Tận dụng lợi thế, tôm Việt gia tăng thị phần tại thị trường Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nhập khẩu tôm của Trung Quốc trong năm 2025 cho thấy xu hướng nghiêng sang nâng giá trị. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng khi người mua sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho sản phẩm chất lượng cao, an toàn và dễ chế biến đồng thời mở ra cơ hội đáng kể cho những quốc gia cung ứng có lợi thế về phân khúc cao cấp, trong đó có Việt Nam.

Cùng với sự cải thiện thu nhập và sự phát triển mạnh của kênh bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử và chuỗi nhà hàng, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trải nghiệm ẩm thực. Nhu cầu không còn tập trung hoàn toàn vào tôm đông lạnh nguyên liệu giá rẻ mà chuyển sang các dòng tôm cao cấp, tôm sống, tôm cỡ lớn và sản phẩm chế biến sâu.

Chính sự dịch chuyển này đã tạo lực đẩy quan trọng cho các dòng tôm giá trị cao của Việt Nam, đặc biệt là tôm hùm và tôm sú những sản phẩm phù hợp với phân khúc nhà hàng, khách sạn và dịch vụ ăn uống.

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc đạt 1,2 tỷ USD, tăng 61% so với năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam.

Cơ cấu sản phẩm xuất khẩu sang Trung Quốc năm 2025 cũng đáng chú ý. Xuất khẩu tôm chân trắng và tôm sú tăng lần lượt 6% và 5%. Trong khi, nhóm tôm loại khác (chủ yếu là tôm sống/tươi/đông lạnh) tăng hơn gấp đôi và chiếm trên 65% tổng kim ngạch.

Đáng chú ý, tôm hùm nổi lên là mặt hàng dẫn dắt. Kim ngạch xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc chiếm gần như toàn bộ xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam ra thế giới. Bên cạnh đó, tôm sú tiếp tục giữ lợi thế rõ rệt trong phân khúc cao cấp, phục vụ các kênh nhà hàng và tiêu dùng chất lượng cao.

Ecuador và Ấn Độ vẫn thống trị ở phân khúc tôm giá rẻ, nơi lợi thế quy mô và chi phí sản xuất giúp họ bán với mức giá cạnh tranh. Nếu tham gia cuộc đua giá thấp, doanh nghiệp Việt Nam khó có thể thắng thế.

Ngược lại, lợi thế của Việt Nam nằm ở khả năng chế biến, sự linh hoạt sản phẩm và các dòng tôm cao cấp. Khi thị trường Trung Quốc đang dịch chuyển sang tiêu dùng chất lượng cao hơn, đây chính là phân khúc phù hợp để tôm Việt Nam củng cố vị thế.

Theo VASEP, diễn biến nhập khẩu tôm của Trung Quốc năm 2025 cho thấy thị trường này vẫn duy trì nhu cầu lớn, song xu hướng ngày càng chọn lọc hơn. Sản lượng nhập khẩu có thể không tăng mạnh, nhưng yêu cầu về giá trị, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ ngày càng khắt khe. Những nhà cung ứng đáp ứng tốt các tiêu chí về chất lượng, minh bạch nguồn gốc và chế biến sâu sẽ nắm lợi thế rõ rệt.

Với đà tăng trưởng hiện nay cùng lợi thế về địa lý, logistics và kinh nghiệm chế biến, tôm Việt Nam có nhiều cơ hội mở rộng thị phần. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, doanh nghiệp cần tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh các dòng sản phẩm cao cấp và chủ động thiết lập quan hệ trực tiếp với hệ thống phân phối tại thị trường Trung Quốc.