Nguồn thu của các công ty chứng khoán dần thay đổi cơ cấu

Báo cáo “Tâm điểm ngành chứng khoán Việt Nam” do FiinRatings mới phát hành cho thấy, khả năng sinh lời của các công ty chứng khoán hiện gắn chặt hơn với hoạt động đầu tư, bao gồm tự doanh, và cho vay ký quỹ. Doanh thu từ đầu tư chiếm trên 50% tại phần lớn công ty chứng khoán, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp trong nước, trong khi tỷ trọng môi giới tiếp tục giảm do cạnh tranh phí và sự mở rộng của các hoạt động thâm dụng vốn.

Theo thống kê, tổng dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường đạt khoảng 412,6 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, tương đương quy mô dư nợ tín dụng của một ngân hàng thuộc nhóm 10 ngân hàng thương mại cổ phần lớn nhất hệ thống.

Thị phần cho vay ký quỹ ngày càng tập trung vào nhóm công ty chứng khoán có nền tảng vốn mạnh, đặc biệt là các doanh nghiệp được hậu thuẫn bởi ngân hàng nội địa. Tỷ trọng dư nợ của nhóm này tăng từ khoảng 24% trong năm 2019 lên gần 37% trong giai đoạn 2025 - quý I/2026.

Hiện, danh mục các công ty chứng khoán có sự hậu thuẫn của các ngân hàng chiếm tỷ lệ khá lớn. Có thể kể đến một số cái tên như CTCP Chứng khoán Kỹ Thương, CTCP Chứng khoán VPBank, Chứng khoán ACB, Chứng khoán MB, Chứng khoán Liên Việt, Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội SHS, Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, CTCP Chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Chứng khoán Tiên Phong, Chứng khoán Ngân hàng Công thương Việt Nam, Chứng khoán HD, Chứng khoán An Bình, Chứng khoán Agribank.

Nhóm doanh nghiệp này đồng thời sở hữu tệp khách hàng hình thành từ hệ sinh thái ngân hàng và hoạt động quản lý tài sản, qua đó tạo nguồn khách hàng cho hoạt động cho vay ký quỹ cũng như các dịch vụ tài chính khác.

Trong khi đó, các công ty chứng khoán do nước ngoài kiểm soát vẫn duy trì quy mô cho vay lớn, nhưng thị phần dần thu hẹp do các doanh nghiệp trong nước mở rộng nhanh hơn.

Khi cho vay ký quỹ tiếp tục tăng trưởng, năng lực vốn, khả năng tiếp cận nguồn vốn và quy mô bảng cân đối sẽ trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi. Các công ty chứng khoán có nền tảng vốn vững và cơ cấu huy động đa dạng sẽ có lợi thế hơn trong duy trì tăng trưởng và kiểm soát rủi ro.

Sự thay đổi về cơ cấu doanh thu cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của hoạt động tín dụng trong hoạt động kinh doanh của các công ty chứng khoán, thay cho nguồn thu phụ thuộc chủ yếu vào phí môi giới như giai đoạn trước.

Giới chuyên gia đánh giá, triển vọng ngành chứng khoán được hỗ trợ bởi thanh khoản cao, kỳ vọng nâng hạng và sự gia tăng của dòng vốn tổ chức. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng giữa các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục phân hóa, trong đó năng lực huy động vốn, chất lượng tài sản, độ ổn định của nguồn thu và khả năng quản trị rủi ro sẽ quyết định sức cạnh tranh trong giai đoạn tới.