Thanh Hóa chủ động tạo nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo cho tương lai

Từ phổ cập kiến thức AI đến hình thành năng lực mới

UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Kế hoạch số 371/KH-UBND về triển khai thực hiện Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch xác định phát triển nhân lực AI là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành lực lượng lao động số và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Điểm đáng chú ý là Thanh Hóa không tiếp cận AI chỉ từ góc độ đào tạo một đội ngũ chuyên gia công nghệ, mà hướng tới phổ cập kiến thức, kỹ năng và năng lực sử dụng AI an toàn, hiệu quả trong toàn xã hội.

Theo mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 80% học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên, học sinh dự bị đại học được phổ cập kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI phù hợp với lứa tuổi; đồng thời gắn việc học AI với phát triển tư duy số, tư duy tính toán và đạo đức trong sử dụng AI. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa lâu dài, bởi làm chủ công nghệ không chỉ cần biết sử dụng công cụ, mà còn quan trọng hơn là phải biết sử dụng đúng cách, có trách nhiệm và có khả năng đánh giá những thông tin do công nghệ tạo ra.

Ở bậc đại học, mục tiêu đến năm 2030 là 100% người học được trang bị kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI; trong giáo dục nghề nghiệp, phấn đấu đạt ít nhất 80%. Cùng với đó là phát triển các chương trình đào tạo tích hợp AI theo ngành, lĩnh vực, tạo điều kiện để người học không chỉ học về AI mà còn biết ứng dụng AI vào chuyên môn, nghề nghiệp và thực tiễn sản xuất.

Đó cũng chính là sự chuyển biến từ tư duy "học công nghệ" sang tư duy "dùng công nghệ để nâng cao năng lực".

AI phải đi vào công việc, vào đời sống

Một mục tiêu quan trọng khác của Kế hoạch là đưa kiến thức và kỹ năng AI đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng về AI; đội ngũ cán bộ, công chức được nâng cao năng lực sử dụng AI an toàn, hiệu quả.

Từ những mục tiêu đó cho thấy AI được nhìn nhận không chỉ là câu chuyện của ngành công nghệ thông tin hay các trường đại học, mà đang trở thành một năng lực mới cần thiết trong hoạt động quản lý, điều hành và thực thi công vụ.

Khi được sử dụng đúng cách, AI có thể hỗ trợ xử lý thông tin, phân tích dữ liệu, tổng hợp báo cáo, nâng cao hiệu quả công việc và hỗ trợ quá trình ra quyết định. Nhưng cùng với khả năng đó là yêu cầu ngày càng cao về bảo mật dữ liệu, kiểm soát thông tin và trách nhiệm của người sử dụng. Như vậy, mục tiêu cuối cùng không phải để con người phụ thuộc vào AI, mà là giúp con người có thêm một công cụ mạnh để làm việc tốt hơn và hiệu quả hơn.

Trường Đại học Hồng Đức - hạt nhân nghiên cứu và đào tạo

Để tạo nền tảng cho quá trình phát triển nguồn nhân lực AI, Thanh Hóa xác định Trường Đại học Hồng Đức giữ vai trò quan trọng trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực lĩnh vực này.

Theo lộ trình Kế hoạch, tỉnh định hướng xây dựng tại Trường Đại học Hồng Đức một trung tâm đào tạo, nghiên cứu AI; hình thành cơ sở đào tạo AI, phòng thí nghiệm AI hiện đại và từng bước phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh. Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là có một trung tâm đào tạo, nghiên cứu AI, một cơ sở giáo dục đại học đào tạo AI hiện đại; đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh về AI.

Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng để Thanh Hóa từng bước hình thành hệ sinh thái nhân lực AI, từ đào tạo phổ cập đến đào tạo chuyên sâu, từ ứng dụng đến nghiên cứu và phát triển công nghệ.

Cùng với đó, tỉnh định hướng tăng cường hợp tác giữa cơ sở giáo dục với doanh nghiệp, huy động chuyên gia từ các doanh nghiệp quốc tế tham gia giảng dạy, nghiên cứu, phát triển các chương trình đào tạo AI theo ngành, lĩnh vực và mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu, trao đổi nhân lực AI.

Điều này mở ra hướng đi quan trọng: nhà trường không đứng ngoài quá trình phát triển kinh tế, còn doanh nghiệp không đứng ngoài quá trình đào tạo nhân lực. Sự gắn kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý sẽ giúp quá trình đào tạo sát hơn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Chuẩn bị nguồn nhân lực cho một nền kinh tế mới

Với Thanh Hóa, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi tỉnh đang đứng trước những cơ hội lớn về phát triển công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, giáo dục, y tế và quản trị đô thị. AI có thể mở ra những phương thức mới để tối ưu hóa sản xuất, phân tích dữ liệu, dự báo thị trường, hỗ trợ nghiên cứu và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ.

Bởi vậy, việc phổ cập kiến thức AI hôm nay chính là chuẩn bị năng lực lao động cho ngày mai. Việc bồi dưỡng AI cho cán bộ, công chức hôm nay cũng là chuẩn bị phương thức quản trị hiện đại hơn cho tương lai.

Điều quan trọng hơn, quá trình này cần tạo ra một văn hóa sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Mỗi người không chỉ cần biết AI có thể làm được gì, mà còn phải hiểu AI có những giới hạn nào, dữ liệu cần được bảo vệ ra sao và con người phải chịu trách nhiệm như thế nào đối với sản phẩm do AI tạo ra.

Hướng tới nhóm địa phương có năng lực phát triển nhân lực AI hàng đầu

Kế hoạch 371/KH-UBND đặt mục tiêu hướng tới năm 2035 hình thành hệ sinh thái nhân lực AI hiện đại, bền vững; năng lực sử dụng và ứng dụng AI trở thành năng lực phổ biến của lực lượng lao động; AI trở thành công nghệ nền tảng thúc đẩy học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và quản trị trên địa bàn tỉnh.

Xa hơn, Thanh Hóa phấn đấu trở thành tỉnh có năng lực phát triển nhân lực AI thuộc nhóm hàng đầu trong cả nước, hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học, giảng viên và nhà quản lý có trình độ cao, có khả năng nghiên cứu, phát triển, làm chủ và dẫn dắt công nghệ AI.

Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi một quá trình chuẩn bị bài bản, lâu dài và đồng bộ. Từ giáo dục phổ thông đến đại học, giáo dục nghề nghiệp; từ cơ quan nhà nước đến doanh nghiệp; từ đào tạo kỹ năng cơ bản đến nghiên cứu chuyên sâu, tất cả cần được đặt trong một hệ sinh thái thống nhất.

Nếu được triển khai hiệu quả, nguồn nhân lực AI sẽ không chỉ tạo thêm một lĩnh vực công nghệ mới mà còn tạo sức bật cho nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế Thanh Hóa.

Tạo động lực mới cho tăng trưởng

Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh của mỗi địa phương không chỉ nằm ở tài nguyên, đất đai hay quy mô thị trường, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng con người và khả năng làm chủ công nghệ.

Vì thế, phát triển nhân lực AI chính là một khoản đầu tư cho tương lai. Mỗi học sinh được trang bị tư duy số; mỗi sinh viên có khả năng ứng dụng AI vào chuyên môn; mỗi người lao động được cập nhật kỹ năng mới; mỗi cán bộ biết khai thác AI an toàn, hiệu quả; mỗi nhà khoa học có điều kiện nghiên cứu và làm chủ công nghệ... đều góp thêm một viên gạch vào nền tảng phát triển mới của tỉnh.

Từ mục tiêu phổ cập đến mục tiêu đào tạo chuyên gia, từ ứng dụng đến nghiên cứu, Thanh Hóa đang từng bước đặt con người vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển AI. Đích đến không chỉ là có thêm những người biết sử dụng công nghệ, mà là hình thành một lực lượng nhân lực đủ năng lực làm chủ, sáng tạo và dẫn dắt công nghệ.

Đó sẽ là nguồn lực quan trọng để Thanh Hóa nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế và chủ động bảo vệ lợi ích của tỉnh trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.