Nhiều giải pháp giảm áp lực với NIM của các ngân hàng

Mặt bằng lãi suất cao là điều có thể dễ dàng nhận thấy ở thời điểm hiện nay, từ người gửi tiền cho đến người đi vay.

Mới đây, trong buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và lãnh đạo các tổ chức tín dụng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng lại một lần nữa nhấn mạnh nhiệm vụ giảm thực chất lãi suất cho vay, điều hành tín dụng một cách linh hoạt.

Tuy nhiên, khi dư địa chính sách tiền tệ không còn lớn, áp lực giảm lãi suất dồn lên chính các ngân hàng. Và khi đó, ngân hàng sẽ phải tìm cách để cắt giảm chi phí hay chủ động co hẹp biên sinh lời (NIM) của mình. Nhiều giải pháp đã được thực hiện để có thể giảm thiểu những áp lực với NIM trong bối cảnh hiện nay.

Như NIM của ngân hàng Vietcombank trong nửa đầu năm tăng nhẹ chủ yếu nhờ cơ cấu cho vay trung dài hạn tăng lên 44%, lợi suất cho vay cải thiện và LDR được tối ưu. Áp lực chính đến từ cạnh tranh huy động và mặt bằng lãi suất tiền gửi khó giảm nhanh trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động.

Ngân hàng cũng đưa ra các giải pháp huy động trong nửa cuối năm như tăng CASA và tiền gửi ngoại tệ, phát hành chứng chỉ tiền gửi, mở rộng nguồn vốn trung dài hạn qua trái phiếu và các công cụ tài chính, điều chỉnh lãi suất huy động linh hoạt và lên kế hoạch phát hành trái phiếu cấp 2 tối đa 10.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, ngân hàng đang xem xét phát hành trái phiếu bằng USD trong các tháng tới. Với những nỗ lực như vậy, ban lãnh đạo kỳ vọng NIM cả năm có thể duy trì quanh mức hiện tại.

Trong khi đó tại VietinBank, NIM nửa đầu năm cải thiện nhờ kiểm soát chi phí vốn và nâng hiệu suất sinh lời của tài sản bằng cách ưu tiên vốn cho nhóm khách hàng SME và bán lẻ,... Khoảng 50% mức tăng thu nhập lãi thuần đến từ tăng quy mô và 50% từ cải thiện NIM. Ban lãnh đạo kỳ vọng thanh khoản hệ thống cải thiện từ cuối quý III và khẳng định sẽ ưu tiên bảo vệ NIM nếu thanh khoản còn căng thẳng.

Hay tại HDBank, một trong những ngân hàng có NIM cao nhưng sụt giảm so với cuối năm trước (từ 4,8% cuối 2025 về 4,1%), các giải pháp được đưa ra là tăng CASA, đa dạng nguồn vốn quốc tế giá rẻ, đồng thời tập trung vào các khoản cho vay an toàn nhưng lãi suất cao như cho vay tiêu dùng, nông nghiệp - nông thôn và mua nhà, cùng với tài trợ chuỗi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; tỷ trọng nhóm này hiện khoảng 35 - 40% danh mục.

Một điểm lưu ý thêm nữa là khả năng "chịu áp lực" lên NIM của các ngân hàng là khác nhau. Những nhà băng có lợi thế về CASA, có biên sinh lời cao, ưu thế về quy mô hoặc có được sự linh hoạt trong việc điều tiết chi phí vốn hay cơ cấu cho vay sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn.

Theo số liệu từ Wigroup, những ngân hàng hiện có biên sinh lời cao tập trung ở nhóm ngân hàng cổ phần tư nhân như VPBank (5,23%), HDBank (4,12%), KienlongBank (4,05%), MB (4,03%). Với nhóm Big4, biên sinh lời ở mức thấp hơn: Vietcombank 2,81%, VietinBank 2,75% và BIDV 2,15% nhưng lại có lợi thế quy mô lớn.

Ngược lại, nhóm những ngân hàng quy mô nhỏ với biên sinh lời thấp là những nhà băng sẽ phải đứng trước bài toán "tiến thoái lưỡng nan". Nếu chủ động giảm lãi suất đầu ra, biên sinh lời càng co hẹp và ảnh hưởng tới lợi nhuận cam kết với cổ đông. Nếu không thực hiện, họ có thể bị giảm "room" tín dụng trong năm tới.

Trong hoạt động kinh doanh tiền tệ, ngân hàng vận hành dựa trên cơ chế cân đối giữa đầu ra (cho vay) và đầu vào (huy động vốn) và hiện tại các ngân hàng đang gặp sức ép từ cả hai phía.

Từ phía đầu vào, mặt bằng lãi suất huy động (bao gồm tiền gửi khách hàng, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu) đều đã tăng lên và việc kỳ vọng chi phí đầu vào giảm nhanh trong ngắn hạn là tương đối khó.

Từ phía đầu ra, mảng cho vay cá nhân/bán lẻ - vốn mang lại biên lãi ròng cao nhất - hiện đang tăng trưởng rất chậm và có khả năng tiếp tục trì trệ. Áp lực tăng trưởng tín dụng dồn chủ yếu sang mảng cho vay doanh nghiệp, nơi vốn dĩ có biên lãi suất thấp hơn. Trong khi đó, lãi suất cho vay còn chịu sự kiểm soát chặt chẽ bởi chỉ đạo của Chính phủ nhằm giữ ổn định và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, Ngân hàng chỉ có thể bảo đảm được NIM nếu họ có sự linh hoạt trong việc chuyển dịch sang các mảng cho vay có NIM cao hơn hoặc kiểm soát tốt chi phí vốn. Khi cho vay cá nhân chậm lại và cho vay doanh nghiệp bị kiểm soát lãi suất đầu ra, toàn bộ gánh nặng bảo vệ NIM phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng hạ chi phí đầu vào.