Những kịch bản tác động đến sản xuất, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản do xung đột ở Trung Đông

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những tác động nhất định đến hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam.

Theo ông Trần Gia Long, giá dầu thế giới tăng đã kéo theo chi phí năng lượng và các đầu vào sản xuất nông nghiệp gia tăng. Một số mặt hàng như phân bón chịu tác động rõ rệt, khi giá phân urê tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2025. Điều này khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng thêm khoảng 3 – 5%.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải biển cũng có xu hướng tăng mạnh do ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị và việc các hãng tàu phải điều chỉnh tuyến vận chuyển để tránh rủi ro. Cước vận tải biển có thể tăng khoảng 25 – 30%, đồng thời thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7 – 14 ngày. Những yếu tố này làm gia tăng chi phí logistics và phần nào ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ngoài các tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và vận chuyển, xung đột tại Trung Đông còn có thể ảnh hưởng gián tiếp đến nhu cầu thị trường.

Theo số liệu thống kê, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang khu vực Trung Đông đạt khoảng 1,74 tỷ USD. Vì vậy, những diễn biến bất ổn tại khu vực này đòi hỏi các cơ quan quản lý cần theo dõi sát tình hình và xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng 3 kịch bản. Kịch bản 1, trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng một tháng, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể giảm khoảng 1 tỷ USD.

Kịch bản 2, nếu kéo dài 3 tháng, mức giảm có thể lên tới 3-3,5 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông có thể giảm khoảng 500-600 triệu USD, sang châu Âu giảm khoảng 1,5-1,6 tỷ USD và sang Bắc Phi giảm khoảng 200-250 triệu USD.

Kịch bản 3, xung đột kéo dài cả năm, xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi có thể giảm tới khoảng 50%.

"Các kịch bản này hiện vẫn đang được Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tham mưu Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp, bao gồm cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động của thị trường thế giới"- ông Long cho biết.

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết Bộ đã nhận định từ trước rằng năm 2026 sẽ khó khăn hơn năm 2025, và đến thời điểm này những thách thức đó đang dần bộc lộ rõ.

Theo ông Tiến, xung đột giữa Mỹ và Iran đang diễn ra căng thẳng và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các mặt hàng xăng dầu và phân bón. Điều này chắc chắn sẽ tác động nhất định đến Việt Nam.

Tuy nhiên, xét về quy mô, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này khoảng 1,53 tỷ USD, không quá lớn. Dù vậy, tác động từ xung đột có thể lan tỏa dây chuyền, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia cũng như các hoạt động sản xuất, chế biến và xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động xây dựng hệ thống giải pháp ứng phó. Đồng thời, cơ cấu thị trường xuất khẩu cũng đang có sự điều chỉnh nhằm giảm thiểu rủi ro.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, qua nhiều năm tái cơ cấu, Việt Nam đã hình thành hệ thống thị trường xuất khẩu khá đa dạng, cùng với các giải pháp đồng bộ để ứng phó với những biến động lớn như dịch bệnh, xung đột hay khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, các giải pháp về khoa học công nghệ và đổi mới sản xuất cũng đang được thúc đẩy nhằm tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn.