Quy mô đầu tư công kỷ lục, thách thức đẩy nhanh giải ngân trong năm 2026

Tổng kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 được Thủ tướng giao cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỉ đồng, gồm: 345.121,45 tỉ đồng vốn ngân sách trung ương, 650.226,6 tỉ đồng vốn ngân sách địa phương đạt, theo báo cáo từ Bộ Tài chính.

Ngoài kế hoạch Thủ tướng giao, nhiều địa phương chủ động bố trí thêm vốn cân đối ngân sách địa phương, với số vốn tăng thêm so với mức Thủ tướng giao là 12.932,5 tỉ đồng. Bên cạnh đó, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 là 42 tỉ đồng, chủ yếu thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia.

Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công giao năm 2026 đến thời điểm báo cáo là 1.008.322,6 tỉ đồng - con số thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc sử dụng đầu tư công làm động lực chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, với mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10%.

Việc phân bổ chi tiết nguồn vốn được giao được các bộ, ngành, địa phương triển khai ngay trong tháng đầu năm. Theo Bộ Tài chính, đến hết ngày 31/01/2026, tổng số vốn đã được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án đạt 972.498,3 tỷ đồng, gồm 325.313,4 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 647.184,9 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 959.565,82 tỷ đồng, tương đương 96,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 35.782,2 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương, chủ yếu do đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư. Bộ Tài chính cho biết, các đơn vị này cần khẩn trương làm rõ nguyên nhân chậm phân bổ, đồng thời sớm báo cáo phương án phân bổ đối với số vốn còn lại để bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn và đúng quy định pháp luật.

Về kết quả giải ngân, trong tháng đầu tiên của năm, tổng số vốn đầu tư công đã được giải ngân là 19.132,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 1.114,4 tỷ đồng (đạt 0,3%), vốn ngân sách địa phương giải ngân 18.018,4 tỷ đồng (đạt 2,8%).

Tuy nhiên, từ thực tiễn giải ngân những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025, các “điểm nghẽn” quen thuộc tiếp tục được nhận diện như chậm giải phóng mặt bằng; thiếu vật liệu xây dựng; vướng mắc cơ chế chính sách; năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều, nhất là tại cấp cơ sở khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trước thực tế đó, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân: xác định giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm ngay từ đầu năm; phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; xây dựng kế hoạch giải ngân theo tháng, quý cho từng dự án; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu; đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông; đồng thời thực hiện nghiêm chế độ báo cáo và cập nhật kịp thời số liệu giải ngân...

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt ở mức cao, giải ngân đầu tư công không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là thước đo hiệu quả điều hành và năng lực tổ chức thực hiện. Kết quả giải ngân tháng đầu năm cho thấy dư địa cải thiện còn lớn, đồng thời đặt ra sức ép phải tăng tốc mạnh mẽ hơn trong những tháng tiếp theo để đưa nguồn vốn khổng lồ này thực sự phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.