Phan Ngọc Anh: Nông dân xuất sắc 40 năm Đổi mới - từ đất cằn dựng nghiệp, "quả ngọt" sẻ chia cùng đời

Ngày 12/10, tại Hà Nội, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tổ chức Lễ tôn vinh và trao danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới" năm 2026. Trong số 96 cá nhân được vinh danh trên cả nước, TP Đà Nẵng có ba đại diện, gồm ông Bùi Thanh Phú (phường Hải Vân), ông Lê Văn Khoa (phường Hòa Cường) và ông Phan Ngọc Anh (xã Thu Bồn). Đây là sự ghi nhận dành cho những nông dân tiêu biểu có nhiều nỗ lực đổi mới, phát triển sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho cộng đồng trong chặng đường 40 năm Đổi mới.

Từ vùng đất cằn gây dựng cơ nghiệp

Với ông Phan Ngọc Anh, danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới" năm 2026 là dấu mốc đáng nhớ trên hành trình gần 40 năm bền bỉ làm kinh tế. Sinh năm 1955, gắn bó với vùng đất Thu Bồn, ông hiểu rõ những nhọc nhằn của người dân nơi đây khi địa hình chủ yếu là gò đồi, đất canh tác bạc màu, đời sống lâu nay dựa nhiều vào sản xuất nông nghiệp.

Từ thực tế ấy, ông luôn trăn trở tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương. Ông nhận thấy nhu cầu xây dựng ngày càng tăng, trong khi quê hương có nguồn đất sét làm nguyên liệu và lực lượng lao động dồi dào. Đó cũng là cơ sở để ông mạnh dạn tìm hướng đi mới, từng bước gây dựng sự nghiệp ngay trên mảnh đất mình gắn bó.

Năm 1989, ông bắt đầu phát triển kinh tế vườn, kết hợp trồng trọt và chăn nuôi theo mô hình VAC. Từ việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp đến tìm cách nâng cao hiệu quả sản xuất, ông tích lũy kinh nghiệm qua từng mùa vụ, từng bước cải thiện thu nhập. Quãng thời gian ấy giúp ông hiểu hơn về giá trị của lao động, cách tính toán trong làm ăn và sự cần thiết phải chủ động tìm kiếm cơ hội thay vì chỉ trông chờ vào những gì sẵn có.

Bước ngoặt đến vào năm 2001, khi ông quyết định dùng tiền tích lũy và vốn vay 500 triệu đồng để xây dựng doanh nghiệp tư nhân sản xuất gạch tuynel Ngọc Ánh. Với một người khởi nghiệp từ kinh tế hộ gia đình, đây là quyết định đòi hỏi sự tính toán và quyết tâm lớn. Từ cơ sở ban đầu, hoạt động sản xuất từng bước phát triển, mở rộng quy mô và chuyển đổi thành Công ty TNHH Vật liệu xây dựng Phan Ngọc Anh, có vốn điều lệ đăng ký 14 tỷ đồng, đặt trụ sở tại thôn A Đông, xã Thu Bồn. Cùng với sự lớn mạnh của doanh nghiệp, ông tiếp tục đầu tư, từng bước hình thành các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng trên địa bàn.

Trong quá trình phát triển, ông Phan Ngọc Anh nhận thấy muốn nâng cao năng suất và sức cạnh tranh thì không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay mở rộng quy mô, mà cần chú trọng đầu tư công nghệ. Năm 2015, doanh nghiệp dành hơn 50 tỷ đồng cải tạo mặt bằng, xây dựng nhà xưởng, nâng công suất lên khoảng 25 triệu viên gạch mỗi năm. Từ một cơ sở sản xuất khởi đầu bằng nguồn vốn tích lũy và vốn vay, doanh nghiệp từng bước chuyển sang phương thức sản xuất công nghiệp, chú trọng thiết bị và đổi mới công nghệ. Sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu xây dựng tại Đà Nẵng mà còn được cung cấp đến nhiều địa phương trong khu vực.

Cơ nghiệp ngày càng phát triển cũng mở ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Hiện doanh nghiệp tạo việc làm cho khoảng 260 lao động, với thu nhập bình quân khoảng 80 triệu đồng/người/năm, tương đương khoảng 6,7 triệu đồng/người/tháng. Ở một vùng quê mà sinh kế của nhiều gia đình vẫn gắn với ruộng vườn, việc có công việc và nguồn thu nhập ổn định giúp người lao động chủ động hơn trong cuộc sống. Bởi vậy, với ông Ngọc Anh, hiệu quả làm kinh tế không chỉ nằm ở sự phát triển của doanh nghiệp, mà còn ở những cơ hội được tạo ra cho người dân quê mình.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông cho rằng khó khăn là điều khó tránh khỏi trong quá trình làm ăn, quan trọng là phải giữ được ý chí và biết thay đổi cách làm. "Khó khăn thì ai làm kinh tế cũng gặp, quan trọng là mình không được nản. Phải biết tìm cách làm mới, tính toán kỹ và mạnh dạn thay đổi", ông chia sẻ. Đó cũng là kinh nghiệm được đúc kết từ hành trình lập nghiệp của chính mình: kiên trì với mục tiêu, nhưng không ngừng học hỏi, đổi mới để thích ứng với nhu cầu thị trường và những biến chuyển của đời sống kinh tế.

Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh dần đi vào ổn định, ông tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực dịch vụ, du lịch, khai thác lợi thế cảnh quan và giá trị văn hóa của vùng đất Thu Bồn, gần Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Những hướng đi ấy cho thấy mong muốn tìm thêm dư địa phát triển ngay trên quê hương, nơi sản xuất, dịch vụ và du lịch có thể bổ trợ cho nhau. Nhưng với ông Phan Ngọc Anh, gây dựng cơ nghiệp có lẽ chưa phải là đích đến cuối cùng. Khi thành quả lao động ngày càng lớn hơn, ông cũng dành nhiều tâm sức để sẻ chia với cộng đồng, góp phần giúp những người xung quanh có thêm điều kiện cải thiện cuộc sống.

Thành quả kinh tế gắn với trách nhiệm cộng đồng

Với ông Phan Ngọc Anh, giá trị của việc làm kinh tế không chỉ nằm ở vốn liếng, doanh thu hay lợi nhuận, mà còn ở những điều thiết thực có thể mang lại cho người lao động và cộng đồng. Khi cơ sở sản xuất ngày càng phát triển, ông có thêm điều kiện tạo việc làm, chăm lo đời sống công nhân và san sẻ với những hoàn cảnh còn khó khăn trên quê hương.

Hơn một thập kỷ qua, ông dành nhiều nguồn lực cho công tác an sinh xã hội. Từ năm 2014 đến nay, ông phụng dưỡng ba Bà mẹ Việt Nam anh hùng tại xã Thu Bồn, mỗi mẹ 1,2 triệu đồng/tháng. Mỗi dịp Tết, ông trao từ 500 đến 700 suất quà cho người nghèo, với tổng trị giá khoảng 700 triệu đồng. Đặc biệt, hơn 44,7 tỷ đồng đã được ông dành để hỗ trợ xây dựng đường bê tông, nhà sinh hoạt văn hóa, tường rào và nhà ở cho hộ nghèo tại các địa phương thuộc huyện Duy Xuyên trước đây. Những đóng góp ấy góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, từng bước làm đổi thay diện mạo nông thôn.

Đáng chú ý, ông còn quan tâm đến việc giúp nông dân khó khăn có điều kiện phát triển sản xuất. Trong ba năm, ông hỗ trợ cây giống, vật nuôi, vốn và vật liệu xây dựng chuồng trại cho 145 hộ, với tổng giá trị hơn 2,5 tỷ đồng. Những hỗ trợ này hướng đến nhu cầu thiết thực của người dân, giúp các hộ có thêm điều kiện phát triển sinh kế, từng bước ổn định cuộc sống bằng chính sức lao động của mình.

Ông từng chia sẻ tâm niệm: "Sống để lại gì cho đời". Quan niệm giản dị ấy cũng là cách ông lý giải việc dành thời gian và nguồn lực cho các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, khuyến học, hỗ trợ trẻ em nghèo, trẻ mồ côi, khuyết tật và những hoàn cảnh yếu thế. Với ông, những gì gây dựng được trên quê hương cũng cần được sẻ chia trở lại với quê hương.

Những đóng góp trong lao động, sản xuất, kinh doanh và hoạt động xã hội đã giúp ông Phan Ngọc Anh nhận được nhiều danh hiệu, phần thưởng qua các năm. Ông từng được công nhận là Hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh và Trung ương giai đoạn 2012-2016; được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen năm 2014 vì có thành tích trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, cùng bằng khen năm 2015 vì những đóng góp tích cực trong phong trào xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2015. Năm 2017, ông được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc. Năm 2026, việc được vinh danh trong 96 gương mặt "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới" tiếp tục ghi nhận chặng đường lao động, đổi mới và cống hiến của người nông dân quê hương Thu Bồn.

Từ những triền đồi bạc màu đến cơ sở sản xuất tạo việc làm cho hàng trăm lao động, hành trình của ông Phan Ngọc Anh là câu chuyện về sự bền bỉ, tinh thần dám đổi mới và khát vọng vươn lên trên chính mảnh đất quê hương. Nhưng điều làm nên ý nghĩa đầy đủ của hành trình ấy còn là cách ông dành một phần thành quả để chăm lo cho người lao động, hỗ trợ những gia đình khó khăn và góp sức xây dựng cộng đồng. Đó cũng là hình ảnh người nông dân thời kỳ đổi mới: biết tìm hướng phát triển sản xuất, mạnh dạn nắm bắt cơ hội và để sự thành công của mình tạo thêm những giá trị thiết thực cho quê hương.