Thanh Hóa: Gỡ “nút thắt” vật liệu xây dựng, tạo đà tăng tốc giải ngân đầu tư công

Sáng 4/10, Sở Xây dựng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa tổ chức hội nghị làm việc với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu thi công cùng các đơn vị sản xuất, cung ứng vật liệu xây dựng nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến giá vật liệu và hợp đồng xây dựng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, bảo đảm mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thanh Hóa, hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng 170 đơn vị đang triển khai thi công các dự án đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, diễn biến tăng giá của một số loại vật liệu, đặc biệt là đá xây dựng, đang tạo áp lực lớn đối với hoạt động thi công.

Đáng chú ý, mức tăng chi phí do biến động giá đá xây dựng hiện tương đương khoảng 40-50% giá trị hợp đồng ở một số dự án, tập trung chủ yếu tại các công trình hạ tầng kỹ thuật và giao thông. Phần lớn trong số này là các hợp đồng trọn gói, khiến nhà thầu gặp nhiều khó khăn trong việc cân đối chi phí, tổ chức thi công và bảo đảm tiến độ theo cam kết.

Không chỉ chịu sức ép từ giá cả, thị trường vật liệu xây dựng trên địa bàn còn đối mặt với những hạn chế về nguồn cung.

Đối với đất san lấp, toàn tỉnh có 40 mỏ đủ điều kiện hoạt động trong năm 2026. Tuy nhiên, theo hồ sơ của các đơn vị cung cấp, hiện chỉ có 10 mỏ còn thời gian hoạt động và đang khai thác. Trong khi đó, đối với đá xây dựng, Sở Xây dựng mới công bố thông tin giá của 63 trong tổng số 183 mỏ đang hoạt động.

Riêng nguồn cát xây dựng tự nhiên tiếp tục là bài toán khó khi công suất khai thác trong năm 2026 mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu thực tế. Sự thiếu hụt nguồn vật liệu, cùng với biến động giá kéo dài, đang tác động trực tiếp đến khả năng tổ chức thi công của nhiều dự án.

Tại hội nghị, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu thi công đều cho rằng, giá vật liệu tăng cao và nguồn cung chưa ổn định đang là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ triển khai công trình.

Trong đó, giá đá xây dựng tăng mạnh trong khi một số loại vật liệu phục vụ thi công vẫn khan hiếm, nguồn cung từ các mỏ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí đầu vào mà còn gây áp lực lớn đối với kế hoạch thi công, giải ngân và hoàn thành dự án theo tiến độ đề ra.

Từ thực tiễn triển khai các công trình, các nhà thầu và đơn vị xây lắp đề nghị tỉnh tiếp tục có giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu; tạo điều kiện để các mỏ đang hoạt động được nâng công suất khai thác; đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục cấp phép nhằm sớm đưa các mỏ mới vào hoạt động.

Các đơn vị sản xuất, cung ứng vật liệu xây dựng cũng kiến nghị rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong phạm vi quy định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô, nâng công suất khai thác, qua đó bổ sung nguồn vật liệu cho các dự án đang triển khai trên địa bàn.

Theo đại diện các cơ quan chức năng, đây cũng là một trong những nhóm giải pháp trọng tâm đang được Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung tham mưu, triển khai nhằm từng bước khơi thông nguồn cung vật liệu xây dựng cho thị trường.

Theo đó, các chủ đầu tư và ban quản lý dự án được yêu cầu rà soát, khoanh định các khu vực mỏ đá, cát, đất san lấp chưa được cấp phép nhưng phù hợp với quy hoạch và cự ly vận chuyển để báo cáo UBND tỉnh xem xét cấp phép khai thác phục vụ trực tiếp cho các công trình theo quy định.

Song song với việc tăng nguồn cung, các chủ mỏ được yêu cầu thực hiện khai thác đúng nội dung giấy phép, đúng công suất và mục đích sử dụng; đồng thời tiếp tục công bố giá VLXD hằng tháng theo diễn biến thị trường. Các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết và bán đúng giá, bảo đảm chất lượng vật liệu trước khi đưa vào công trình.

Đối với các hợp đồng xây dựng, Sở Xây dựng đề nghị các chủ đầu tư căn cứ quy định của pháp luật và điều kiện cụ thể của từng hợp đồng để xem xét, quyết định việc điều chỉnh giá trong trường hợp biến động thuộc diện được pháp luật cho phép.

Với các hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, các nhà thầu được yêu cầu tập trung máy móc, thiết bị, nhân lực, tăng tốc thi công; đồng thời khẩn trương hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh giá để được thẩm định, phê duyệt và thanh toán kịp thời khối lượng hoàn thành đủ điều kiện.

Trong bối cảnh nhiều công trình đang bước vào giai đoạn tăng tốc để hoàn thành kế hoạch năm, việc đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn cung vật liệu, giá cả thị trường và cơ chế hợp đồng không chỉ giúp ổn định hoạt động thi công mà còn mở đường cho dòng vốn đầu tư công được lưu thông hiệu quả hơn. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các dự án giữ nhịp tiến độ, bảo đảm mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 theo kế hoạch đã đề ra.