Phát triển 6 vùng kinh tế - xã hội: Mở không gian chiến lược, kiến tạo động lực tăng trưởng mới

Một trong những kết quả nổi bật sau hơn 3 năm triển khai là nhận thức của các cấp, ngành và địa phương về vai trò, vị trí chiến lược của từng vùng đã được nâng lên rõ rệt. Tư duy phát triển không còn bó hẹp trong ranh giới hành chính, mà từng bước chuyển sang tiếp cận tổng thể, liên kết và tích hợp.

Hệ thống chính sách, chương trình hành động được ban hành tương đối kịp thời, đồng thời được lồng ghép vào các quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch ngành. Việc định hình các trục phát triển, hành lang kinh tế, đặc biệt là định hướng ưu tiên kinh tế biển, cho thấy bước tiến quan trọng trong tổ chức không gian phát triển theo hướng mở, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về kỹ thuật quy hoạch, mà còn là bước tiến về thể chế - yếu tố nền tảng quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong dài hạn.

Dù đạt được những kết quả bước đầu, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ không ít hạn chế. Một số cơ chế, chính sách còn thiếu tính linh hoạt; liên kết vùng chưa thực sự đi vào chiều sâu; việc tổ chức thực hiện ở một số nơi còn mang tính cục bộ, thiếu đồng bộ.

Đáng chú ý, bối cảnh phát triển hiện nay đã thay đổi nhanh chóng với những yêu cầu mới như tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, tái cấu trúc không gian kinh tế. Điều này đòi hỏi các chính sách không thể tiếp tục vận hành theo tư duy cũ, mà phải được thiết kế theo hướng tích hợp, linh hoạt và có khả năng thích ứng cao.

Trong đó, liên kết vùng nổi lên như một "nút thắt" mang tính quyết định. Nếu không tháo gỡ hiệu quả bài toán này, các vùng kinh tế khó có thể phát huy lợi thế so sánh, thậm chí có nguy cơ phát triển phân tán, làm suy giảm hiệu quả tổng thể của nền kinh tế.

Từ thực tiễn đặt ra, "đồng bộ giải pháp" không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong hoạch định và tổ chức thực thi chính sách phát triển vùng.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng mở rộng không gian phát triển, khắc phục tình trạng chia cắt hành chính, tạo điều kiện thúc đẩy liên kết nội vùng và liên vùng. Việc rà soát, điều chỉnh các cơ chế, chính sách đặc thù cho từng vùng cần được thực hiện trên cơ sở phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế riêng có.

Cùng với đó, phải bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa mục tiêu phát triển vùng với chiến lược phát triển quốc gia. Đây là điều kiện tiên quyết để các địa phương định vị đúng vai trò, tránh tình trạng phát triển lệch pha hoặc chồng chéo trong triển khai.

Một yêu cầu mang tính then chốt là tăng cường liên kết vùng theo hướng thực chất, có cơ chế điều phối đủ mạnh và hiệu quả. Liên kết cần được cụ thể hóa bằng các dự án hạ tầng liên vùng, các chuỗi giá trị sản xuất - dịch vụ và hệ sinh thái kinh tế có tính lan tỏa, thay vì dừng lại ở các cam kết mang tính hình thức.

Bên cạnh đó, việc phát triển các động lực tăng trưởng mới như kinh tế biển, kinh tế số, kinh tế xanh cần được đặt ở vị trí trung tâm. Trong đó, kinh tế biển tiếp tục là trụ cột quan trọng, đặc biệt đối với các vùng ven biển và duyên hải, góp phần mở rộng không gian phát triển và tăng cường kết nối quốc tế.

Cuối cùng, nâng cao chất lượng công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch là yếu tố mang tính quyết định. Quy hoạch phải bảo đảm tính đồng bộ giữa các cấp, các ngành và các vùng, đồng thời đủ linh hoạt để thích ứng với những biến động nhanh của môi trường phát triển.

Thực tiễn triển khai 6 Nghị quyết phát triển vùng đã khẳng định một chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, chặng đường phía trước đòi hỏi không chỉ sự kiên trì, mà còn là cách tiếp cận mới - đồng bộ hơn, quyết liệt hơn và hiệu quả hơn.

Khi các giải pháp được triển khai một cách nhất quán, có liên kết và mang tính đột phá, 6 vùng kinh tế - xã hội sẽ không chỉ là những không gian phát triển riêng lẻ, mà thực sự trở thành các cực tăng trưởng mạnh, có khả năng lan tỏa, dẫn dắt và cộng hưởng, qua đó mở ra dư địa phát triển mới, đưa nền kinh tế Việt Nam bứt phá nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.