Qua cửa FTSE, chứng khoán Việt Nam hướng tới MSCI

Việc FTSE Russell công bố kết quả rà soát giữa kỳ vào rạng sáng 8/4, tiếp tục giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026, được xem là bước tiến quan trọng sau nhiều năm cải cách. Với việc chính thức triển khai từ tháng 9/2026 và hoàn tất theo lộ trình nhiều giai đoạn đến năm 2027, Việt Nam đang tiến gần hơn tới nhóm thị trường mới nổi trong hệ thống phân loại của FTSE.

Tuy nhiên, việc được FTSE công nhận mới chỉ là bước đầu. Câu chuyện lớn hơn đặt ra lúc này là khả năng tiến tới MSCI - bộ chỉ số có ảnh hưởng sâu rộng hơn tới dòng vốn toàn cầu và được xem là mức độ trưởng thành của một thị trường.

So với FTSE, MSCI là chuẩn tham chiếu của phần lớn các quỹ đầu tư tổ chức lớn trên thế giới, đặc biệt là các quỹ thụ động quy mô lớn. Điều này khiến việc được đưa vào hệ thống phân loại của MSCI mang ý nghĩa vượt ra ngoài yếu tố kỹ thuật, trở thành cột mốc quan trọng đối với khả năng thu hút dòng vốn dài hạn.

Theo đánh giá của SSI Research tại báo cáo nâng hạng, FTSE đóng vai trò như một bước mở đường, trong khi MSCI mới là đích đến thực sự.

Quan điểm này cũng được củng cố bởi các phân tích từ VPBankS, cho rằng việc chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi theo FTSE sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến tới chuẩn MSCI trong giai đoạn tiếp theo.

Dữ liệu thị trường cho thấy Việt Nam không phải là trường hợp “thiếu quy mô”. Chỉ số MSCI Vietnam hiện có tới 68 cổ phiếu thành phần, với thanh khoản đã vượt một số thị trường mới nổi nhỏ trong khu vực. Điều này cho thấy vấn đề của thị trường không nằm ở độ rộng hay quy mô, mà ở việc đáp ứng các tiêu chí mang tính vận hành và chuẩn hóa theo yêu cầu của MSCI.

SSI Research cho biết Việt Nam hiện đã đáp ứng khoảng 10/18 tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn của MSCI. Các cải cách gần đây, bao gồm cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding), giao dịch qua môi giới chứng khoán toàn cầu và nâng cao chất lượng công bố thông tin, đã giúp cải thiện đáng kể khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Một điểm đáng chú ý, theo SSI, rào cản lớn nhất hiện nay không còn nằm ở việc thiếu quy định, mà ở khả năng vận hành thực tế của thị trường. MSCI không chỉ đánh giá sự tồn tại của các cơ chế, mà còn xem xét mức độ hiệu quả và tính ổn định trong quá trình triển khai.

Cùng với đó, dư địa sở hữu nước ngoài cũng đang được cải thiện. Dữ liệu cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn vẫn còn thấp hơn đáng kể so với mức trần, qua đó tạo dư địa hấp thụ dòng vốn khi nâng hạng.

Từ góc nhìn của chuyên gia SSI, nếu các điều kiện tiếp tục được cải thiện theo đúng lộ trình, Việt Nam có thể được MSCI xem xét đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong các kỳ đánh giá tháng 6/2026 hoặc 6/2027. Đây là bước trung gian quan trọng trước khi tiến tới nâng hạng chính thức.

Trong đó, tiến độ triển khai CCP, dự kiến vào cuối năm 2026 hoặc đầu 2027, được xem là yếu tố mang tính quyết định. Bên cạnh đó, việc tiếp tục mở rộng room ngoại và hoàn thiện các điều kiện về ngoại hối sẽ đóng vai trò hỗ trợ trong quá trình này.

Dù vậy, MSCI thường yêu cầu một khoảng thời gian đủ dài để đánh giá hiệu quả vận hành trước khi đưa ra quyết định, do đó quá trình nâng hạng không chỉ phụ thuộc vào việc ban hành chính sách mà còn ở cách các cơ chế này được triển khai trên thực tế.