Những “vườn treo” trên ngọn sóng

Ký ức từ những ngày "ăn gió, ngủ sóng"

Có dịp cùng đoàn công tác Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân mang quà từ đất liền thăm, chúc tết Nhà giàn DK I, các tàu trực và Đặc khu Côn Đảo. Con tàu Trường Sa 01 (Hải đội 1, Lữ đoàn 125) rẽ sóng, đưa chúng tôi hướng về thềm lục địa phía Nam. Vượt hơn 170 hải lý, điểm đến đầu tiên của đoàn là Nhà giàn DK I/15. Nhìn từ xa, Nhà giàn sừng sững giữa biển trời xanh thẳm như cột mốc chủ quyền hiên ngang trước đại dương bao la. Nhưng khi đặt chân lên những nhịp cầu thang sắt mới thực sự thấu hết cái "nghèo" của không gian và cái "thừa" của khắc nghiệt nơi đây.

Trong câu chuyện bên chén trà đậm vị biển, Đại tá Phạm Tiến Dũng, Phó Tham mưu trưởng Vùng 2 Hải quân, người có gần 30 năm gắn bó với sóng nước, khẽ nheo mắt nhìn về phía chân trời. Ký ức về một thời gian khó ùa về trong lời kể chậm rãi: Những thập niên trước, cuộc sống của người lính giữa đại dương chỉ gói gọn trong mấy chữ tựa như "tự sinh tồn trên sóng". Khi ấy, bữa cơm của bộ đội chủ yếu là đồ hộp, cá khô, ít muối, nước mắm. Rau xanh là một thực phẩm xa xỉ, một giấc mơ xa vời giữa nơi nắng cháy da, gió rát mặt. Mùa giông bão có khi chỉ dùng bữa cầm hơi.

Trung tá Huỳnh Chí Cường, Chính trị viên Hải đội 1, Lữ đoàn 125 chia sẻ thêm rằng, những ngày ấy, rau xanh từ đất liền đem ra, anh em chần sơ qua nước sôi, sau đó rải ra hong khô rồi cho vào bao bì, dùng lâu dài để duy trì lượng rau xanh hàng ngày cho bộ đội.

Trung tá Trần Văn Toản, nhân viên điện nước tại Nhà giàn DK I/11, người đã dành cả tuổi thanh xuân cho vùng Cụm Tư Chính bồi hồi nhớ lại thời điểm mỗi giọt nước ngọt được ví quý như máu. Với vỏn vẹn 40 khối nước dự trữ cho cả mùa khô kéo dài nửa năm, anh em phải tiết kiệm tối đa và được quản lý nghiêm ngặt: "Mỗi người chỉ dùng 10 lít nước một ngày cho mọi sinh hoạt. Công thức "phát ra 5 lít, thu về 3 lít" anh em tự giác thực hiện. Đứng tắm trong chậu để chắt chiu từng giọt nước thải phục vụ tưới rau. Ngày ấy, để một mầm rau nhú ra giữa bốn bề gió lùa là cả một kỳ tích của lòng kiên trì.

Cuộc cách mạng từ ý chí và sức sáng tạo

Câu chuyện về sự thiếu thốn, công thức "pha nước" này đã trở thành dĩ vãng như những thước phim tư liệu quý giá. Bởi hôm nay, các "pháo đài" trên biển đã hoàn toàn mang diện mạo mới. Được sự quan tâm của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các nhà giàn được xây dựng mới. Các nhà cũ cải tạo làm nơi sinh hoạt và khu tăng gia. Thực hiện Chỉ thị của Quân chủng Hải quân về xây dựng chính quy, đẩy mạnh tăng gia sản xuất, những người lính DK I đã biến điều không thể thành có thể. Từ việc tận dụng những góc nhỏ ở lan can đến việc quy hoạch bài bản các nhà giàn cũ hình thành một hệ sinh thái xanh trên đầu sóng.

Tại Nhà giàn DK I/15, tôi ngỡ ngàng trước một khu vườn được che chắn kỹ lưỡng, xanh mướt mắt với đủ loại rau muống, rau dền, mồng tơi, cải xanh... Dọc theo những hành lang lộng gió, màu xanh của sả, ớt, gừng, nghệ như xua đi cảm giác quạnh hiu giữa biển cả. Đặc biệt nhất là cây chanh lớn trĩu quả trồng trong chậu, mang sức sống mãnh liệt của con người trước thiên nhiên.

Đại úy Lê Quốc Đạt, Chính trị viên Nhà giàn hào hứng giới thiệu về "lời giải" cho bài toán nước ngọt. Nhờ sự quan tâm của trên được lắp đặt hệ thống lọc nước biển thành nước ngọt dung tích mỗi ngày hơn 6 khối, cùng những bể chứa khổng lồ hứng nước mưa bảo đảm nước sinh hoạt cho bộ đội. Điện năng lượng mặt trời cung cấp ngày đêm, phục vụ mọi công việc, tủ đông dung tích lớn lưu trữ thực phẩm tươi ngon... tất cả như điểm tựa vững chắc để người lính chúng tôi chăm lo công tác nuôi dưỡng bộ đội đủ đầy, yên tâm bám biển.

Những "vườn rau sẵn sàng chiến đấu"

Trồng rau trên đất liền vốn đã vất vả, nhưng nuôi mầm xanh giữa biển lại là một cuộc đấu sức đầy cam go. Trung tá Trịnh Văn Nghị, Chính trị viên phó Tiểu đoàn DK I chia sẻ rằng hơi muối là "kẻ thù" nguy hiểm nhất. Chỉ cần một đêm lơ là không che chắn, gió biển có thể khiến cả vườn rau cháy lá. Thế nhưng, bằng bàn tay khéo léo và sự sáng tạo, năm 2025, Tiểu đoàn đã vượt 160% chỉ tiêu tăng gia. Không những có rau xanh, mỗi nhà giàn đều có 3 - 5 chú lợn béo tốt, 20 - 30 con gà, vịt, ngang... giúp bữa ăn của bộ đội thêm đủ đầy.

Tại nhà giàn DK I/10, Thiếu tá QNCN Nguyễn Chí Đỉnh, nhân viên điện, Trung tâm bảo đảm kỹ thuật Vùng 2 được tăng cường ra Nhà giàn làm vườn tăng gia sản xuất. Gần 3 tháng ròng, anh cùng các đồng đội miệt mài vận chuyển từng thanh sắt, tấm tôn từ tàu qua ca nô lên giàn trong điều kiện sóng to, gió lớn, dựng vườn tăng gia rộng hơn 80 m2, lắp đặt hệ thống tưới tự động. Anh Đỉnh tâm sự, có những lúc thiếu vật liệu, anh em phải tự "độ", tự chế, làm đến đâu sơn chống gỉ đến đó để chống ăn mòn của muối biển.

Cảm động nhất là hình ảnh những "vườn rau sẵn sàng chiến đấu" tại nhà giàn DK I/14. Đó là cách gọi hóm hỉnh của những người lính khi anh em dành riêng vài giàn rau không thu hoạch, dự phòng cho những ngày biển động, tàu không thể tiếp tế. Đấy không phải là sự lo xa mà ẩn chứa tầm nhìn và bản lĩnh của người lính. Trong bất luận hoàn cảnh nào, cũng đều đặt việc đảm bảo sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và vững tay súng lên hàng đầu.

Chia tay những người lính, trở về đất liền. Trong ánh mắt của anh Đỉnh, anh Toản hay những chiến sĩ trẻ, chúng tôi cảm nhận niềm tự hào khó tả. Họ là những người giữ biển, là những "nông dân" tài ba, những người đã biến trí tuệ, mồ hôi thành mầm xanh nơi đầu sóng. 

Giữa mênh mông trùng khơi, tiếng cười nói giòn giã bên những chậu rau xanh mướt minh chứng cho chân lý giản đơn mà vĩ đại: Ở đâu có ý chí, ở đó có sự sống nảy sinh. Nơi "cột mốc sống" DK I, những người lính biển kiên cường, vững chãi, đạp bằng phong ba vì yên bình của Tổ quốc.