OCOP và “điểm nghẽn” tại các khu du lịch Thanh Hóa

Sản phẩm nhiều nhưng vẫn thiếu "điểm chạm" với du khách

Trong du lịch hiện đại, đặc sản địa phương không chỉ là món quà mang về sau chuyến đi mà còn là một phần của trải nghiệm điểm đến. Du khách ngày càng có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm mang dấu ấn văn hóa, câu chuyện vùng đất và cảm giác kết nối với nơi mình đặt chân tới. Vì vậy, giá trị của OCOP không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm mà còn ở khả năng hiện diện và tạo trải nghiệm tiêu dùng cho du khách.

Thế nhưng, tại nhiều điểm du lịch của Thanh Hóa, khoảng trống này vẫn khá rõ. Ở Sầm Sơn — nơi đón gần 10 triệu lượt khách mỗi năm — các cửa hàng chuyên bán sản phẩm OCOP vẫn rất ít. Ngay cả tại gian hàng "Quà xứ Thanh", sản phẩm OCOP cũng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, chủ yếu là nước mắm, trong khi phần lớn không gian dành cho hàng lưu niệm và đặc sản phổ thông.

Điều đó cho thấy OCOP Thanh Hóa dù có số lượng lớn nhưng vẫn chưa tạo được độ phủ thương mại tương xứng ngay tại những trung tâm du lịch đông khách nhất của tỉnh.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở Hải Tiến. Một số điểm bán OCOP từng được đầu tư nhưng sau thời gian ngắn đã phải đóng cửa do sức mua thấp và hoạt động thiếu ổn định. Việc quảng bá hiện nay chủ yếu vẫn dựa vào sự chủ động riêng lẻ của các chủ thể thông qua liên kết với khách sạn hoặc bán trực tiếp tại nơi sản xuất.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện không nằm ở sản phẩm mà ở cách tiếp cận thị trường. Nhiều chủ thể đã nỗ lực kết nối với hệ thống lưu trú, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng, song các hoạt động vẫn rời rạc, thiếu không gian giới thiệu tập trung và chưa hình thành được hệ sinh thái tiêu dùng đặc sản tại điểm du lịch.

Chủ thể OCOP Đông trùng hạ thảo Minh Trường cho biết, dù đã liên kết quảng bá với các khách sạn tại Hải Tiến nhiều năm nhưng lượng tiêu thụ vẫn thấp do sản phẩm thiếu không gian trải nghiệm và chưa trở thành một phần tự nhiên trong hành trình mua sắm của du khách.

Trong khi đó, chi phí đầu tư mặt bằng tại các khu du lịch lại vượt quá khả năng của nhiều cơ sở sản xuất nhỏ và vừa. Theo cơ sở nước mắm Vích Phương tại Sầm Sơn, giá thuê mặt bằng ở khu trung tâm dao động từ 50–70 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể chi phí đầu tư ban đầu hàng trăm triệu đồng. Với tính mùa vụ đặc trưng của du lịch biển, bài toán hoàn vốn càng trở nên khó khăn.

Không chỉ thiếu nguồn lực tài chính, các điểm bán OCOP hiện nay cũng thiếu sự đồng bộ về quy hoạch, nhận diện và trải nghiệm. Nhiều gian hàng vẫn dừng ở việc trưng bày sản phẩm đơn thuần, chưa đủ sức tạo cảm xúc tiêu dùng hay biến OCOP thành một phần trong trải nghiệm du lịch của du khách khi đến với xứ Thanh.

Khi OCOP chưa trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch

Thực tế xu hướng hiện nay của nhiều địa phương phát triển mạnh về du lịch là chuyển từ "tham quan" sang "trải nghiệm tiêu dùng". Du khách không chỉ muốn nghỉ dưỡng mà còn muốn mang về những sản phẩm gắn với bản sắc địa phương. Chính câu chuyện phía sau sản phẩm, cách trưng bày, trải nghiệm dùng thử hay không gian văn hóa mới là yếu tố thúc đẩy hành vi mua sắm.

OCOP Thanh Hóa hiện vẫn thiếu những yếu tố đó. Nhiều sản phẩm có chất lượng tốt nhưng chưa được kể bằng ngôn ngữ thương hiệu đủ hấp dẫn. Hoạt động quảng bá còn rời rạc, chưa tạo được cảm xúc tiêu dùng và chưa đủ sức chuyển hóa lượng khách lớn thành giá trị kinh tế tương xứng.

Trước thực trạng này, ngày 8/5/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành công văn chỉ đạo tăng cường quản lý, kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh. Theo đó, Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh sẽ phối hợp với các ngành chức năng và các địa phương có điểm du lịch để thúc đẩy hoạt động quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP.

Động thái này cho thấy định hướng điều hành đang chuyển dần từ hỗ trợ sản xuất sang mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là bước đi cần thiết để OCOP từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch của tỉnh.

Về lâu dài, bài toán không chỉ nằm ở việc mở thêm cửa hàng mà cần xây dựng các "điểm trải nghiệm OCOP" gắn với không gian du lịch. Trong đó, tỉnh cần có quy hoạch đồng bộ các khu trưng bày tập trung tại trung tâm du lịch; hỗ trợ mặt bằng và chi phí vận hành cho các chủ thể OCOP; tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành, khách sạn; đồng thời nâng cấp hoạt động truyền thông theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và giàu bản sắc hơn.

Thanh Hóa hiện đang có cả hai lợi thế lớn: nguồn sản phẩm OCOP phong phú và lượng khách du lịch thuộc nhóm cao nhất cả nước. Nhưng khi hai nguồn lực này chưa thực sự kết nối hiệu quả, giá trị tạo ra vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Muốn OCOP trở thành "đại sứ thương hiệu" cho du lịch Thanh Hóa, điều cần nhất lúc này không chỉ là thêm điểm bán, mà là một chiến lược phát triển thị trường bài bản hơn, nơi sản phẩm địa phương không đơn thuần được bày lên kệ mà thực sự trở thành một phần trong trải nghiệm và ký ức của du khách khi rời xứ Thanh.