Quan Sơn: Không để người dân ở lại nơi không còn an toàn

Những ngày đầu tháng 8, mưa lớn kéo dài làm xuất hiện nhiều điểm sạt lở, sụt lún trên địa bàn xã Quan Sơn, trong đó bản Thanh Sơn là khu vực đặc biệt nguy hiểm. Nền đất xuất hiện nhiều vết nứt, tiếp tục dịch chuyển và sụt lún; tại một số vị trí, chênh lệch taluy gần 2m, đất đá trượt xuống khu vực nhà dân, công trình và nền đường. Trước nguy cơ mất an toàn, chính quyền đã khẩn trương sơ tán 17 hộ với 60 nhân khẩu, bố trí lực lượng bám địa bàn 24/24 giờ, theo dõi diễn biến và chuẩn bị phương tiện ứng cứu.

Với những gia đình phải rời nơi ở, đây không còn là câu chuyện của một đợt mưa lũ. Gia đình anh Ngân Văn Ngọc có 4 người đã phải chạy khỏi nhà trong đêm 7/8 khi đất đá bắt đầu dịch chuyển; căn nhà và xưởng mộc bị ảnh hưởng bởi sạt lở, sụt lún. Thực tế đó cho thấy, khi nơi ở không còn an toàn, di dời không chỉ là biện pháp ứng phó trước mắt mà còn đặt ra yêu cầu về một nơi ở ổn định lâu dài.

Vì vậy, Quan Sơn đã chủ động tính phương án tái định cư ngay từ khi rà soát nguy cơ. Toàn xã hiện có 109 hộ nằm trong diện có nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất; năm 2026 có 11 hộ đăng ký tái định cư xen ghép. Tỉnh cũng đã phê duyệt 3 khu tái định cư tập trung, tạo cơ sở để di dời những hộ không thể tiếp tục sinh sống an toàn tại nơi ở cũ.

Tuy nhiên, diễn biến tại Thanh Sơn tiếp tục phức tạp. Sau đợt mưa từ ngày 5 đến 7/8, sạt lở xảy ra tại 2 khu vực dân cư. Tại khu vực Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Quan Sơn, 3 hộ bị ảnh hưởng nhà cửa, một nhà xưởng sụt lún nền và tường; tuyến đường bê tông vào khu dân cư bị sạt trượt, hư hỏng hoàn toàn. Tại khu vực phía sau các hộ dân dọc đường vào khu bãi bắn của huyện Quan Sơn cũ, sườn đồi tiếp tục sạt, ảnh hưởng đến công trình của 3 hộ; khu vực sạt có chiều cao trung bình khoảng 22m, phạm vi dài khoảng 40m. Tổng cộng 3 hộ với 8 nhân khẩu tại khu vực này đã được sơ tán.

Trước nguy cơ sạt lở tiếp diễn, ngày 18/8, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 2583/QĐ-UBND, công bố tình huống khẩn cấp sạt lở đất tại 2 khu vực dân cư thuộc bản Thanh Sơn. Đây là bước chuyển từ theo dõi, cảnh báo sang ứng phó khẩn cấp, với yêu cầu khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, bố trí lực lượng trực 24/24 giờ và tiếp tục di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, không để người dân trở lại khi chưa bảo đảm an toàn.

Đáng chú ý, phương án trước mắt được gắn với giải pháp lâu dài. Tỉnh yêu cầu Quan Sơn rà soát những hộ không thể ổn định tại chỗ để xem xét bố trí tái định cư, đồng thời hoàn thiện hồ sơ đề xuất kinh phí xử lý, khắc phục sạt lở. Đây là cách tiếp cận cần thiết: không chỉ đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm khi sự cố xảy ra, mà phải từng bước giải quyết căn cơ nguy cơ mất an toàn, tạo nơi ở ổn định và bảo đảm cuộc sống lâu dài cho người dân.

Diễn biến tại Thanh Sơn cho thấy, khi nơi ở không còn an toàn, di dời người dân phải được đặt lên trước hết; nếu nguy cơ không thể xử lý tại chỗ, tái định cư phải là giải pháp căn cơ để bảo đảm an toàn lâu dài. Việc Quan Sơn chủ động sơ tán dân, chuẩn bị phương án tái định cư và tỉnh kịp thời công bố tình huống khẩn cấp tại 2 khu vực sạt lở cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ ứng phó sang phòng ngừa, từ xử lý sự cố sang quản trị rủi ro. Đó cũng là cách thiết thực nhất để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ tính mạng Nhân dân trước những diễn biến ngày càng khó lường của thiên tai.