nam có thể cạnh tranh ở phân khúc cao cấp thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm giá rẻ như hiện nay.