Số hóa quản lý khai thác cát: Minh bạch dòng tài nguyên, nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp

Công nghệ kiểm soát xuyên suốt từ mỏ đến khách hàng

Trong hoạt động khai thác khoáng sản, minh bạch khối lượng, kiểm soát nguồn gốc và quản lý chặt chẽ quá trình vận chuyển không chỉ là yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý tài nguyên, mà còn là yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Khi mỗi khâu vận hành đều cần được kiểm soát, việc ứng dụng công nghệ trở thành hướng đi thiết thực để khắc phục những hạn chế của phương thức quản lý thủ công, phân tán.

Thực hiện Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP ngày 21/9/2025 của Chính phủ về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, Công ty Cổ phần Vĩnh An đã chủ động đầu tư hệ thống công nghệ quản lý, giám sát hoạt động khai thác và kinh doanh cát. Đây không đơn thuần là sự bổ sung thiết bị kỹ thuật, mà là bước chuyển trong phương thức quản trị, đưa toàn bộ quy trình vận hành vào một hệ thống kiểm soát đồng bộ, minh bạch.

Hiện Công ty Cổ phần Vĩnh An có 4 mỏ cát đang hoạt động tại các xã Biện Thượng, Thiệu Quang và Hoằng Giang, cung ứng vật liệu phục vụ thi công khoảng 60 dự án đầu tư công cùng các công trình xây dựng dân dụng. Với quy mô hoạt động này, kiểm soát chặt chẽ nguồn khai thác, khối lượng vận chuyển và sản lượng xuất bán có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả điều hành cũng như khả năng đáp ứng tiến độ cung ứng của doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, công ty đã đầu tư hệ thống phần mềm quản lý, giám sát khai thác và kinh doanh cát, tích hợp camera AI, định vị GPS và cân điện tử. Điểm cốt lõi của giải pháp là kết nối các công đoạn từ khai thác tại mỏ, vận chuyển, tập kết tại bãi Hàm Rồng đến xuất bán cho khách hàng thành một dòng dữ liệu xuyên suốt. Từng hoạt động đều được ghi nhận về thời gian, vị trí, hình ảnh và khối lượng, tạo cơ sở đối chiếu, kiểm tra và truy xuất khi cần thiết.

Quy trình kiểm soát được thiết lập ngay từ khâu khai thác. Camera AI tại mỏ kết hợp thiết bị GPS lắp đặt trên tàu giúp giám sát vị trí, thời gian và quãng đường hoạt động của phương tiện. Dữ liệu được đối chiếu với ranh giới khu vực được cấp phép, hỗ trợ kiểm soát hoạt động khai thác, vận chuyển cát từ mỏ về bãi tập kết.

Tại khu vực tiếp nhận, camera AI cùng hệ thống máng nhập ghi nhận thời điểm, hình ảnh tàu xả cát vào từng máng. Nhờ đó, quá trình nhập cát được theo dõi bằng dữ liệu cụ thể, tạo căn cứ đối chiếu khối lượng, hạn chế những sai lệch có thể phát sinh trong quá trình giao nhận.

Ở khâu xuất bán, khối lượng cát được xác định qua hai lần cân. Phiếu xuất hàng thể hiện các thông tin về khối lượng, thời gian và hình ảnh liên quan, bảo đảm cơ sở kiểm tra, đối chiếu và truy xuất thông tin khi cần.

Theo kỹ sư Nguyễn Văn Phương, phụ trách công nghệ thông tin Công ty Cổ phần Vĩnh An, toàn bộ quy trình được giám sát, tự động tổng hợp khối lượng, số chuyến và phương tiện liên quan theo thời gian thực. Dữ liệu đồng thời được chia sẻ với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và giám sát.

Từ những thao tác ghi chép, kiểm đếm vốn phụ thuộc nhiều vào con người, doanh nghiệp đã chuyển sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu số. Mỗi chuyến tàu, mỗi lần nhập hàng, xuất hàng đều có thông tin ghi nhận và căn cứ đối chiếu. Sự liên thông giữa các công đoạn giúp thu hẹp những khoảng trống trong kiểm soát, hạn chế nguy cơ thất thoát, sai lệch khối lượng và gian lận trong hoạt động khai thác, kinh doanh.

Minh bạch tài nguyên, tối ưu hiệu quả kinh doanh

Giá trị của chuyển đổi số không chỉ nằm ở khả năng giám sát, mà còn được thể hiện trực tiếp trong hiệu quả vận hành doanh nghiệp. Khi các khâu cân, lập phiếu và giao nhận được tự động hóa, thời gian xuất hàng được rút ngắn, hoạt động cung ứng vật liệu trở nên chủ động hơn, đáp ứng kịp thời tiến độ thi công các công trình, dự án.

Việc giảm nhân lực ghi chép, kiểm đếm thủ công cũng góp phần hạn chế sai sót, tiết kiệm chi phí và đưa giá thành sản phẩm về mức hợp lý. Quan trọng hơn, hệ thống dữ liệu thống nhất giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, điều hành, thay vì phải phụ thuộc vào những quy trình thủ công riêng lẻ ở từng công đoạn.

Ông Phạm Văn Đô, Giám đốc Công ty Cổ phần Vĩnh An cho biết: "Với phương châm 'Tiến độ - Chất lượng - Minh bạch', tới đây, bên cạnh việc duy trì hiệu quả giải pháp hiện có, công ty sẽ tiếp tục khảo sát, đầu tư nhân lực, vốn để ứng dụng sâu rộng hơn nữa các giải pháp công nghệ tiên tiến, qua đó góp phần quan trọng trong quản lý, khai thác và phục vụ hiệu quả nguồn cát cho các công trình, dự án".

Đáng chú ý, việc số hóa quy trình còn cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý và sử dụng tài nguyên khoáng sản. Khi khối lượng, chủng loại và nguồn gốc cát được kiểm soát, khả năng truy xuất được nâng lên, tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh cũng được củng cố. Đây là cơ sở để doanh nghiệp nâng cao uy tín với chủ đầu tư, nhà thầu, đồng thời góp phần bảo đảm hoạt động khai thác trong phạm vi, khối lượng được cấp phép, hạn chế thất thoát trong quá trình vận chuyển và tập kết.

Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, hiệu quả kinh doanh không thể tách rời trách nhiệm quản lý tài nguyên. Một quy trình minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí và hoạt động sản xuất, mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên được cấp phép.

Với Công ty Cổ phần Vĩnh An, đầu tư công nghệ vì thế không chỉ là giải pháp tối ưu hoạt động nội bộ, mà còn là cách thức nâng cao năng lực cung ứng trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án ngày càng đặt ra yêu cầu cao về tiến độ và chất lượng. Khi nguồn cát được kiểm soát chặt chẽ, có khả năng truy xuất và cung ứng ổn định, doanh nghiệp có thêm điều kiện đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu quản lý, khai thác tài nguyên theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP.