Phiên chợ ném cà chua “độc nhất vô nhị” ở xứ Thanh

Ngày 22/2 (mùng 6 Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026), hàng nghìn người dân đổ về bãi bồi ven sông Hoàng, thuộc phố Chụy Lạc Giang, xã Đông Hoàng cũ (nay là phường Đông Sơn, Thanh Hóa) để tham gia phiên chợ Chuộng. Đây là phiên chợ "độc nhất vô nhị", được tổ chức duy nhất một lần trong năm.

Theo người dân địa phương, phiên chợ bắt nguồn từ thời nhà Lê. Tương truyền, vào mùng 6 Tết, có một tướng bị giặc truy đuổi chạy qua vùng đất xã Đông Hoàng. Để tránh bị phát hiện, ông đã ra lệnh cho lính cùng dân làng họp chợ như thường lệ. Khi quân địch kéo đến, chúng tưởng đó chỉ là một phiên chợ bình thường nên không đề phòng. Đến khi vị tướng phát lệnh và tấn công, quân địch bất ngờ, không kịp trở tay và bị đánh tan tác. Để tưởng nhớ vị tướng có công dẹp giặc, cứ đến ngày mùng 6 Tết Nguyên đán hằng năm, người dân lại nô nức tổ chức họp chợ và trở thành nét đẹp văn hóa độc sắc của địa phương.

Ý nghĩa của lễ hội ném cà chua đầu xuân là cầu may mắn, xua đuổi điều xui rủi. Việc "ném" cà chua vào nhau không mang tính đối kháng mà tượng trưng cho sự trao - nhận lộc đầu năm. Người dân quan niệm càng bị nén nhiều thì càng gặp may, cả năm làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu.

Mặt khác, tái hiện tinh thần thượng võ và lịch sử của dân tộc. Theo truyền thuyết địa phương, lễ hội gắn với việc tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân thời khởi nghĩa Lam Sơn. Hoạt động ném cà chua được xem như mô phỏng cảnh luyện quân, thể hiện khí thế sôi nổi, mạnh mẽ của trai tráng xứ Thanh thuở xưa.

Ngày hội là dịp để người dân gặp gỡ, giao lưu sau một năm lao động, gắn kết cộng đồng làng xã.Trong không khí vui nhộn, rộn ràng tiếng cười làm cho chợ quê ngày xuân thêm ấm áp, thắt chặt tình làng nghĩa xóm.

Người dân quan niệm, tại phiên chợ, ai ném cà chua càng nhiều sẽ càng gặp nhiều may mắn trong năm mới.

Cũng theo các bậc cao niên trong làng, chợ Chuộng gắn với truyền thuyết về một trận đánh xưa. Sau khi chiến thắng giặc, quân dân mở hội ăn mừng, ném đất đá vào nhau để xua đuổi điều xấu, cầu mong năm mới bình an. Theo thời gian, những vật cứng được thay bằng cà chua chín để tránh gây thương tích, tạo nên phong tục vui nhộn nhưng an toàn như ngày nay.

Theo ghi nhận, các bạn nữ thường là "tâm điểm" để các bạn nam ném cà chua. Anh Lê Văn Thành (trú tại huyện Đông Sơn cũ) cho biết, năm nào anh cũng cùng bạn bè đến tham dự phiên chợ Chuộng. "Đi chợ Chuộng không đặt nặng chuyện mua bán, mà chủ yếu là để vui, để ném cà chua lấy may. Càng bị ném nhiều, tôi càng tin năm đó sẽ gặp nhiều điều may mắn", anh Thành nói.

Không khí lễ hội càng về trưa càng náo nhiệt. Từ người lớn đến đến trẻ nhỏ đều hào hứng nhập cuộc. Nhiều người chủ động mặc áo mỏng hoặc mang theo quần áo để thay sau khi "nhuộm đỏ" bởi những cú ném cà chua; ngược lại, tất cả đều xem đó như lời chúc may mắn đầu năm.

Bà Nguyễn Thị Hòa, một tiểu thương địa phương, cho biết: "Mỗi năm tôi chuẩn bị vài tạ cà chua để bán, có năm chỉ trong một buổi sáng đã hết sạch. Người mua cũng không mặc cả, vì ai cũng muốn có cà chua để tham gia cho vui.

Theo quan niệm dân gian, sắc đỏ của cà chua tượng trưng cho may mắn, tài lộc. Việc ném cà chua vào nhau mang ý nghĩa xua đi xui rủi của năm cũ, đón chào một năm mới an lành. Sau phần "ném" rộn ràng , người dân lại trở về với đúng nghĩa một phiên chợ quê - mua bán nông sản, trao đổi sản vật địa phương.

Tại phiên chợ, nhiều mặt hàng như rau, củ, quả, bánh đa gấc cũng được bày bán để người dân mua làm quà may mắn dịp đầu xuân năm.

Có thể nói, lễ hội ném cà chua ở chợ Chuộng không chỉ là trò vui dân gian mà còn là "bản sắc văn hóa sống" của người dân xứ Thanh - vừa hồn hậu, vừa mạnh mẽ, vừa chan chứa niềm tin vào một năm mới bình an, no đủ.