Nhân lực du lịch - khách sạn Đà Nẵng: Điểm nghẽn lớn nhất của giai đoạn tăng trưởng mới

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước; khách nội địa đạt khoảng 81 triệu lượt; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 569 nghìn tỷ đồng. Đây là những con số cho thấy ngành du lịch đã bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, không chỉ phục hồi sau giai đoạn khó khăn mà còn đang mở rộng quy mô thị trường.

Đà Nẵng là một trong những điểm đến thể hiện rõ nhất xu hướng này. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đón gần 9,8 triệu lượt khách do các cơ sở lưu trú phục vụ. Đáng chú ý, khách quốc tế đạt gần 5,2 triệu lượt, tăng 28,7% so với cùng kỳ và chiếm 52,8% tổng lượng khách lưu trú. Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống ước đạt khoảng 32.400 tỷ đồng, tăng 21,6% so với cùng kỳ. Riêng trong tháng 7/2026, lượng khách lưu trú tiếp tục tăng mạnh, đạt gần 2,23 triệu lượt, tăng 29,9% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Liên chi hội Khách sạn Việt Nam tổ chức tại Đà Nẵng nhân dịp HORECFEX Vietnam, câu chuyện thiếu hụt nhân lực khách sạn được các địa phương đặt ra rất thẳng thắn. Điều đáng chú ý là tình trạng thiếu hụt không còn mang tính cục bộ. Hầu như tỉnh, thành nào có du lịch phát triển cũng thiếu nhân lực. Thiếu cả về số lượng, thiếu cả về chất lượng, thiếu ở cả khối vận hành trực tiếp lẫn quản lý cấp trung.

Điều này khiến giải pháp "hút người từ địa phương khác" không còn dễ dàng như trước. Khi địa phương nào cũng thiếu, việc cạnh tranh lao động giữa các điểm đến sẽ ngày càng khốc liệt. 

Nếu một số thị trường sử dụng mặt bằng lương cao để tuyển dụng ồ ạt, như thực tế đang diễn ra tại một số điểm đến phát triển nhanh, trong ngắn hạn có thể giải quyết được nhu cầu nhân sự của từng doanh nghiệp, nhưng về dài hạn sẽ đẩy chi phí nhân lực toàn ngành lên rất cao. Khi đó, lợi nhuận của doanh nghiệp bị bào mòn, giá thành dịch vụ tăng, năng lực cạnh tranh của điểm đến suy giảm và toàn ngành du lịch đều chịu tác động.

Theo báo cáo tổng quan thị trường nghề bếp và nhu cầu nhân lực du lịch - khách sạn Việt Nam do Hoteljob.vn tổng hợp đến tháng 8/2026, ngành du lịch cần khoảng 60.000 lao động mỗi năm, trong khi nguồn cung qua đào tạo chỉ đạt khoảng 20.000 người mỗi năm. Điều này có nghĩa là phần lớn nhu cầu còn lại phải được bù đắp bằng lao động chưa qua đào tạo chính quy, đào tạo tại chỗ hoặc chuyển dịch từ các ngành khác.

Đây là một khoảng cách rất lớn. Với ngành khách sạn, nơi chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào kỹ năng, thái độ, kỷ luật và khả năng xử lý tình huống của con người, khoảng cách này không thể được giải quyết đơn giản bằng việc tuyển thêm người. Một nhân viên mới chưa qua đào tạo cần thời gian để hiểu tiêu chuẩn dịch vụ, văn hóa nghề, quy trình vận hành, kỹ năng giao tiếp và áp lực của môi trường khách sạn.

Khảo sát Hoteljob.vn năm 2026 với 331 đơn vị trong ngành du lịch - khách sạn cho thấy 77% đơn vị đang khó tuyển người. Tỷ lệ nghỉ việc bình quân đạt 18,9%, trong đó có tới 25% đơn vị ghi nhận tỷ lệ nghỉ việc từ 30% trở lên. Điều này phản ánh một thực tế đáng lo: doanh nghiệp không chỉ khó tuyển người mới, mà còn khó giữ người hiện hữu.

Đáng chú ý, 64% đơn vị được khảo sát cho biết họ chỉ cần bổ sung số lượng ít nhưng vẫn rất khó tuyển. Đây là tín hiệu cho thấy vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp mở rộng quá nhanh hay tuyển dụng quá nhiều, mà nằm ở sức hấp dẫn của chính công việc. Khi một đơn vị chỉ cần bù chỗ trống do người cũ nghỉ mà vẫn khó tuyển, thị trường đã bước vào trạng thái thiếu hụt cơ bản.

Bài toán nhân lực của ngành khách sạn vì vậy không thể chỉ nhìn dưới góc độ tuyển dụng. Đây là bài toán của đào tạo, nhà ở, thu nhập, phúc lợi, môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến, chính sách xã hội và khả năng gắn bó lâu dài của người lao động với điểm đến.

Đà Nẵng: Điểm đến hấp dẫn nhưng chi phí sống đang trở thành rào cản

Trong bối cảnh đó, Hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với doanh nghiệp về phát triển nguồn nhân lực, diễn ra  ngày 26/8/2026 -  là một diễn đàn rất kịp thời. Đối với ngành du lịch nói chung và ngành khách sạn nói riêng, vấn đề nhân lực đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tăng trưởng du lịch đang quay trở lại mạnh mẽ; các sự kiện, lễ hội, hội nghị, triển lãm cùng hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch được tổ chức ngày càng nhiều, nhưng đằng sau sự sôi động đó là áp lực ngày càng lớn về con người.

Theo ông Nguyễn Đức Quỳnh - Phó Chủ tịch Liên Chi hội Khách sạn Việt Nam, Chủ tịch Chi hội Khách sạn Đà Nẵng cho biết,  Đà Nẵng có lợi thế rất lớn về môi trường sống, cảnh quan, hạ tầng du lịch, hệ thống khách sạn – khu nghỉ dưỡng và khả năng tổ chức sự kiện. Đây là những yếu tố giúp thành phố có sức hút với lao động trong ngành dịch vụ.

Tuy nhiên, những năm gần đây, mặt bằng chi phí sinh hoạt tại Đà Nẵng, đặc biệt là tiền thuê nhà, đang trở thành một rào cản thực sự đối với người lao động ngoại tỉnh. Nhiều khu vực gần trung tâm, gần biển, gần các cụm khách sạn và khu dịch vụ có giá thuê phòng phổ biến từ 3–5 triệu đồng mỗi tháng. Với mặt bằng thu nhập của nhân viên ngành khách sạn ở các vị trí cơ bản, đây là khoản chi phí rất lớn.

Khi chi phí thuê nhà, đi lại, ăn uống tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập, người lao động sẽ cân nhắc kỹ hơn khi lựa chọn Đà Nẵng làm nơi làm việc lâu dài. Điều này đặc biệt đúng với lao động trẻ từ các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên hoặc các địa phương xa hơn. Họ có thể yêu thích Đà Nẵng, nhưng nếu thu nhập không đủ tích lũy hoặc không đủ trang trải cuộc sống, việc gắn bó với ngành và với thành phố sẽ trở nên khó khăn.

Bên cạnh nhà ở, người lao động ngoại tỉnh còn đối mặt với các vấn đề khác như trường học cho con, chi phí y tế, điều kiện sinh hoạt gia đình, phương tiện đi lại, cơ hội việc làm cho vợ hoặc chồng đi cùng. Một nhân viên có tay nghề nếu đã lập gia đình sẽ không chỉ quyết định dựa trên mức lương cá nhân, mà dựa trên toàn bộ khả năng ổn định cuộc sống của gia đình tại thành phố.

Vì vậy, muốn thu hút và giữ chân nhân lực cho ngành du lịch, Đà Nẵng cần nhìn người lao động không chỉ như "nguồn cung lao động", mà như một nhóm cư dân cần được hỗ trợ để an cư, học tập, phát triển và gắn bó lâu dài.

Doanh nghiệp không thể chỉ chờ thị trường lao động

Một điểm đáng chú ý trong khảo sát Hoteljob.vn là gần 50% đơn vị cho rằng điểm yếu lớn nhất của ứng viên hiện nay là tư duy dịch vụ và thái độ. Kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ hay công nghệ đều quan trọng, nhưng trong ngành khách sạn, thái độ phục vụ là nền tảng.

Nghiệp vụ buồng, bàn, bar hay quy trình vận hành có thể đào tạo trong vài tuần hoặc vài tháng. Ngoại ngữ có thể học tiếp. Nhưng tư duy dịch vụ, khả năng kiên nhẫn, tinh thần phục vụ, sự chỉn chu và thái độ với khách hàng cần được hình thành từ rất sớm, thông qua định hướng nghề nghiệp, môi trường thực tập và cách người mới được dẫn dắt trong những tháng đầu tiên.

Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt, doanh nghiệp lưu trú, mỗi khách sạn, khu nghỉ dưỡng, tập đoàn du lịch cần xem phát triển nhân lực là một phần cốt lõi trong chiến lược kinh doanh.

Trước hết, các doanh nghiệp cần đầu tư nghiêm túc cho bộ phận đào tạo nội bộ. Đào tạo không thể chỉ là hoạt động bổ sung khi có thời gian, mà phải là một hệ thống thường xuyên, có giáo trình, có tiêu chuẩn đánh giá, có người phụ trách, có ngân sách và có lộ trình phát triển nghề nghiệp cho từng nhóm vị trí.

Các khách sạn lớn cần có phòng đào tạo hoặc trung tâm đào tạo nội bộ để chuẩn hóa đội ngũ, đào tạo hội nhập, đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ, văn hóa dịch vụ và kỹ năng quản lý. Đây là cách để doanh nghiệp không chỉ tuyển người, mà còn tạo ra người phù hợp với tiêu chuẩn của mình.

Một ví dụ có thể nhắc đến là Furama Resort Đà Nẵng với việc thành lập Học viện Mến khách IBH Academy. Mô hình này không chỉ phục vụ nhu cầu nâng cao chất lượng nhân lực cho chính doanh nghiệp, mà còn có thể hỗ trợ đào tạo cho các đơn vị khác trong và ngoài ngành. Đây là hướng đi rất đáng khuyến khích, bởi các doanh nghiệp lớn, có kinh nghiệm vận hành quốc tế, có thể trở thành một phần của hệ sinh thái đào tạo nhân lực du lịch cho địa phương.