Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Hình thành mạng lưới 17 quảng trường

Theo thông tin này được giới thiệu tại khu trưng bày Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đang diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội, thay vì tập trung vào một vài điểm nhấn riêng lẻ, thành phố định hướng hình thành mạng lưới gồm 17 quảng trường.

Cụ thể, ở khu vực nội đô lịch sử, các quảng trường Ba Đình, Đông Kinh Nghĩa Thục, Đài Độc lập, Cách mạng Tháng Tám, Lý Thái Tổ và Quảng trường 1/5 tiếp tục giữ vai trò là những không gian chính trị, văn hóa và cộng đồng quan trọng của Thủ đô.

Trong đó, Ba Đình vẫn là nơi tổ chức các nghi lễ và sự kiện cấp quốc gia; Đông Kinh Nghĩa Thục tiếp tục là trung tâm của không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm; Quảng trường Cách mạng Tháng Tám gắn với Nhà hát Lớn được định hướng là điểm nhấn cho các hoạt động nghệ thuật, trong khi khu vực tượng đài Lý Thái Tổ và Quảng trường 1/5 tiếp tục phát huy vai trò của các không gian văn hóa công cộng.

Khác với khu vực trung tâm, các quảng trường tại những khu vực phát triển mới lại được quy hoạch gắn với chức năng kinh tế, giao thông hoặc đổi mới sáng tạo.

Một trong những điểm mới của đồ án lần này là việc đưa quảng trường trở thành một phần trong mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo đó, khu vực ga Hà Nội, ga Gia Lâm, ga Hà Đông và ga Phú Xuyên đều được quy hoạch các quảng trường quy mô lớn, đóng vai trò là không gian kết nối giữa giao thông, thương mại, dịch vụ và sinh hoạt cộng đồng. Đây không chỉ là cửa ngõ của hệ thống đường sắt mà còn được kỳ vọng trở thành các trung tâm đô thị mới, nơi tập trung hoạt động kinh tế, thương mại và dịch vụ, góp phần giảm áp lực cho khu vực lõi nội đô.

Nếu trước đây những quảng trường lớn chủ yếu tập trung trong khu vực nội thành cũ thì theo quy hoạch mới, mạng lưới này sẽ mở rộng về nhiều hướng.

Ở phía Tây, các quảng trường được định hướng tại Khu thể thao Mỹ Đình, Tây Hồ Tây, Khu công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Công nghệ - Hòa Lạc, gắn với các trung tâm thể thao, hành chính, khoa học và giáo dục.

Trong khi đó, khu vực phía Đông và các đô thị vệ tinh cũng được bổ sung nhiều không gian công cộng mới như quảng trường trung tâm khu đô thị Gia Lâm, quảng trường Cổ Loa và quảng trường đô thị Sóc Sơn. Mỗi địa điểm được xác định một chức năng riêng, từ bảo tồn di sản, phát triển văn hóa đến phục vụ các hoạt động đô thị và dịch vụ.

Theo quy hoạch, hiện Hà Nội đã có 6 quảng trường hiện hữu gồm Ba Đình, Đông Kinh Nghĩa Thục, Cách mạng Tháng Tám, Lý Thái Tổ, Quảng trường 1/5 và Khu thể thao Mỹ Đình. Những quảng trường còn lại đã được xác định vị trí hoặc tiếp tục nghiên cứu theo định hướng của đồ án.

Các chuyên gia nhận định, điểm khác biệt của Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm không nằm ở việc bổ sung thêm bao nhiêu quảng trường hay công viên, mà ở cách tổ chức lại toàn bộ hệ thống không gian công cộng của thành phố.

Thay vì để các quảng trường tồn tại như những điểm nhấn độc lập, quy hoạch đặt chúng trong mạng lưới liên hoàn với các trục giao thông, không gian văn hóa, cảnh quan sông Hồng, các đô thị mới và đô thị vệ tinh. Cách tiếp cận này hướng tới việc tạo ra những không gian có thể phục vụ đồng thời nhiều chức năng: sinh hoạt cộng đồng, tổ chức sự kiện, phát triển du lịch, kết nối giao thông và nâng cao chất lượng sống.

Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mạng lưới 17 quảng trường không chỉ mang ý nghĩa về mặt kiến trúc hay cảnh quan, mà còn phản ánh định hướng xây dựng một đô thị đa trung tâm, nơi các không gian công cộng được xem là một phần thiết yếu của hạ tầng đô thị, song hành cùng giao thông, nhà ở và các trung tâm kinh tế.