Nhiều chính sách kinh tế mới có hiệu lực từ tháng 10

Tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Nghị định 336/2026/NĐ-CP hoàn thiện cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và ASEAN (ASW) được Chính phủ vừa ban hành nhằm tạo động lực lớn giúp cắt giảm chi phí vận hành và tối ưu thời gian thông quan cho doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/10/2026.

Nghị định quy định quy trình vận hành Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trực tiếp quản lý 24/7. Việc kết nối hạ tầng dữ liệu tập trung giữa các bộ, ngành loại bỏ tình trạng chia cắt thông tin. Điểm mới nổi bật là việc áp dụng mã "Số định danh hàng hóa" điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tự động hóa trao đổi dữ liệu, giảm thiểu tối đa hồ sơ giấy.

Đặc biệt, Nghị định siết chặt thời gian xử lý thủ tục tại các cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc rút ngắn thời gian thông quan giúp giải phóng hàng hóa nhanh chóng, hạ chi phí lưu kho bãi và giảm tỷ trọng chi phí logistics trên GDP.

Song song đó, quy định mới đẩy mạnh quản lý rủi ro và minh bạch hóa kiểm tra chuyên ngành theo mã HS. Việc chỉ kiểm tra trước thông quan với hàng hóa nguy cơ cao giúp tháo gỡ điểm nghẽn giao thương, nâng cao sức cạnh tranh thu hút vốn FDI và thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu.

Luật Phát triển đô thị thêm dư địa hút đầu tư, phát triển bất động sản

Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10 được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển đô thị, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy đầu tư hạ tầng, bất động sản.

Một trong những điểm đáng chú ý là tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý và phát triển đô thị. Việc này giúp địa phương chủ động hơn trong quy hoạch, chuẩn bị và triển khai dự án, đồng thời rút ngắn thủ tục, giảm chi phí và nâng hiệu quả sử dụng vốn.

Luật cũng mở cơ sở pháp lý cho các mô hình phát triển đô thị mới như đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh và đô thị xanh. Trong đó, TOD cho phép kết hợp phát triển giao thông với khai thác quỹ đất quanh các đầu mối giao thông, qua đó tạo thêm nguồn lực cho đầu tư hạ tầng và nâng hiệu quả sử dụng đất.

Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa nguồn lực, trong đó có khu vực tư nhân và hình thức hợp tác công - tư (PPP), sẽ mở rộng khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng, giảm áp lực lên ngân sách và tăng cơ hội tham gia của doanh nghiệp.

Với thị trường bất động sản, việc hoàn thiện quy định về quy hoạch, đầu tư, bồi thường và tái định cư có thể giúp tăng tính minh bạch và khả năng dự báo. Khi quy trình, chi phí và trách nhiệm của các bên được xác định rõ hơn, doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá tiến độ và rủi ro pháp lý trước khi triển khai dự án.

Quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của khối doanh nghiệp FDI

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định rõ 9 nhóm hoạt động thương mại của khối FDI thuộc diện cấp phép và thắt chặt quản lý nền tảng thương mại điện tử, có hiệu lực từ ngày 18/10/2026.

Nghị định quy định chi tiết điều kiện cấp Giấy phép kinh doanh đối với 9 nhóm ngành hàng và dịch vụ của doanh nghiệp FDI, bao gồm: phân phối bán lẻ; dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa; dịch vụ trung gian thương mại; cho thuê hàng hóa; kinh doanh dầu mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc; cùng các mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách báo. Doanh nghiệp FDI hoạt động từ 1 năm trở lên phải bảo đảm không nợ thuế quá hạn.

Đáng chú ý, Nghị định đưa hoạt động quản lý, vận hành các nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội tích hợp giao thương vào phạm vi cấp phép. Việc thẩm định các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối sẽ gắn liền với yêu cầu xem xét an ninh quốc gia, tạo cơ sở pháp lý để quản lý mô hình kinh doanh xuyên biên giới và bảo vệ thị trường nội địa.

Việc minh bạch hóa danh mục cấp phép giúp khối ngoại giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng dự báo môi trường đầu tư, đồng thời thiết lập cơ chế chuyển tiếp linh hoạt nhằm bảo đảm sự ổn định dòng vốn FDI gắn với lĩnh vực thương mại dịch vụ tại Việt Nam.

Bổ sung quy định quản lý seri tiền mới in

Từ ngày 13/10, Thông tư 45/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in của Ngân hàng Nhà nước chính thức có hiệu lực.

Thông tư quy định cơ chế xác lập seri đối với các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 1/1/2027 trở đi sẽ do Thống đốc NHNN quyết định theo từng thời kỳ, giúp tăng tính chủ động và linh hoạt trong công tác phát hành.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng siết chặt quy trình nghiệp vụ kho quỹ. Khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao phải lập bảng kê seri. Thủ kho bên nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thực tế; nếu phát hiện sai lệch phải thông báo ngay cho bên giao để điều chỉnh, bảo đảm số liệu khớp đúng tuyệt đối.

Nâng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, Nghị định 346/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP quyết định tăng mạnh mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp và bổ sung nhiều sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số.

Theo quy định mới, ngân sách nhà nước nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho hộ nghèo, cận nghèo từ 90% lên tối đa 95%. Với cá nhân không thuộc diện nghèo, mức hỗ trợ tăng từ 20% lên tối đa 50%. Các tổ chức sản xuất như doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hợp đồng liên kết hoặc đạt chứng nhận chất lượng, ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định 346 mở rộng danh mục được thụ hưởng sang các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản và cây lâm nghiệp chủ lực do Trung ương công bố. Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh sẽ trực tiếp quyết định địa bàn, đối tượng và mức hỗ trợ cụ thể tùy theo khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Đáng chú ý, Nghị định chính thức bổ sung các loại hình bảo hiểm theo chỉ số (năng suất, thời tiết, viễn thám). Cơ chế bồi thường dựa trên biến động dữ liệu thực tế thay vì tổn thất riêng lẻ, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho doanh nghiệp bảo hiểm. Dữ liệu xác minh được truy xuất từ các nguồn uy tín như Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Hệ thống dịch vụ khí hậu WMO hay Cục Viễn thám quốc gia.

Động thái điều chỉnh chính sách này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện công cụ quản trị rủi ro tài chính, giảm bớt đòn bẩy chi phí cho người dân và kích thích dòng vốn đầu tư vào chuỗi giá trị nông nghiệp trước áp lực thiên tai.