Sở hữu trí tuệ: Từ công cụ bảo hộ đến nguồn lực phát triển

Trong nền kinh tế tri thức, giá trị của doanh nghiệp ngày càng được quyết định bởi tài sản vô hình như công nghệ, thương hiệu, sáng chế và các thành quả đổi mới sáng tạo. Điều đó khiến sở hữu trí tuệ trở thành một trong những yếu tố cốt lõi tạo nên năng lực cạnh tranh, đồng thời là thước đo trình độ phát triển của nền kinh tế.

Đối với Thanh Hóa, phát triển sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm bảo vệ các thành quả sáng tạo mà còn hướng tới khai thác hiệu quả nguồn tài sản vô hình để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp địa phương. Những năm gần đây, công tác tuyên truyền, hỗ trợ đăng ký bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ được triển khai đồng bộ, từng bước hình thành nhận thức mới về vai trò của tài sản trí tuệ trong phát triển kinh tế.

Kết quả này được thể hiện qua số lượng đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ ngày càng tăng. Riêng năm 2025, toàn tỉnh có 745 đơn đăng ký nhãn hiệu, 5 đơn sáng chế và giải pháp hữu ích, 5 đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp. Cùng năm, 461 văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, 7 văn bằng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và 2 văn bằng bảo hộ sáng chế, giải pháp hữu ích đã được cấp.

Bước sang quý I/2026, hoạt động đăng ký bảo hộ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng với hàng chục tổ chức, cá nhân được hướng dẫn xác lập quyền sở hữu trí tuệ và 90 hồ sơ đăng ký bảo hộ được tiếp nhận. Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng văn bằng bảo hộ mới chỉ phản ánh một phần kết quả của hoạt động sở hữu trí tuệ. Thách thức lớn hơn nằm ở việc khai thác hiệu quả các tài sản trí tuệ sau bảo hộ và nâng cao năng lực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong thực tiễn.

Trong khi đó, tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp vẫn diễn biến phức tạp. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 114 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử phạt hơn 1,26 tỷ đồng.

Đặc biệt, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tăng cường đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các cơ quan chức năng trong tỉnh đã đẩy mạnh kiểm tra, xử lý. Chỉ trong chưa đầy một tháng triển khai cao điểm, số vụ vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ được phát hiện đã tăng hơn 443% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy tính chất phức tạp của các hành vi vi phạm, đồng thời phản ánh quyết tâm siết chặt thực thi pháp luật nhằm bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh.

Thực tiễn cho thấy, giá trị của sở hữu trí tuệ không nằm ở số lượng văn bằng được cấp mà ở khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ các tài sản đó. Khi nhãn hiệu trở thành thương hiệu, sáng chế được ứng dụng vào sản xuất và chỉ dẫn địa lý được khai thác hiệu quả, sở hữu trí tuệ sẽ trở thành nguồn lực trực tiếp góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ đang trở thành một nguồn lực phát triển quan trọng không kém các nguồn lực truyền thống. Đối với Thanh Hóa, nâng cao hiệu quả bảo hộ, quản lý và khai thác tài sản trí tuệ không chỉ là yêu cầu của hội nhập mà còn là con đường để gia tăng giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.