Nghệ An: Nhận diện khó khăn, tiếp sức cho doanh nghiệp

Nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất vẫn đến từ biến động khó lường của thị trường, đặc biệt là giá cả nhiên, vật liệu có phần leo thang. Trong khi đó, một số rào cản về cơ chế, chính sách, cũng như những hạn chế về nguồn vốn, lao động, thông tin minh bạch… thì lại làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

 Khó khăn thời biến động

Theo đánh giá của Thường trực Tỉnh ủy Nghệ An, trong 4 tháng đầu năm 2026, mặc dù tiếp tục gặp nhiều khó khăn, thách thức, song với sự nỗ lực của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đạt nhiều kết quả tích cực trên các ngành, lĩnh vực.

Cụ thể, các ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản phát triển ổn định, không để xảy ra dịch bệnh lớn trên cây trồng, vật nuôi. Sản xuất công nghiệp tiếp tục tăng trưởng khá, chỉ số sản xuất công nghiệp lũy kế 4 tháng đầu năm ước tăng 19,66%; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 1.896,07 triệu USD, tăng 57,4% so với cùng kỳ. Thu ngân sách nhà nước đạt kết quả nổi bật, ước đạt 11.863 tỷ đồng, bằng 50,8% dự toán, tăng 30,2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên môn, vấn đề đáng lo ngại là tình hình sản xuất, kinh doanh thực tế của doanh nghiệp đóng trên địa bàn, nhất là các đơn vị khối nội lại chưa tương xứng với những chỉ số vĩ mô đầy tích cực vừa nêu trên. Điều này càng rõ nét khi tỷ lệ doanh nghiệp rút khỏi thị trường vẫn nằm ở mức cao so với cùng kỳ các năm trước…

Cụ thể, qua số liệu thống kê tỉnh Nghệ An, luỹ kế 4 tháng đầu năm 2026 (từ ngày 01/01/2026 – 22/4/2026), trên địa bàn có 1.293 doanh nghiệp được cấp mới giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tăng 81,86% so với cùng kỳ, với số vốn đăng ký là 7.165 tỷ đồng. Đồng thời, ghi nhận thêm 502 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên khoảng gần 1.800 doanh nghiệp.

Vậy nhưng, ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh Nghệ An rút lui khỏi thị trường trong 4 tháng đầu năm 2026 vẫn ghi nhận con số khá lớn, với hơn 740 doanh nghiệp. Đáng chú ý hơn cả là số doanh nghiệp giải thể là 337 doanh nghiệp, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước; qua đó, phản ánh bức tranh phục hồi vẫn còn nhiều thách thức của khu vực doanh nghiệp.

Lấy ví dụ đơn cử như trường hợp của bà Phạm Thị Thơ, từng là một giám đốc doanh nghiệp tư nhân chuyên phân phối các mặt hàng điện máy, đồ gia dụng trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Theo bà chia sẻ, vừa qua bà đã đưa ra quyết định đóng cửa công ty sau nhiều năm tham gia vào hoạt động kinh doanh. Đến nay, mọi thủ tục ngừng hoạt động đã hoàn tất, khép lại cuộc đời làm doanh nhân của người phụ nữ này.

"Những năm trở lại đây, nhất là giai đoạn hậu đại dịch Covid-19 cùng biến động kinh tế toàn cầu, tình hình kinh doanh trở nên cực kỳ khó khăn. Doanh số bán ra ít ỏi, lượng hàng tồn kho nhiều, trong khi khối lượng công việc đòi hỏi sự nỗ lực lớn, chi phí thì ngày càng gia tăng, dẫn đến công ty càng làm càng lỗ. Bởi vậy, tôi đã quyết định giải thể công ty, rút lui khỏi thị trường" – bà Thơ chia sẻ.

Giới chuyên gia nhận định, những khó khăn mà các doanh nghiệp ở Nghệ An đang gặp phải lại trái ngược với những chỉ số kinh tế vĩ mô khá tích cực như vừa nêu ở mục trên. Trên thực tế, phần lớn thành tích tăng trưởng thuộc về khu vực doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và một số doanh nghiệp, tập đoàn lớn mang tính dẫn dắt thị trường.

Còn doanh nghiệp khối nội, đặc biệt là những đơn vị có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Không ít doanh nghiệp hiện đang phải thu hẹp quy mô sản xuất, kinh doanh hoặc rút lui khỏi thị trường khi phải chịu quá nhiều áp lực trước những biến số khó lường, từ biến động kinh tế toàn cầu, giá nhiên liệu leo thang cho đến thiên tai, lũ lụt hay những sự cố hi hữu xảy ra…

Trong khi đó, tình trạng cạnh tranh của hàng hoá trong nước ngày càng cao, nhu cầu tiêu dùng sụt giảm đã tác động tiêu cực đến khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Chưa kể, các yếu tố khác như: Lãi suất vay vốn cao, không tuyển dụng được lao động theo yêu cầu, thiếu nguồn nguyên, nhiên vật liệu, thiết bị công nghệ lạc hậu… luôn hiện hữu, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Kích hoạt "luồng xanh" cho doanh nghiệp

Trước bối cảnh khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp Nghệ An, nhiều ý kiến cho rằng, để tồn tại và phát triển, mỗi doanh nghiệp nói riêng cần phải nâng cấp quản trị, đầu tư vào con người, thiết bị máy móc và đặc biệt là tập trung xanh hoá sản xuất. Bởi lẽ, cách thức kinh doanh lạc hậu đã không còn phù hợp với môi trường hiện đại, đi ngược với xu hướng phát triển và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của địa phương này.

"Đối mặt với những biến động khó lường của thị trường, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần phải chủ động tái cấu trúc, nâng cao năng lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cũng như chú tâm chuyển đổi sản xuất, kinh doanh theo hướng xanh và bền vững. Đây những giải pháp quan trọng tạo nền tảng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động để vươn mình lớn mạnh trong thời gian tới" – đại diện một doanh nghiệp cho hay.

Bên cạnh đó, nhằm giúp doanh nghiệp vượt khó, vai trò của các cấp, các ngành rất quan trọng. Cũng chính bởi vậy, phần lớn doanh nghiệp đóng trên địa bàn đều mong muốn chính quyền tỉnh Nghệ An triển khai thực hiện thêm nhiều cơ chế khuyến khích, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp mang tính thiết thực và hiệu quả hơn nữa để có thể gia tăng sức cạnh tranh, đứng vững trước biến động của thời cuộc.

"Chủ trương xuyên suốt của tỉnh là phát triển doanh nghiệp cả về số lượng và chất lượng, trọng tâm là phát triển chất lượng; nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế; tạo thuận lợi để các doanh nghiệp hoạt động và mở rộng quy mô hình thành một số doanh nghiệp "đầu tàu", có nguồn lực mạnh để đóng vai trò dẫn dắt các ngành, lĩnh vực có lợi thế, tiềm năng…

Trên cơ sở đó, chúng tôi mong muốn các cấp, các ngành thiết lập một "luồng xanh" thông suốt từ cơ chế đến thực thi các chính sách hỗ trợ như: Giảm lãi suất vay, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí thuê đất,… nhằm tiếp thêm sức mạnh cho doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn, cũng như tạo đà để vươn mình phát triển nhanh, mạnh hơn nữa trong thời gian tới" – ông Nguyễn Hữu Duyên, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Vilaconic cho hay.

Liên quan đến nội dung này, qua tìm hiểu được biết, những người đứng đầu chính quyền tỉnh Nghệ An đã và đang chỉ đạo quyết liệt các cấp, các ngành cần tập trung, nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp trọng tâm để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển cả về dài hạn lẫn ngắn hạn. Trong đó, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh là nhiệm vụ được triển khai thực hiện một cách thường xuyên, liên tục…

Hay như vào đầu tháng 5 mới đây, UBND tỉnh Nghệ An cũng đã ban hành Kế hoạch số 339/KH-UBND về triển khai Phong trào thi đua "Phát triển mạnh doanh nghiệp tư nhân, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước" giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, phấn đấu đến năm 2030, Nghệ An có khoảng 30.000 - 32.000 doanh nghiệp hoạt động, trong đó có doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10 - 12%/năm; đóng góp khoảng 50 - 60% GRDP toàn tỉnh.

Để thực hiện mục tiêu đề ra, các Sở, ban, ngành, đơn vị và địa phương thi đua đổi mới tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động với phương châm chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại, hành động quyết liệt, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nhanh, bền vững; đổi mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, tạo lập môi trường thuận lợi, công bằng, minh bạch cho các khu vực kinh tế trong khai thác và sử dụng nguồn lực quốc gia.

Cùng với đó, thi đua đổi mới môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, tối ưu hóa; số hóa, xanh hóa, thông minh hóa, tự động hóa, bảo đảm khả năng cạnh tranh khu vực và toàn cầu; hỗ trợ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực về đất đai, tài nguyên, vốn, nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ xác lập, quản lý, phát triển tài sản trí tuệ; xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến...

Đặc biệt là hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu phát triển, đào tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng. Đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện, nâng cao chất lượng thể chế, chính sách, bảo đảm và bảo vệ hữu hiệu quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền cạnh tranh bình đẳng và bảo đảm thực thi hợp đồng của kinh tế tư nhân…

Như vậy, có thể thấy rõ, trong giai đoạn khó khăn, thách thức như hiện nay sẽ không chỉ là lúc bản thân mỗi doanh nghiệp tự cải tổ, tái cấu trúc, linh hoạt thích ứng; mà còn là thời điểm các cấp, các ngành cần tiếp sức cho sự phát triển chung của nền kinh tế tỉnh nhà. Sự đồng hành vào cuộc quyết liệt của chính quyền tỉnh sẽ là "chìa khóa vàng" giúp các doanh nghiệp có thể trụ vững trước mọi biến động.