Quy mô nợ xấu gia tăng, ngành ngân hàng đối mặt nhiều thách thức

Theo báo cáo phân tích từ Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research), thống kê từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết và đăng ký giao dịch, quy mô nợ xấu toàn ngành trong nửa đầu năm tăng 21,4%. Diễn biến này đã đẩy tỷ lệ nợ xấu toàn ngành lên mức 1,97% vào quý II/2026, đánh dấu mức tăng quý 2 cao nhất kể từ năm 2020.

Bên cạnh nợ xấu nội bảng, nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) cũng tăng mạnh 31,6% tính từ đầu năm. Những cái tên dẫn đầu đà tăng này bao gồm Sacombank với mức tăng gấp 2,8 lần, HDBank tăng gấp 2,0 lần và VPBank tăng 13,7% so với quý trước. Những con số này cho thấy áp lực tiềm tàng lên chất lượng tài sản trong các quý tới là rất lớn.

Tổng số dư nợ xấu (nợ nhóm 3-5) tính đến ngày 30/6/2026 đạt hơn 310.000 tỷ đồng, tăng gần 48.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ nợ xấu bình quân của nhóm ngân hàng khảo sát cũng tăng từ 1,85% cuối năm 2025 lên 2,01% vào cuối tháng 6/2026, đánh dấu mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Nếu xét về quy mô tuyệt đối, Sacombank tiếp tục là ngân hàng có lượng nợ xấu lớn nhất hệ thống với gần 48.000 tỷ đồng, tăng 19% so với cuối năm 2025. Theo sau là BIDV với hơn 45.700 tỷ đồng, tăng 31%; VPBank với hơn 38.000 tỷ đồng, tăng 21%; và VietinBank với hơn 25.000 tỷ đồng, tăng 14%, cho thấy áp lực nợ xấu vẫn tập trung tại nhóm ngân hàng có quy mô tín dụng lớn.

Ở nhóm ngân hàng có tốc độ gia tăng nợ xấu mạnh, ABBank dẫn đầu khi dư nợ xấu tăng tới 62% chỉ sau nửa đầu năm. TPBank cũng ghi nhận mức tăng 59%, HDBank tăng 38%, trong khi BIDV, PGBank và MB lần lượt tăng 31%, 30% và 27%. Ngược lại, chỉ một số ít ngân hàng cải thiện được chất lượng tài sản khi quy mô nợ xấu giảm, gồm VietBank giảm 27%, Nam A Bank giảm 24% và Saigonbank giảm nhẹ 1%.

Xét theo tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay, Sacombank tiếp tục đứng đầu với 7,54%, theo sau là NCB (6,43%), OCB (3,64%), BVBank (3,30%) và VPBank (3,28%).

Trong khi đó, Vietcombank vẫn là ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp nhất hệ thống với 0,61%, tiếp đến là ACB (1,03%), Techcombank (1,08%), Bac A Bank (1,13%) và VietinBank (1,20%), phản ánh sự khác biệt đáng kể về chất lượng tài sản cũng như khẩu vị rủi ro giữa các ngân hàng.

Song song với xu hướng nợ xấu gia tăng, khả năng tạo "bộ đệm" dự phòng của nhiều ngân hàng cũng có dấu hiệu suy giảm. Theo số liệu từ Wigroup, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) bình quân toàn ngành tiếp tục giảm từ khoảng 83% cuối năm trước xuống còn khoảng 79% vào cuối quý II/2026, phản ánh tốc độ gia tăng của nợ xấu đang nhanh hơn khả năng tích lũy dự phòng tại nhiều nhà băng.

Trong đó, Vietcombank tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu với tỷ lệ bao phủ nợ xấu lên tới 279%, cao nhất hệ thống. Xếp sau là Bac A Bank với 135%, VietinBank đạt 134%, Techcombank 126% và ACB 105%, cho thấy nhóm ngân hàng này vẫn duy trì được "bộ đệm" dự phòng ở mức tương đối dày.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng ghi nhận tỷ lệ bao phủ sụt giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Eximbank giảm từ 44% xuống còn 32%; TPBank từ 92% xuống 67%; ABBank từ 120% xuống 87%; BIDV từ 100% xuống 76%; trong khi LPBank cũng giảm từ 74% xuống còn 67%.

Một số ngân hàng tiếp tục duy trì tỷ lệ bao phủ ở mức thấp như Saigonbank (36%), BVBank và PGBank (cùng 43%), VIB (44%), HDBank (50%), MSB (52%), VPBank và Sacombank (cùng 57%). Đáng chú ý, dù cải thiện so với cùng kỳ năm trước, NCB vẫn là ngân hàng có tỷ lệ bao phủ thấp nhất nhóm khảo sát khi mới đạt 19%.

Việc tỷ lệ bao phủ nợ xấu tiếp tục đi xuống trong bối cảnh nợ xấu gia tăng cho thấy nhiều ngân hàng đang phải cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận và yêu cầu tăng cường trích lập dự phòng nhằm củng cố khả năng chống chịu trước rủi ro tín dụng. Đây cũng được xem là một trong những áp lực lớn của ngành ngân hàng trong nửa cuối năm 2026.

Công ty Chứng khoán Shinhan (SSV) dự báo tỷ lệ nợ xấu toàn ngành có thể duy trì quanh mức 1,8% vào cuối năm 2026. Nửa cuối năm sẽ là giai đoạn thị trường chứng kiến sự phân hóa khốc liệt hơn nữa giữa các ngân hàng. Những đơn vị có năng lực quản trị rủi ro tốt và bộ đệm dự phòng dày sẽ có lợi thế, trong khi những nhà băng để nợ xấu "phình to" mà thiếu dự phòng tương ứng sẽ đối mặt với áp lực bào mòn lợi nhuận và rủi ro tài sản nghiêm trọng.