Nghệ An: "Tháo gỡ nút thắt" quản lý ngân sách và tối ưu hóa nguồn lực tài sản công

Đồng chí Bùi Thanh An - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chủ trì cuộc họp. Tham dự có lãnh đạo các Sở, ngành, đơn vị liên quan; đại diện UBND các xã, phường: Thành Vinh, Hưng Nguyên, Vạn An, Nghi Lộc, Diễn Châu. Cuộc họp không chỉ là bước đi then chốt nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý tài chính địa phương, mà còn trở thành diễn đàn đối thoại thẳng thắn giữa cơ quan tham mưu, chính quyền cơ sở và đại diện cộng đồng doanh nghiệp.

Quản lý ngân sách từ cấp cơ sở: Gỡ "nút thắt" dòng vốn mùa cao điểm

Mở đầu cuộc họp, các đại biểu đã tập trung nghiên cứu, cho ý kiến đối với dự thảo Quyết định của UBND tỉnh quy định về lập, chấp hành, quyết toán và chế độ báo cáo công khai ngân sách đối với các đơn vị dự toán ngân sách và UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Trình bày báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Tài chính Trịnh Thanh Hải cho biết dự thảo Quyết định thực hiện điều chỉnh nhiều nội dung trọng tâm nhằm phù hợp với thực tiễn điều hành. Các nội dung điều chỉnh bao gồm: thời gian lập lại dự toán; thời gian lập, gửi dự toán và báo cáo kế hoạch thu, chi tài chính; tài liệu báo cáo thuyết minh căn cứ phân bổ, giao dự toán; cơ chế rút dự toán chi bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh cho ngân sách cấp xã; thời hạn, mẫu biểu báo cáo tình hình chấp hành ngân sách nhà nước; thời gian gửi báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp I và chế độ báo cáo công khai ngân sách. Việc hoàn thiện dự thảo được xây dựng trên hành lang pháp lý của Luật Ngân sách nhà nước, Nghị định số 73/2026/NĐ-CP, Thông tư số 26/2026/TT-BTC cùng các quy định pháp luật liên quan.

Tại phiên thảo luận, bên cạnh ý kiến từ Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Hồ Đức Tuấn, cuộc họp đã lắng nghe những phản ánh rất thực tế từ cấp cơ sở. Nổi bật là phát biểu của Phó Chủ tịch UBND phường Thành Vinh Đinh Nho Tài về những đặc thù trong công tác tài chính - ngân sách cấp phường, xã. 

Theo ông Đinh Nho Tài, đặc thù công tác tài chính - ngân sách ở cấp phường, xã là các khoản chi lớn thường tập trung dồn dập vào Quý I. Đây là thời điểm diễn ra nhiều sự kiện quan trọng và các hoạt động cao điểm như Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, kỷ niệm Ngày thành lập Đảng, cùng nhiều chương trình an sinh xã hội, chăm lo chế độ chính sách, bảo đảm an ninh trật tự và tuyên truyền.

Từ thực tiễn điều hành, lãnh đạo UBND phường Thành Vinh thẳng thắn chỉ ra rằng, nếu dự thảo quy định khống chế mức rút dự toán Quý I không quá 25% hoặc khống chế trần không quá 12%/tháng thì các địa phương cơ sở sẽ gặp rất nhiều khó khăn, không đủ nguồn tài chính để chủ động chi trả. Thực trạng này dễ dẫn đến việc nợ đọng kinh phí hoặc buộc phải kéo dài thời gian thanh toán sang các tháng, quý tiếp theo.

Nhằm giải quyết triệt để bất cập này, đại diện UBND phường Thành Vinh đề xuất điều chỉnh mức rút dự toán trong Quý I tối thiểu đạt 40% (hoặc khống chế trần không vượt quá 35%) và bỏ quy định trần rút không quá 12%/tháng để bảo đảm nguồn chi trong dịp cao điểm Tết. Đồng thời, địa phương đề xuất tỉnh đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho Chủ tịch UBND cấp phường, xã được chủ động quyết định và chịu trách nhiệm đối với các trường hợp đặc biệt cần tăng rút dự toán phục vụ nhiệm vụ đột xuất tại địa phương.

Đột phá chính sách cho thuê tài sản công

Một nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt tại cuộc họp là dự thảo Quyết định của UBND tỉnh quy định danh mục tài sản công cho thuê, tiêu chí, mức hỗ trợ, trình tự, thủ tục cho thuê nhà, đất là tài sản công trên địa bàn tỉnh. Theo dự thảo, đối tượng áp dụng là nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở, được giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương quản lý, khai thác. Nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ bao gồm: doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo theo quy định.

Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chí chung là không có khoản nợ thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp và các nghĩa vụ tài chính khác đối với ngân sách nhà nước đã quá thời hạn thực hiện (trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép gia hạn, nộp dần hoặc xử lý theo quy định). Trên cơ sở đó, dự thảo đưa ra hai mức hỗ trợ tài chính cụ thể với mức giảm 30% và mức giảm 50%.  

Dự thảo cũng quy định rõ nguyên tắc công bằng: trường hợp doanh nghiệp đồng thời đáp ứng nhiều tiêu chí được hưởng các mức hỗ trợ khác nhau thì không cộng dồn các mức hỗ trợ, mà chỉ áp dụng một mức hỗ trợ cao nhất đối với từng cơ sở nhà, đất thuê.

Đánh giá về dự thảo, đại diện Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Nghệ An cho rằng nguyện vọng lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở tỷ lệ phần trăm được giảm, mà là thủ tục cho thuê cần gọn nhẹ, nhanh chóng, đúng thời hạn và phù hợp với thực tế địa bàn hoạt động. Việc đơn giản hóa quy trình sẽ giúp doanh nghiệp sớm ổn định sản xuất và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Cùng với đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh và các Sở, ngành quan tâm, tạo điều kiện cho phép Hiệp hội mượn hoặc bố trí một số phòng làm việc từ các trụ sở dôi dư trên địa bàn trung tâm của thành phố Vinh trước đây.

Trong khuôn khổ cuộc họp, UBND tỉnh cũng đã cho ý kiến vào dự thảo Quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh ban hành danh mục tài sản cố định đặc thù; danh mục thời gian tính hao mòn và tỷ lệ hao mòn tài sản cố định vô hình thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh Nghệ An. Việc chuẩn hóa danh mục này đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi, hạch toán và xác định đúng giá trị tài sản nhà nước trong quá trình vận hành, quản lý.

Siết chặt kỷ cương, phân cấp rõ trách nhiệm

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bùi Thanh An ghi nhận sự chủ động của các cơ quan tham mưu, đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ tính cần thiết, quy trình xây dựng và nội dung các quy định, tập trung vào 03 nhóm nội dung cốt lõi: Quản lý ngân sách; xử lý tài sản công; cho thuê công trình hỗ trợ.

Về quản lý và điều hành ngân sách: Đồng chí Bùi Thanh An chỉ đạo khi ban hành quy định về quản lý, điều hành ngân sách phải đồng thời sửa đổi cơ chế phân cấp, phân công để tránh chồng chéo. Quyết định mới phải bảo đảm quản lý chặt chẽ, điều hành tập trung, thống nhất, phân công, phân cấp và xác định rõ trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị dự toán, Chủ tịch UBND xã, phường và cơ quan tài chính các cấp.

Về việc chuyển giao tài sản công, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu phải gắn với phương án xử lý cuối cùng, tuyệt đối tránh tình trạng tài sản tiếp tục được cho thuê kéo dài mà không được giải quyết dứt điểm.

Về dự thảo quy định cho thuê nhà, đất là tài sản công, đồng chí Bùi Thanh An thống nhất về căn cứ, sự cần thiết, quy trình xây dựng và nội dung dự thảo. Tuy nhiên, lãnh đạo UBND tỉnh lưu ý cần rà soát một số đối tượng áp dụng theo các văn bản mới nhất của Trung ương, quy định rõ trường hợp áp dụng và không áp dụng. Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn phải làm rõ căn cứ để xác định mức hỗ trợ và lập phụ lục các vị trí có lợi thế thương mại để quản lý, khai thác tối ưu nguồn lực.