Nghệ An: Từ “vùng đất khó” đến thủ phủ công nghiệp

Riêng trong năm 2025, ngành công nghiệp Nghệ An ghi nhận bước tiến vượt bậc với Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) đạt mức tăng trưởng ấn tượng gần 17% so với năm trước. Cùng với đó, địa phương này còn chứng kiến sự hiện diện của hàng loạt tập đoàn, doanh nghiệp đa quốc gia trên thế giới đến tìm hiểu, hợp tác đầu tư lâu dài.

 "Đòn bẩy vàng" tăng trưởng 2 con số

Quay trở lại nhiều năm trước, Nghệ An được đánh giá là một "vùng đất khó" trong việc thu hút các dự án động lực có tác động ảnh hưởng, lan toả mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Nguyên do là bởi, tỉnh có đặc điểm địa hình phức tạp, đa phần là miền núi (chiếm 83%), cộng thêm khí hậu tương đối khắc nghiệt, thiên tai, bão lũ diễn ra thường xuyên…

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, bằng ý chí và quyết tâm, nỗ lực cao của cả hệ thống chính trị, nhân dân cùng cộng đồng doanh nghiệp, Nghệ An đã chuyển mình mạnh mẽ, phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh để từng bước vươn lên trở thành một trong những cực tăng trưởng của cả nước, trung tâm của vùng Bắc Trung Bộ và đặc biệt là tỉnh công nghiệp phát triển, văn minh, hiện đại.

Cụ thể, trong khuôn khổ buổi họp báo diễn ra mới đây, ông Phan Văn Hoan – Phó Giám đốc Sở Tài chính Nghệ An cho biết: Năm 2025, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 8,44%, đứng thứ 13 cả nước. Trong đó, công nghiệp tăng trưởng đạt 14,54%, là động lực chính đóng góp vào tăng trưởng chung của tỉnh, nhờ sự phục hồi đối với công nghiệp chế biến chế tạo sau khi các dự án FDI đi vào hoạt động.

Thu ngân sách đạt 29.211 tỷ đồng, vượt 64,8% dự toán, cao nhất từ trước đến nay của tỉnh. Kim ngạch xuất khẩu đạt 4,5 tỷ USD (tăng 42,6%), vươn tới 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thu hút vốn FDI vượt mốc 1 tỷ USD với 25 dự án cấp mới. Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm cũng đã về đích như: Đường ven biển Nghi Sơn - Cửa Lò, Bệnh viện Ung Bướu Nghệ An giai đoạn 2, đồng thời đã khởi công một số dự án trọng điểm.

Về thành quả đạt được nêu trên, nhiều ý kiến đến từ các ngành chuyên môn phân tích, đó là nhờ sự hiệu quả từ các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ, các chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Song song với đó là công tác thu hút, giải ngân vốn FDI, chính sách không ngừng được cải thiện, giúp địa phương gia tăng năng lực sản xuất trong nước; ngoài ra, sự phục hồi của thị trường thế giới khiến số lượng các đơn đặt hàng xuất khẩu mới gia tăng;…

Ông Phạm Văn Hóa - Giám đốc Sở Công Thương Nghệ An cho hay: Mặc dù gặp nhiều khó khăn, thách thức do tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động phức tạp và bất ổn nhưng các cấp, ngành, các địa phương đã bám sát tình hình, triển khai nhiều giải pháp ứng phó linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả, phù hợp thực tiễn. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp phục hồi mạnh mẽ, mở rộng sản xuất để đóng góp vào mức tăng trưởng chung của toàn tỉnh.

Số liệu thống kê phản ánh rõ nét chuyển biến tích cực trên khi tình hình sản xuất công nghiệp trên địa bàn Nghệ An tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, giữ vai trò động lực chính đóng góp vào tăng trưởng chung của tỉnh. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 16,47%; trong đó được dẫn dắt bởi các lĩnh vực chủ lực như: Công nghiệp khai khoáng tăng 21,85%; công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,21%.

Tương tự, thông qua một cuộc khảo sát mới đây đối với cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo trên địa bàn cũng cho thấy, phần lớn các doanh nghiệp đều đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh năm 2025 ổn định và tốt hơn so với năm trước; đồng thời cũng lạc quan nhận định rằng tình hình sẽ tiếp tục diễn biến khởi sắc hơn nữa trong năm 2026.

"Địa chỉ đỏ" thu hút FDI

Trong một thập kỷ trở lại đây, Nghệ An từ một địa phương có nền kinh tế từng bị phụ thuộc vào hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp và thuỷ sản, đã chuyển hướng mạnh mẽ sang lĩnh vực công nghiệp. Đi kèm với đó là sự hiện diện của nhiều khu công nghiệp lớn, đồng thời đón làn sóng đầu tư FDI đến từ các tập đoàn, doanh nghiệp đa quốc gia trên thế giới.

Riêng trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã chấp thuận chủ trương đầu tư/cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 78 dự án, với tổng mức đầu tư lên đến 16.299,7 tỷ đồng; điều chỉnh cho 205 lượt dự án, trong đó điều chỉnh vốn cho 59 lượt dự án, tổng mức đầu tư tăng 26.683 tỷ đồng. Tổng vốn đầu tư cấp mới và tăng thêm 42.982,7 tỷ đồng.

Về đầu tư FDI, Nghệ An đã cấp mới cho 25 dự án với tổng số vốn đầu tư đăng ký là 304,85 triệu USD (chiếm 32,1% về số lượng dự án và 50,6% về tổng vốn đầu tư), điều chỉnh vốn cho 20 dự án, tổng mức đầu tư tăng 715,46 triệu USD. Tổng vốn cấp mới và điều chỉnh là 1.020,31 triệu USD.

Đáng chú ý, ngay trong ngày cuối cùng của năm cũ 2025 để bước sang năm mới 2026, Công ty TNHH VSIP Nghệ An đã có văn bản gửi UBND tỉnh Nghệ An về việc xin khảo sát nghiên cứu và đề xuất đầu tư dự án Khu công nghiệp VSIP 4 tại các xã Vạn An, Đại Huệ và Kim Liên; với tổng diện tích lên đến khoảng 800ha.

Được biết, doanh nghiệp này hiện là chủ đầu tư 3 dự án khu công nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh. Bao gồm, dự án Khu công nghiệp, Đô thị và Dịch vụ VSIP Nghệ An (dự án VSIP Nghệ An 1), với tổng diện tích 750ha. Tính đến tháng 12/2025, dự án VSIP Nghệ An 1 đã thu hút được 58 nhà đầu tư thứ cấp, tỷ lệ lấp đầy đạt 91,43%, tổng vốn đầu tư đạt 2,723 tỷ USD, tạo việc làm cho 36.000 lao động.

Tiếp đó là dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Thọ Lộc giai đoạn 1 (dự án VSIP Nghệ An 2), có quy mô 500ha tại xã Tân Châu. Đến nay, VSIP Nghệ An 2 đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 499,8ha/500ha, thu hút 4 dự án đầu tư; trong đó, 3 dự án đầu tư đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư với tổng vốn đầu tư đạt 960,2 triệu USD, diện tích 80,66ha, đạt tỷ lệ lấp đầy 22,04%.

Năm 2025, UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 3 với quy mô 181,12ha. Dự kiến, dự án sẽ bắt đầu giải phóng mặt bằng vào quý I/2026 và với tín hiệu tích cực về thu hút đầu tư, dự kiến dự án sẽ được lấp đầy trong năm 2026 - 2027 (hiện một số Nhà đầu tư đang hoạt động ở KCN VSIP Nghệ An 1 đã ký cam kết đầu tư mở rộng tại dự án VSIP Nghệ An 3).

Không chỉ riêng 3 khu công nghiệp VSIP, hiện nay các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội tỉnh. Thông qua việc thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư trong nước và FDI, Nghệ An đã phát huy và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong tỉnh, bổ sung nguồn vốn quan trọng trong tổng đầu tư xã hội.

Liên quan đến vấn đề này, tại buổi làm việc với Công ty TNHH VSIP Nghệ An ngày 6/1 mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải ghi nhận và đánh giá cao những kết quả nhà đầu tư đạt được trong quá trình triển khai các dự án trên địa bàn tỉnh, qua đó khẳng định vai trò, đóng góp quan trọng của VSIP đối với phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư và tạo việc làm cho người lao động Nghệ An.

Về việc khảo sát, nghiên cứu và triển khai các thủ tục quy hoạch, đầu tư VSIP Nghệ An 4, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải thống nhất chủ trương và giao các sở, ngành liên quan phối hợp thực hiện, phấn đấu chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư vào dịp 30/6/2026, đúng kỷ niệm 30 năm thành lập Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP).

Với sự hình thành, phát triển thêm nhiều khu công nghiệp, Nghệ An hiện là điểm đến đầy hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư thứ cấp về "lót ổ" lâu dài. Cũng chính bởi vậy, bước sang năm 2026, Nghệ An đã đặt mục tiêu thu hút từ 35.000 – 40.000 tỷ đồng vào Khu kinh tế Đông Nam, trong đó vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) dự kiến đạt khoảng 1,4 - 1,6 tỷ USD.

Đây cũng chính là nền tảng vững chắc góp phần giúp Nghệ An sớm hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 sẽ trở thành trung tâm vùng Bắc Trung Bộ và cực tăng trưởng của quốc gia; tầm nhìn đến năm 20254, Nghệ An là tỉnh công nghiệp phát triển, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc văn hóa xứ Nghệ, nơi hội tụ trí tuệ, sáng tạo và khát vọng cống hiến như Nghị quyết Đại hội XX đề ra.