Thanh Hóa: Gỡ “điểm nghẽn” để mở không gian tăng trưởng

Chiều 27/8, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp năm 2026 với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng". Từ giá vật liệu xây dựng, đất đai, giải phóng mặt bằng đến logistics, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực, hàng loạt "điểm nghẽn" đang tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh được doanh nghiệp Thanh Hóa thẳng thắn đặt lên bàn đối thoại. Thông điệp xuyên suốt của tỉnh là chuyển từ "ghi nhận" sang giải quyết, từ cam kết sang kết quả.

Chất lượng phục vụ trở thành năng lực cạnh tranh

Không chỉ là một cuộc gặp gỡ để doanh nghiệp nêu kiến nghị, hội nghị được đặt trong yêu cầu cao hơn: nhận diện đúng những vướng mắc đang cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh; xác định rõ trách nhiệm xử lý và tạo ra kết quả cụ thể.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng khẳng định quan điểm: Doanh nghiệp phát triển thì kinh tế phát triển.

Theo đó, Thanh Hóa không lựa chọn cạnh tranh bằng ưu đãi, mà bằng chất lượng phục vụ. Đó là nhanh hơn trong giải quyết công việc, rõ hơn trong hướng dẫn, trả lời và giữ lời trong thực hiện cam kết.

Mục tiêu không chỉ là để doanh nghiệp đến Thanh Hóa bởi tiềm năng, lợi thế, mà còn bởi một môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch, nơi chính quyền thực sự đồng hành trong quá trình doanh nghiệp đầu tư và phát triển.

Thời gian qua, tỉnh đã tập trung rà soát, nhận diện và xử lý các điểm nghẽn thuộc thẩm quyền; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, lấy tiến độ, chất lượng và kết quả thực chất làm thước đo thực thi công vụ.

Tại hội nghị, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa tổng hợp 6 nhóm vấn đề cộng đồng doanh nghiệp quan tâm. Đằng sau những kiến nghị cụ thể về đất đai, vật liệu, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, khu - cụm công nghiệp, logistics, khoa học - công nghệ hay nguồn nhân lực là một yêu cầu xuyên suốt: nâng cao năng lực phục vụ, giải quyết công việc và trách nhiệm thực thi của chính quyền.

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu các sở, ngành, đơn vị trả lời phải đi thẳng vào từng vấn đề, không để đối thoại dừng lại ở "tiếp thu" hay "ghi nhận". Doanh nghiệp phải nói thẳng, nói thật, nói đúng vấn đề, tập trung vào những khó khăn trực tiếp cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và nêu rõ nội dung cần chính quyền tháo gỡ.

Ở chiều ngược lại, các sở, ban, ngành, địa phương phải trả lời trực tiếp, đúng trọng tâm, không né tránh, không đùn đẩy; đồng thời làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý.

Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng nguyên tắc "1 xuyên suốt, 6 rõ"; "Đã giao việc phải rõ người; đã nhận việc phải rõ thời hạn; đã cam kết phải có kết quả. Việc thuộc thẩm quyền phải xử lý ngay; việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết".

Đặc biệt, sau hội nghị, Văn phòng UBND tỉnh Thanh Hóa được giao làm đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo lãnh đạo tỉnh; kết quả xử lý phải được thông tin, công khai để doanh nghiệp biết, theo dõi và kiểm chứng. Đây cũng là cách Thanh Hóa đặt hoạt động đối thoại vào một chu trình mới: đối thoại - phân định trách nhiệm - xử lý - công khai kết quả.

Khi "điểm nghẽn" trở thành chi phí của doanh nghiệp

Lũy kế đến tháng 8/2026, Thanh Hóa có khoảng 23.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Riêng 8 tháng năm 2026, tỉnh có 2.905 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 9,3% so với cùng kỳ.

Trong 8 tháng, thu ngân sách Nhà nước đạt trên 44.000 tỷ đồng; tỉnh thu hút 87 dự án đầu tư trực tiếp, trong đó có 15 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký khoảng 13.400 tỷ đồng và 152 triệu USD. Các doanh nghiệp đang hoạt động sử dụng hơn 492.000 lao động. Riêng Khu Kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp có 574 doanh nghiệp, tạo việc làm cho khoảng 104.400 lao động.

Những con số này diễn ra trong nền tảng tăng trưởng khá của tỉnh. Giai đoạn 2021-2025, GRDP Thanh Hóa tăng bình quân 9,05%/năm; quy mô kinh tế năm 2025 gấp 1,8 lần năm 2020. Nhưng quy mô càng lớn, yêu cầu về chất lượng môi trường kinh doanh càng cao.

Tại hội nghị, những vấn đề được doanh nghiệp đưa ra cho thấy các điểm nghẽn không chỉ nằm ở một lĩnh vực riêng lẻ, mà trải rộng từ đầu vào của sản xuất đến tiến độ dự án, chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận hạ tầng và năng lực đổi mới.

Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, doanh nghiệp phản ánh tình trạng giá công bố chưa sát giá thực tế; bất cập trong xác định giá đất; phát sinh chi phí do chậm định giá đất; khó khăn trong giải phóng mặt bằng đối với các mỏ vật liệu phục vụ dự án đầu tư công; các hợp đồng trọn gói chịu tác động khi giá vật liệu tăng; cùng những thủ tục liên quan đến nâng công suất, điều chỉnh giấy phép, mở rộng khai thác khoáng sản.

Giám đốc Sở Xây dựng Hoàng Văn Đồng thừa nhận phản ánh của doanh nghiệp về giá vật liệu xây dựng công bố chưa sát thực tế là đúng. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là trước đây giá được công bố theo quý, sử dụng số liệu của quý trước nên có độ trễ so với thị trường. Trong khi đó, nhiều mỏ có giá thấp đã ký hợp đồng hết hoặc gần hết công suất khai thác được cấp phép.

Giải pháp được đưa ra là từ tháng 8/2026, Sở Xây dựng chuyển sang công bố giá vật liệu xây dựng theo tháng. Trước ngày 10/9/2026, Sở sẽ trình UBND tỉnh ban hành quy chế phối hợp khảo sát, thu thập thông tin từ báo giá, hợp đồng và hóa đơn mua bán thực tế để giá công bố sát thị trường hơn.

Với các hợp đồng được điều chỉnh giá, chủ đầu tư căn cứ giá công bố tháng gần nhất tại thời điểm nghiệm thu để thanh toán, bảo đảm quyền lợi nhà thầu. Đây là một trong những ví dụ cho thấy đối thoại chỉ có ý nghĩa khi kiến nghị của doanh nghiệp được chuyển hóa thành thay đổi cụ thể trong cách điều hành.

Gỡ thủ tục, giảm chi phí, rút ngắn thời gian

Ở nhóm quy hoạch, giải phóng mặt bằng và khu - cụm công nghiệp, các kiến nghị tập trung vào những vấn đề tác động trực tiếp đến thủ tục đầu tư, tiến độ dự án và chi phí của doanh nghiệp.

Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Lam Kinh, nhà đầu tư Cụm công nghiệp Liên Hoa, đề nghị đơn giản hóa, rút gọn thủ tục đối với những điều chỉnh cục bộ quy hoạch không làm thay đổi chức năng, mục đích sử dụng đất và định hướng quy hoạch.

Doanh nghiệp đề nghị giảm những thủ tục không thực sự cần thiết như lấy ý kiến cộng đồng dân cư, xác định lại giá đất, qua đó rút ngắn thời gian và giảm chi phí.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nếu việc điều chỉnh chỉ chia một lô đất thành hai lô nhưng không thay đổi tổng diện tích, vị trí, mục đích, cơ cấu, hình thức, thời hạn sử dụng đất, hệ số sử dụng đất và các chỉ tiêu quy hoạch ảnh hưởng đến giá đất, đồng thời không phải điều chỉnh quyết định giao hoặc cho thuê đất, thì có cơ sở không phải xác định lại giá đất.

Các thủ tục thuần túy mang tính kỹ thuật, không thực sự cần thiết có thể được thực hiện theo hướng rút gọn. Đối với Cụm công nghiệp Liên Hoa, chủ đầu tư được đề nghị gửi hồ sơ điều chỉnh quy hoạch để Sở xem xét, giải quyết theo hướng này.

Với giải phóng mặt bằng, Công ty Minh Hương phản ánh tình trạng chậm kéo dài tại một số dự án đầu tư công, PPP và dự án có sử dụng đất, ảnh hưởng tiến độ, giải ngân và làm tăng chi phí của nhà đầu tư, nhà thầu.

Tỉnh xác định mỗi dự án phải có một cơ quan chủ trì, một người chịu trách nhiệm xuyên suốt. Từng khâu từ kiểm đếm, lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, tái định cư đến chi trả, thu hồi đất đều phải xác định rõ đơn vị phụ trách và thời hạn hoàn thành.

UBND cấp xã chịu trách nhiệm chính về giải phóng mặt bằng; các tổ công tác của Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ vướng mắc.

Đối với hai dự án doanh nghiệp nêu, các phường liên quan được giao rà soát, xác định cụ thể điểm nghẽn, trách nhiệm và tiến độ từng khâu, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 30/9/2026.

Từ góc độ doanh nghiệp, mỗi ngày dự án chậm triển khai đều có thể kéo theo chi phí. Bởi vậy, việc xác định rõ người, rõ việc, rõ thời hạn không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn trực tiếp tác động đến hiệu quả đầu tư.

Khơi thông nguồn lực từ logistics đến đổi mới công nghệ

Không chỉ tập trung vào những điểm nghẽn trước mắt, doanh nghiệp tại hội nghị còn đặt ra những bài toán dài hạn về năng lực cạnh tranh.

Công ty CP Công nông nghiệp Tiến Nông đề nghị cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư R&D, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số; tăng cường kết nối doanh nghiệp với viện, trường, chuyên gia để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và thương mại hóa.

Doanh nghiệp cũng đề nghị thiết lập cơ chế giao ban định kỳ về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó tiếp nhận trực tiếp những "bài toán" từ thực tiễn sản xuất, lựa chọn vấn đề trọng tâm để giải quyết và hình thành các dự án cụ thể.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Duy Bình cho biết tỉnh thống nhất thiết lập cơ chế giao ban định kỳ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; giao Sở làm đầu mối phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh tổ chức thực hiện.

Tỉnh cũng đã quyết định thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh Thanh Hóa, Quỹ Đầu tư mạo hiểm tỉnh Thanh Hóa và ra mắt Sàn giao dịch công nghệ, tạo thêm công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, Công ty CP Đầu tư phát triển VINAGREEN đề nghị có cơ chế nâng cao giá trị nông nghiệp, hỗ trợ phát triển giống lúa năng suất, chất lượng cao; đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng cho nông dân, hợp tác xã; xây dựng cơ chế minh bạch, thuận lợi và chi trả kịp thời tín chỉ carbon trong nông nghiệp.

Trong khi đó, logistics được nhìn nhận là một mắt xích còn nhiều dư địa để cải thiện. Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Tiến Hiệu thẳng thắn nhìn nhận hạ tầng và chuỗi liên kết logistics của tỉnh chưa đủ mạnh, nguồn hàng chưa đủ lớn để duy trì ổn định tần suất các hãng tàu, khiến nhiều doanh nghiệp, nhà máy lớn vẫn sử dụng dịch vụ qua Hải Phòng.

Trước mắt, tỉnh sẽ tăng cường kết nối doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các nhà máy lớn với hãng tàu và doanh nghiệp logistics trong tỉnh; tháo gỡ khó khăn về thông quan, vận tải, kho bãi; tiếp tục chính sách hỗ trợ vận chuyển hàng hóa bằng container qua Cảng Nghi Sơn.

Về lâu dài, tỉnh định hướng phát triển cảng cạn kết hợp trung tâm logistics cấp vùng hạng I tại Khu Kinh tế Nghi Sơn và Lam Sơn - Sao Vàng; các trung tâm logistics tại những nút giao cao tốc phía Đông; thu hút đầu tư kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối và phát triển vận tải đa phương thức.

Như vậy, "khơi thông nguồn lực" không chỉ là tháo gỡ một thủ tục đang mắc, mà còn là tạo điều kiện để các nguồn lực về đất đai, hạ tầng, công nghệ, nhân lực và logistics được vận hành hiệu quả hơn.

"Làn xanh" và yêu cầu rút ngắn khoảng cách từ quyết định đến thực thi

Một nội dung đáng chú ý khác là cải thiện khả năng tiếp cận thủ tục đầu tư, nhất là đối với doanh nghiệp FDI. Sở Tài chính cho biết tỉnh đã ban hành quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế "làn xanh" trong lĩnh vực đầu tư.

Theo đó, Sở Tài chính hoặc Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp làm đầu mối xuyên suốt; các cơ quan chuyên ngành xử lý đồng thời thay vì tuần tự, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ yêu cầu pháp luật.

Cùng với đó, bài toán nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp cũng được đặt ra. Thực hiện chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030, ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% học phí và từ 70-100% đối với một số nhóm doanh nghiệp ưu tiên.

Những giải pháp này cho thấy yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp đang được đặt trên nhiều tầng: từ tháo gỡ thủ tục, giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu đến nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và mở rộng liên kết thị trường.

Từ "ghi nhận" sang "kết quả"

Phát biểu bế mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng nhấn mạnh 3 điều tỉnh cần nhìn nhận rõ, 5 việc tỉnh cam kết làm ngay và 4 đề nghị đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý nhất trong thông điệp điều hành là nhận diện thẳng vào khâu thực thi. "Điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay không phải thiếu cơ chế, mà là khâu thực thi.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, phần lớn kiến nghị của doanh nghiệp không phải xin thêm cơ chế, ưu đãi, mà đề nghị tỉnh giải quyết đúng quy định, đúng thẩm quyền và đúng thời hạn.

Từ đó, yêu cầu đặt ra với các sở, ngành, địa phương là giải quyết đến cùng từng kiến nghị, không để kiến nghị rơi vào khoảng trống trách nhiệm; trả lời rõ, hướng dẫn một lần, giải quyết nhanh; tập trung khơi thông những nguồn lực đang bị ách tắc; nghiêm cấm sách nhiễu, phiền hà và đồng hành cùng doanh nghiệp để thực hiện mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải làm tốt phần việc của mình: chấp hành pháp luật, đầu tư thực chất, thực hiện đúng cam kết và chủ động phối hợp tháo gỡ khó khăn.

Đặc biệt, tỉnh đề nghị doanh nghiệp tăng cường liên kết, tạo giá trị thực chất tại Thanh Hóa. Các doanh nghiệp FDI, tổ chức xúc tiến thương mại và đầu tư nước ngoài được đề nghị mở rộng liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh, tạo điều kiện để doanh nghiệp Thanh Hóa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị.

Cùng với đó là yêu cầu doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ số trong quản trị, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; chuyển dần sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu mới, thân thiện với môi trường và nhanh chóng áp dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản phẩm.

Thông điệp được Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng nhấn mạnh là: "Nghĩ cùng doanh nghiệp - Làm cùng doanh nghiệp - Thành công cùng doanh nghiệp".

Theo đó, hội nghị đối thoại chỉ thực sự có ý nghĩa khi những nội dung được trao đổi chuyển thành hành động và tạo ra giá trị. Các sở, ngành, địa phương phải chuyển ngay từ đối thoại sang hành động, từ cam kết sang kết quả; xử lý đến cùng từng kiến nghị, từng dự án, từng "điểm nghẽn".

Tại hội nghị, lãnh đạo tỉnh và ngành chức năng cũng đã trao các quyết định thành lập cụm công nghiệp; quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; quyết định cho thuê đất; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hợp đồng tín dụng cho 27 đơn vị, doanh nghiệp, nhà đầu tư, với tổng vốn đăng ký đầu tư và hạn mức tín dụng hơn 13.000 tỷ đồng.

Với Thanh Hóa, yêu cầu đặt ra sau đối thoại không còn là doanh nghiệp đã được lắng nghe hay chưa, mà là kiến nghị đã được xử lý đến đâu, trách nhiệm thuộc về ai, thời hạn nào và kết quả cuối cùng là gì.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút nguồn lực, chất lượng phục vụ vì thế không còn là một khẩu hiệu hành chính đơn thuần. Đó trở thành một phần của năng lực cạnh tranh của địa phương.

Và khi doanh nghiệp phát triển, nguồn lực được khơi thông, những điểm nghẽn được xử lý bằng hành động cụ thể, mục tiêu tăng trưởng "2 con số" của Thanh Hóa năm 2026 sẽ có thêm nền tảng để hiện thực hóa.