Quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam đạt khoảng 7 tỷ USD

Chiều 7/8, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) tổ chức kỷ niệm 30 năm thành lập (13/8/1996-13/8/2026). Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, trong 30 năm qua, hệ thống sản xuất, kinh doanh và cung ứng thuốc luôn được mở rộng. Các nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hành tốt trong sản xuất, kiểm nghiệm, bảo quản và phân phối thuốc được triển khai sâu rộng. Nhiều doanh nghiệp chủ động đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn tiên tiến và làm chủ nhiều dạng bào chế.

Quy mô thị trường dược phẩm hiện nay ở nước ta đạt khoảng 7 tỷ USD; dự báo tăng trưởng từ 10-15% mỗi năm. Đáng chú ý, thuốc sản xuất trong nước hiện chiếm khoảng 60% số lượng thuốc sử dụng và 46% tổng giá trị sử dụng thuốc.

Năng lực sản xuất cũng có sự chuyển biến rõ nét. Cả nước hiện có 245 cơ sở sản xuất dược phẩm, trong đó 26 nhà máy đạt tiêu chuẩn EU-GMP hoặc tương đương.

Công tác quản lý chất lượng thuốc, đăng ký lưu hành, cảnh giác dược, thông tin, quảng cáo và quản lý hoạt động kinh doanh dược từng bước được chuẩn hóa, công khai và minh bạch hơn. Hệ thống cung ứng thuốc tiếp tục được củng cố, góp phần đưa thuốc đến với người dân ở các vùng, miền, kể cả khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn.

Thông tin từ Cục Quản lý Dược cho biết, hằng năm, hệ thống kiểm nghiệm lấy khoảng 30.000-40.000 mẫu thuốc trên thị trường để giám sát chất lượng lưu thông, sử dụng. Riêng năm 2025, có 943 lô vắc xin và sinh phẩm y tế được rà soát trước khi xuất xưởng.

Tỷ lệ thuốc không đạt chất lượng được duy trì dưới 1%, thuốc giả dưới 0,1%, thấp hơn mức trung bình của khu vực và thế giới theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới. Giá thuốc phát minh tại Việt Nam thuộc nhóm thấp trong ASEAN, trong khi thuốc generic thấp hơn mức trung bình của khu vực từ 1,5-2 lần.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng ngành dược vẫn đối mặt nhiều thách thức như thiếu nhân lực trong dược lâm sàng và quản lý chất lượng thuốc; năng lực nghiên cứu, phát triển thuốc mới và nguyên liệu còn hạn chế; sản xuất vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu, công nghệ nhập khẩu, khả năng tham gia chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong khi đó, khoa học, công nghệ và y học thế giới đang phát triển rất nhanh. Công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, y học chính xác và các phương pháp điều trị tiên tiến đang tạo ra những thay đổi căn bản trong nghiên cứu, sản xuất, lưu hành và sử dụng thuốc.

Nhân lực trong lĩnh vực dược lâm sàng, quản lý chất lượng thuốc còn thiếu, năng lực nghiên cứu phát triển thuốc mới và nguyên liệu làm thuốc còn hạn chế.

Công nghiệp hóa dược chưa được phát triển đúng yêu cầu, quy mô các doanh nghiệp còn nhỏ, khả năng cạnh tranh thấp. Khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu chưa tương xứng với tiềm năng…

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, y học thế giới phát triển nhanh (công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, y học chính xác...), Tư lệnh ngành Y tế yêu cầu Cục Quản lý Dược tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, ổn định và khả thi. Đặc biệt là nhiệm vụ sửa đổi toàn diện Luật Dược (đã ban hành từ năm 2005, sửa đổi năm 2016) để cập nhật những xu hướng mới của thế giới và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Thứ hai, đảm bảo cung ứng đầy đủ, kịp thời thuốc. Thuốc phải đảm bảo chất lượng tốt và giá cả hợp lý cho người dân. Đồng thời, chủ động theo dõi cung ứng, dự báo cung cầu để xử lý nguy cơ thiếu thuốc, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, cấp phép và truy xuất nguồn gốc.

Thứ ba, đẩy mạnh phát triển công nghiệp dược, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ sản xuất thuốc công nghệ cao, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và bệnh viện.

Thứ tư, cần tăng cường quản lý chất lượng thuốc trong toàn bộ vòng đời sản phẩm (từ hồ sơ đăng ký, tiêu chuẩn nhà máy, điều kiện bảo quản, kiểm nghiệm xuất xưởng đến giám sát sau lưu hành); đẩy mạnh hậu kiểm, phòng chống thuốc giả, thuốc kém chất lượng, quản lý giá thuốc, vắc xin, hoạt động kinh doanh và quảng cáo thuốc.

"Mọi quyết định quản lý phải lấy sự an toàn, sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người dân làm trung tâm", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, số hóa hệ thống quản lý và phân phối dược; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, tăng cường truy xuất nguồn gốc và giám sát thị trường.

Cuối cùng, Bộ trưởng yêu cầu Cục Quản lý Dược chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý dược có phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ và năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn mới.