Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Hà Nội hướng tới đô thị toàn cầu

Theo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, thời gian qua, công tác quy hoạch tồn tại sự chồng chéo giữa các hệ thống pháp luật, nhất là giữa Luật Quy hoạch năm 2017 và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024, ảnh hưởng đến tính đồng bộ trong phát triển.

Trước yêu cầu thực tiễn, thành phố đã tổ chức lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm. Quá trình xây dựng quy hoạch được triển khai nghiêm túc, khoa học, dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của Bộ Chính trị, Quốc hội (thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15) và các cơ quan Trung ương. Hồ sơ quy hoạch được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu rộng rãi ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp.

Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm bao bọc toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô trên quy mô diện tích đất tự nhiên khoảng 3.359,84km².

Về quy mô nhân khẩu, thành phố dự báo đạt khoảng 14 - 15 triệu người vào năm 2035, tăng lên 17 - 19 triệu người vào năm 2065 và sau giai đoạn này sẽ khống chế ngưỡng tối đa không quá 20 triệu người để đảm bảo sự ổn định bền vững.

Đi kèm với đó là chiến lược phát triển theo mô hình "nén - xanh", nâng tỷ lệ đất xây dựng đô thị từ mức 45% - 50% vào năm 2045; lên khoảng 55% - 60% vào năm 2065. Phần quỹ đất còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt để duy trì hệ thống vành đai và hành lang xanh.

Sự thay đổi căn bản về tổ chức không gian mở ra lộ trình tăng trưởng kinh tế với những kỳ vọng mới cho Thủ đô. Trong giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt trên 11%/năm, đưa quy mô nền kinh tế chạm mốc 200 tỷ USD.

Tốc độ tăng trưởng vượt trội này tiếp tục được duy trì bền bỉ đến năm 2045 để nâng quy mô GRDP lên khoảng 640 tỷ USD, trước khi bứt phá mạnh mẽ đạt khoảng 1.920 tỷ USD vào năm 2065 với thu nhập bình quân đầu người tối thiểu ở mức 95.000 USD; là thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các Thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn thế kỷ, bản quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác lập hệ thống 11 nhóm giải pháp đột phá mang tính vượt trội. Trên bình diện liên kết vùng, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò hạt nhân dẫn dắt toàn vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Hệ thống các đô thị thuộc các tỉnh xung quanh như Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình sẽ đóng vai trò là các vệ tinh đối trọng, kết nối đồng bộ với Hà Nội qua mạng lưới hạ tầng hướng tâm, đường vành đai và cơ chế điều phối vùng chung để xử lý các vấn đề môi trường liên tỉnh.

Đặc biệt, hạ tầng giao thông sẽ chứng kiến cuộc cách mạng lớn với việc bổ sung các tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị lên khoảng 1.153km.

Mô hình phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng (TOD) được áp dụng mạnh mẽ quanh các nhà ga Metro để tối ưu hóa mật độ xây dựng, giải phóng mặt đất làm không gian xanh và thu hồi giá trị gia tăng từ đất đai để tái tạo nguồn vốn thực thi quy hoạch.

Không gian phát triển được tổ chức theo mô hình đa cực, đa trung tâm với 9 cực phát triển và 9 cụm tương hỗ; đồng thời mở rộng liên kết vùng, tăng cường kết nối với các địa phương trong Vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng.

Không dừng lại ở mặt đất, không gian phát triển mới của Hà Nội được mở rộng theo cấu trúc "đa tầng - đa lớp".

Thành phố đẩy mạnh khai thác không gian ngầm tại khu vực lõi đô thị với mục tiêu đạt tỷ lệ ngầm hóa trên 40%, kết hợp hệ thống bể chứa và thoát nước đa năng nhằm giải quyết dứt điểm nạn ngập úng.

Đáng chú ý, Hà Nội lần đầu tiên đưa khái niệm "kinh tế không gian tầm thấp" ở độ cao dưới 3.000m vào quy hoạch đô thị.

Việc thiết lập các mạng lưới an toàn cho các phương tiện công nghệ mới như taxi bay hay drone vận chuyển y tế và logistics hứa hẹn mở ra một ngành công nghiệp công nghệ cao hoàn toàn mới cho Thủ đô.

Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trục cảnh quan sinh thái, văn hóa và kinh tế chủ đạo của Thủ đô trong kỷ nguyên mới sẽ lấy sông Hồng làm trung tâm kết nối.

Một "Con đường di sản" chạy dọc hai bên bờ sông sẽ được thiết lập, song song với việc cải tạo các khu vực bãi giữa, bãi nổi thành các công viên sinh thái và không gian sáng tạo mang tầm vóc quốc tế trên nguyên tắc thuận thiên, hài hòa thoát lũ.

Đi đôi với phát triển không gian sinh thái, thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp làm sống lại hệ thống các dòng sông đang bị ô nhiễm nghiêm trọng như sông Tô Lịch, sông Nhuệ, sông Đáy, chuyển đổi phương tiện giao thông sang năng lượng sạch để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net-Zero) và trở thành thành phố không rác thải chôn lấp.

Ở phía Nam, Hà Nội tiếp tục dự trữ không gian chiến lược để hình thành cảng hàng không thứ hai theo mô hình đô thị sân bay kết nối đa phương thức.

Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ công bố quy hoạch và tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư vào cuối tháng 6/2026. Các phương án quy hoạch, mô hình sa bàn và công nghệ 4D sẽ được trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội nhằm tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận, giám sát.

Ủy ban nhân dân thành phố khẳng định sẽ triển khai quy hoạch với tinh thần công khai, minh bạch, phát huy hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, huy động tối đa nguồn lực xã hội, xây dựng Hà Nội xứng đáng là trung tâm đầu não chính trị-hành chính quốc gia, động lực phát triển của cả nước trong giai đoạn mới.