Tăng trưởng 2 con số với kinh tế số, đổi mới sáng tạo

Ngày 24/4, Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp cùng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tổ chức hội thảo khoa học đánh giá kinh tế Việt Nam năm 2025 và triển vọng năm 2026, đồng thời công bố ấn phẩm đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025, với chủ đề "Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025 - Thúc đẩy phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới".

Tại Hội thảo, GS Tô Trung Thành, Trưởng phòng Quản lý khoa học, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, năm 2026 là năm khởi đầu cho giai đoạn phát triển 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng đột phá.

Với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, Chính phủ định hướng hai động lực chính là khu vực công nghiệp-xây dựng và dịch vụ, với tốc độ tăng trưởng lần lượt khoảng 12% và 11%.

PGS.TS. Bùi Huy Nhượng, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ hay mở rộng quy mô các ngành số, mà thực chất là vấn đề tái cấu trúc mô hình tăng trưởng.

Bên cạnh mục tiêu về quy mô, nâng cao chất lượng tăng trưởng cũng được nhấn mạnh. Các chỉ tiêu về kinh tế số, với đóng góp khoảng 14,5% GDP và năng suất lao động tăng khoảng 8,5%, được xác định là yếu tố then chốt để bảo đảm tính bền vững trong trung và dài hạn.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, trong bối cảnh quốc tế biến động khó lường, quốc gia nào tận dụng tốt cơ hội và khai thác hiệu quả điều kiện phát triển kinh tế số sẽ có thêm không gian phát triển để giảm tác động tiêu cực từ môi trường địa kinh tế, địa chính trị bất lợi.

"Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030, lĩnh vực chế biến, chế tạo và sản xuất có vai trò rất quan trọng. Vì vậy, chính sách phát triển kinh tế số cần đi vào những điểm nghẽn căn cốt như thể chế cho phát triển kinh tế dữ liệu, tăng tỷ lệ chi cho khoa học công nghệ, nhân lực số, liên kết giữa FDI công nghệ cao với doanh nghiệp trong nước, số hóa các ngành truyền thống, nhất là nông nghiệp, logistics, tài chính và sản xuất công nghiệp" - TS. Nguyễn Đức Hiển nhận định.

Với chủ đề "Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025 - Thúc đẩy phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới", ấn phẩm thường niên không chỉ cung cấp một bức tranh toàn diện về diễn biến kinh tế vĩ mô trong năm 2025, tập trung phân tích sâu vai trò, thực trạng và những điểm nghẽn của kinh tế số trong tiến trình phát triển của Việt Nam. Trên cơ sở đó, báo cáo làm rõ các động lực tăng trưởng mới, đồng thời chỉ ra những thách thức mang tính cấu trúc đang đặt ra đối với nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cấu trúc kinh tế toàn cầu.

Đặc biệt, ấn phẩm nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất, coi đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới.

Chia sẻ thêm về nội dung ấn phẩm, GS.TS. Tô Trung Thành, Trưởng phòng Quản lý khoa học, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định, năm 2025, khu vực kinh tế thực của Việt Nam ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, vượt mục tiêu đề ra và thuộc nhóm cao nhất thế giới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 33 toàn cầu, trong khi GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, tiếp tục thu hẹp khoảng cách với một số quốc gia trong khu vực. Động lực tăng trưởng được củng cố qua các quý, với xu hướng tăng dần, phản ánh sự phục hồi đồng đều của các khu vực kinh tế, đặc biệt là công nghiệp – xây dựng và dịch vụ.

Theo các chuyên gia, kinh tế Việt Nam đang ở một ngưỡng chuyển đổi quan trọng, khi các động lực tăng trưởng cũ dần suy yếu, trong khi các động lực mới chưa phát huy đầy đủ vai trò. Vì thế, phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ hay mở rộng quy mô các ngành số, mà thực chất là vấn đề tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy kinh tế số của Việt Nam hiện phát triển nhanh về quy mô nhưng chưa mạnh về chất lượng. Giá trị gia tăng còn thấp, năng lực công nghệ lõi còn hạn chế và hiệu ứng lan tỏa sang các khu vực kinh tế khác chưa rõ nét.

Báo cáo khuyến nghị mô hình phát triển kinh tế số cần dựa trên 3 trụ cột. 

Thứ nhất, kinh tế số lõi, đặc biệt là ICT, phải chuyển dịch từ gia công sang làm chủ công nghệ, nâng cấp chất lượng giá trị gia tăng, phát triển công nghệ lõi như bán dẫn, thiết bị 5G, 6G và các nền tảng số quốc gia.

Thứ hai, các ngành tài chính - ngân hàng, bán lẻ, logistics, nông nghiệp cần chuyển từ ứng dụng công nghệ bề mặt sang tái cấu trúc mô hình vận hành dựa trên dữ liệu và AI. Trong đó, tài chính số và fintech được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt phân bổ nguồn lực hiệu quả; logistics và bán lẻ nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng; nông nghiệp công nghệ cao góp phần cải thiện năng suất và giá trị xuất khẩu.

Thứ ba, quản trị số phải trở thành nền tảng thể chế cho kinh tế số. Chuyển đổi từ chính quyền điện tử sang chính quyền số dựa trên dữ liệu sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Báo cáo nhấn mạnh, dữ liệu cần được coi là tài nguyên chiến lược, với hệ thống kết nối liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.