Số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử trong 10 tháng năm 2026 đạt 241.000 tỷ đồng

Tại phiên chất vấn ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trả lời đại biểu về công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử (TMĐT), cũng như giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đặt câu hỏi về quản lý thuế trong nền kinh tế số, đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng sự phát triển nhanh của TMĐT đang làm thay đổi phương thức kinh doanh, tạo ra những mô hình tạo giá trị mới. Nếu chính sách thuế không theo kịp, ngân sách có thể thất thu, nhưng quản lý thiếu linh hoạt cũng có nguy cơ tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, bao gồm cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, đồng thời hạn chế chi phí tuân thủ cho người kinh doanh.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết từ năm 2022 đến nay, doanh số TMĐT tăng bình quân khoảng 25% mỗi năm, đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường có tốc độ phát triển nhanh tại Đông Nam Á. Năm 2025, doanh số lĩnh vực này đạt khoảng 30 tỷ USD. Cùng với sự mở rộng của hoạt động mua bán trực tuyến, nguồn thu ngân sách từ TMĐT cũng tăng đáng kể.

Riêng 10 tháng năm 2026, số thu thuế từ hoạt động này đạt 241.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ năm trước. Hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và khoảng 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng.

Để quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đặc thù của kinh doanh trực tuyến đòi hỏi cơ quan quản lý phải nhận diện và kiểm soát đầy đủ các chủ thể tham gia thị trường. Phạm vi quản lý không dừng ở người bán hàng mà còn bao gồm KOL, KOC, sàn TMĐT và các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ như thanh toán, vận chuyển, logistics.

Một trong những giải pháp trọng tâm đang được ngành thuế triển khai là định danh người bán, thu thập dữ liệu giao dịch và kết nối thông tin với các tổ chức liên quan. Cùng với đó, cơ chế khấu trừ thuế tại nguồn, thu hộ và nộp thay được thực hiện nhằm tăng khả năng kiểm soát nghĩa vụ thuế, đồng thời giảm thủ tục kê khai cho người kinh doanh.

Đến nay, cơ quan thuế đã kết nối dữ liệu với khoảng 96 ngân hàng, tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán và 105 đơn vị vận chuyển, logistics. Việc liên thông thông tin giữa các bên giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở theo dõi giao dịch, xác định doanh thu và hạn chế tình trạng bỏ sót nguồn thu.

Bộ trưởng cho biết, khi dữ liệu giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý TMĐT được chia sẻ, người kinh doanh không phải kê khai lại những thông tin đã cung cấp. Đặc biệt, trường hợp sàn TMĐT đã khấu trừ và nộp thuế thay thì người bán không phải thực hiện lại nghĩa vụ đối với khoản thuế đó.

Cùng với việc kết nối dữ liệu, ngành thuế tăng cường kiểm soát giao dịch và truy vết dòng tiền qua ví điện tử, tài khoản thanh toán gắn với thông tin định danh. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý, nhất là đối với hoạt động kinh doanh có doanh thu phát sinh thường xuyên nhưng khó kiểm soát bằng phương thức quản lý truyền thống.

Có thể thấy, khi quy mô TMĐT ngày càng mở rộng, việc quản lý thuế cần chuyển mạnh từ phương thức dựa trên kê khai riêng lẻ sang quản lý dựa trên dữ liệu và khả năng liên thông giữa các hệ thống. Cách tiếp cận này vừa góp phần bảo đảm công bằng nghĩa vụ thuế giữa các mô hình kinh doanh, vừa giảm những khâu thủ tục không cần thiết đối với người chấp hành đúng quy định.

Cũng tại phiên chất vấn, vấn đề chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế được đại biểu Hoàng Ngọc Định (Đoàn Tuyên Quang) đề cập, trong bối cảnh vẫn còn hơn 2,5 triệu mã số thuế cần rà soát, xử lý. Trong số này có những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ nhiều năm.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định làm sạch dữ liệu mã số thuế là yêu cầu bắt buộc nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế việc lợi dụng mã số thuế không còn hoạt động để trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp.

Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành thuế đã làm sạch được 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong đó, trạng thái 03 là đã dừng hoạt động kinh doanh, còn trạng thái 06 là không hoạt động tại địa điểm đăng ký kinh doanh.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị đưa quy trình, thủ tục làm sạch mã số thuế vào chương trình làm việc của Quốc hội tại kỳ họp này. Một nội dung được đề xuất là xử lý các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã dừng hoạt động từ 5 năm trước trở lại đây, bao gồm thuế môn bài, tiền phạt và tiền chậm nộp. Sau khi xử lý các nghĩa vụ liên quan, cơ quan thuế sẽ tiến hành đóng mã số thuế theo quy định.

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) đề cập vấn đề cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ. 

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, chi phí tuân thủ giảm 55%. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, đơn giản hóa quy trình theo hướng thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý.

Trong lĩnh vực thuế, việc ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là eTax Mobile, được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuận tiện hơn. Ứng dụng này sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thân thiện, dễ sử dụng, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và dữ liệu.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng cũng thông tin về chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp với mức 15-17% áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu từ 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng. Theo Bộ trưởng, chính sách này bao quát trên 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Những giải pháp về quản lý dữ liệu, làm sạch mã số thuế và đơn giản hóa thủ tục cho thấy yêu cầu đặt ra với ngành thuế hiện nay là phải song hành hai mục tiêu: quản lý đầy đủ nguồn thu trong nền kinh tế số và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh hợp pháp. Đây cũng là điều kiện quan trọng để nguồn thu ngân sách tăng trưởng bền vững cùng sự phát triển của thị trường.