Thanh Hóa: Gỡ điểm nghẽn, khơi dòng tiêu úng vùng III Nông Cống

Khơi thông dòng tiêu, mở lối sản xuất

Nhiều năm qua, người dân vùng III Nông Cống trước đây thường xuyên đối mặt với ngập úng khi mưa lớn. Địa hình trũng thấp, khả năng tiêu thoát hạn chế khiến nước dồn ứ, ảnh hưởng đến sản xuất, khu dân cư và đời sống. Vì vậy, hoàn thiện hệ thống tiêu thoát nước đồng bộ không chỉ là yêu cầu về hạ tầng thủy lợi mà còn là điều kiện để ổn định dân sinh, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Giai đoạn 1 của Dự án tiêu úng vùng III Nông Cống được hoàn thành, đưa vào sử dụng từ năm 2022, bước đầu phát huy hiệu quả. Tiếp đó, giai đoạn 2 được phê duyệt tại Quyết định số 5080/QĐ-BNN-XD ngày 27/12/2022 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tiếp tục nâng cao năng lực tiêu úng cho khu vực.

Dự án có nhiệm vụ tiêu úng cho khoảng 6.800ha tại các xã Nông Cống, Công Chính, Tượng Lĩnh và Yên Thọ. Cùng với các hạng mục thủy lợi, dự án còn xây dựng hàng chục cây cầu, nhiều tuyến đường kết nối, góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông, phục vụ đi lại, giao thương và cải thiện điều kiện sống của người dân.

Hiệu quả bước đầu đã được thể hiện ngay khi công trình chưa hoàn thành. Ông Nguyễn Văn Hưu, thôn Vạn Hòa, xã Nông Cống, cho biết trước đây lượng mưa khoảng 150mm đã có thể khiến nhiều khu dân cư bị ngập. Tuy nhiên, trong những đợt mưa lớn tháng 8 vừa qua, tình trạng ngập úng trên địa bàn được cải thiện rõ rệt. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy năng lực tiêu thoát nước đang từng bước được nâng lên.

Gỡ vướng, đẩy nhanh tiến độ dự án

Dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Thanh Hóa làm chủ đầu tư, gồm 3 gói thầu xây lắp, với các hạng mục chính: nạo vét, mở rộng các trục tiêu Dân Quân 1, Dân Quân 2, Xuân Hòa, Cát Hạ, Kén Thôn, Rọc Trùng; đắp đê khép kín các vùng tiêu và xây dựng mới 2 trạm bơm tiêu.

Theo phương án thiết kế, nước từ đồng ruộng và khu dân cư được thu gom qua hệ thống cống, trục tiêu; một phần tiêu tự chảy, phần còn lại được tiêu động lực qua các trạm bơm để thoát ra sông Thị Long. Vì vậy, tiến độ từng hạng mục phải gắn với yêu cầu bảo đảm tính liên hoàn, đồng bộ của toàn hệ thống.

Cuối tháng 9/2026, các nhà thầu đang huy động nhân lực, máy móc, vật liệu, tổ chức nhiều mũi thi công để tăng tốc. Gói thầu số 17 đã cơ bản hoàn thành các hạng mục đào đắp, mở rộng trục tiêu và công trình trên tuyến, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/9/2026. Các gói thầu số 18 và 19 đã cơ bản hoàn thiện 2 trạm bơm, đang tập trung đắp đê, nạo vét lòng trục tiêu và hoàn thiện các công trình trên tuyến. Tổng khối lượng toàn dự án đến cuối tháng 9 đạt gần 70%.

Tuy nhiên, áp lực về đích vẫn lớn khi giá nguyên, nhiên vật liệu tăng, nguồn đất đắp có thời điểm khan hiếm; một số vị trí chưa được bàn giao mặt bằng; thời tiết mưa nhiều khiến việc vận chuyển, tập kết đất đắp gặp khó khăn. Nếu không xử lý kịp thời, những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ.

Trước thực tế đó, yêu cầu đặt ra là gỡ vướng đến đâu, tổ chức thi công đến đó; xử lý dứt điểm từng điểm nghẽn ngay tại công trường. Tỉnh đã triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu, tạo điều kiện để nhà thầu tiếp cận đất đắp. Chủ đầu tư tăng cường cán bộ, kỹ sư bám công trường, kiểm soát tiến độ, kỹ thuật và chất lượng; phối hợp với các ngành chức năng xử lý phát sinh.

Đối với mặt bằng, chủ đầu tư, nhà thầu phối hợp chính quyền địa phương đẩy nhanh bàn giao các vị trí còn lại. Các nhà thầu đồng thời chủ động điều chỉnh phương án thi công, tăng cường thiết bị, nhân lực, tranh thủ thời tiết thuận lợi để bù tiến độ. Mục tiêu là hoàn thành khối lượng đúng kế hoạch nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và tính đồng bộ của công trình.

Với gần 70% khối lượng đã thực hiện, chủ đầu tư đang chỉ đạo các đơn vị tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 31/12/2026. Đây là yêu cầu tiến độ cao, nhất là trong bối cảnh thời tiết bất lợi và khối lượng còn lại lớn, song cũng là cơ sở để đưa toàn bộ hệ thống vào vận hành sớm, phát huy hiệu quả đầu tư.

Khi hoàn thành, dự án sẽ nâng cao năng lực tiêu úng cho khoảng 6.800ha đất trong vùng, trong đó có diện tích lâu nay khó khai thác trong vụ thu - mùa do ngập úng. Đây là điều kiện để người dân tổ chức lại sản xuất, giảm thiệt hại do thiên tai, đồng thời tăng khả năng bảo vệ các khu dân cư trước ngập úng.

Khơi thông dòng tiêu vì thế không chỉ giải bài toán nước ngập mà còn mở thêm dư địa cho sản xuất và phát triển. Với việc tập trung tháo gỡ từng điểm nghẽn, tăng tốc thi công và kiểm soát chặt chất lượng, Dự án tiêu úng vùng III Nông Cống (giai đoạn 2) đang được thúc đẩy về đích, hướng tới mục tiêu để những cánh đồng vùng trũng có thêm cơ hội sản xuất ổn định, người dân yên tâm hơn trong mỗi mùa mưa.