Người Việt trẻ chọn sức khỏe, nói không với thuốc lá

Tọa đàm được tổ chức nhằm góp phần hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn. Bên cạnh đó, tọa đàm cũng góp phần trang bị kiến thức, nâng cao nhận thức và khuyến khích thế hệ trẻ chủ động nói không với thuốc lá, lựa chọn sức khỏe, lựa chọn tương lai.

Tham dự buổi tọa đàm có ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa-Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Y tế công cộng; ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam; Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam; Thạc sĩ Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia, Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam; cùng đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức trong nước, quốc tế quan tâm đến việc hoàn thiện chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn tọa đàm, ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân nhấn mạnh: Sau hơn 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Luật số 09/2012/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 18/06/2012 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/05/2013), Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong nâng cao nhận thức cộng đồng và từng bước xây dựng môi trường không khói thuốc tại các không gian công cộng.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đang đối mặt với nhiều thách thức mới, đặc biệt là sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Với thiết kế bắt mắt cùng những hình thức quảng bá, tiếp thị ngày càng tinh vi trên mạng xã hội và tại các điểm bán, các sản phẩm này đang tác động trực tiếp đến trẻ em, học sinh, sinh viên. Đáng lo ngại, những quan niệm sai lệch cho rằng thuốc lá mới ít gây hại hơn thuốc lá truyền thống hoặc có thể sử dụng để thay thế thuốc lá đang làm gia tăng nguy cơ tiếp cận, sử dụng các sản phẩm chứa nicotine trong giới trẻ.

Ông Nguyễn Hoàng Nhật cũng nêu lên vấn đề một số chính sách kiểm soát thuốc lá truyền thống cũng bộc lộ những hạn chế. Như quy định cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá, bộ sáu hình ảnh cảnh báo được sử dụng từ năm 2013 đến nay chưa được thay đổi, trong khi diện tích cảnh báo vẫn ở mức 50%, thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực,…

Trước thực trạng đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần dựa trên bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế, tập trung hoàn thiện các quy định kiểm soát toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, không để phát sinh khoảng trống pháp lý. Cùng với đó, cần nghiên cứu nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, đổi mới hình ảnh cảnh báo; tăng cường kiểm soát quảng cáo, khuyến mại, trưng bày thuốc lá tại điểm bán và hoạt động tiếp thị trên môi trường số.

Ông Nguyễn Hoàng Nhật nhấn mạnh, sử dụng thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội và chính thanh thiếu niên.

"Đặc biệt, báo chí và truyền thông có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin khoa học, phản bác những quan niệm sai lệch về thuốc lá mới, đồng thời tạo sự đồng thuận xã hội đối với các chính sách bảo vệ sức khỏe cộng đồng", ông Nguyễn Hoàng Nhật cho biết.

Báo chí và truyền thông do đó cần có trách nhiệm hơn nữa trong việc tuyên truyền tác hại cho sức khỏe khi thế hệ trẻ sử dụng thuốc lá điện tử. Điều đó không chỉ làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine mà còn kéo theo hàng loạt tác động bất lợi đối với sức khỏe tim mạch, hô hấp, thần kinh, sinh sản và sự phát triển não bộ. Đặc biệt, trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai là những nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Tại tọa đàm, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam chia sẻ: Nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt có hại đối với trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và thai nhi. WHO đánh giá cao việc Việt Nam cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đồng thời khuyến nghị kiểm soát đầy đủ cả các bộ phận, linh kiện của sản phẩm.

Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, cần chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa nguy cơ. Ông đề xuất tăng trách nhiệm của các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn nội dung vi phạm; giám sát hoạt động kinh doanh thuốc lá trên mạng; đồng thời trang bị cho trẻ em kỹ năng nhận diện quảng cáo trá hình và thông tin sai lệch.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cho thấy, hoàn thiện chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ dừng ở việc sửa đổi quy định pháp luật mà còn đòi hỏi cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả. Việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe, kiểm soát quảng cáo, khuyến mại, tài trợ và hoạt động kinh doanh thuốc lá trên môi trường số cần được triển khai đồng bộ, đi đôi với nâng cao trách nhiệm của các nền tảng và điểm bán lẻ.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng thống nhất rằng, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo dựng môi trường an toàn, giúp trẻ em, thanh thiếu niên nhận diện tác hại của thuốc lá, chủ động phòng tránh nguy cơ tiếp cận và sử dụng sản phẩm này.