Thanh Hóa kiến tạo nền nông nghiệp bền vững: Chính sách làm trụ đỡ, tăng trưởng làm thước đo

Chính sách đồng bộ - trụ cột tái cơ cấu và nâng tầm giá trị nông nghiệp

Giai đoạn 2021-2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển nông nghiệp của Thanh Hóa, khi tỉnh chủ động lồng ghép hiệu quả các chương trình trọng điểm của Trung ương với tổng nguồn vốn trên 5.000 tỷ đồng, đồng thời bố trí hơn 1.480 tỷ đồng từ ngân sách địa phương để triển khai các nghị quyết chuyên đề về khuyến khích, hỗ trợ phát triển nông nghiệp. Việc phân bổ nguồn lực không dàn trải mà tập trung vào các "điểm nghẽn" then chốt: tích tụ, tập trung đất đai; thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao; xây dựng chuỗi sản xuất hàng hóa; gia tăng giá trị và năng lực cạnh tranh của nông sản.

Trong đó, chính sách khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai được xem là bước đột phá có tính nền tảng. Với hơn 38,8 tỷ đồng hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân thuê và chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tỉnh đã từng bước tháo gỡ tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ - rào cản lớn nhất của nông nghiệp truyền thống. Quá trình này không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn tạo điều kiện áp dụng đồng bộ cơ giới hóa, công nghệ cao và quy trình canh tác tiên tiến, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng kết nối thị trường.

Hiệu quả của chính sách được phản ánh rõ nét qua việc hình thành và mở rộng các vùng sản xuất lợi thế: 75.000ha lúa năng suất, chất lượng, hiệu quả cao; 15.000ha mía; 12.000ha cây ăn quả tập trung; 13.500ha sắn; 350ha hoa, cây cảnh… Những con số này không đơn thuần là diện tích được quy hoạch lại, mà thể hiện sự chuyển dịch căn bản trong mô hình tăng trưởng - từ chạy theo sản lượng sang chú trọng giá trị; từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi.

Song hành với chính sách đất đai, tỉnh đẩy mạnh hỗ trợ sản xuất rau an toàn tập trung, phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng nông thôn mới và củng cố kinh tế hợp tác. Các cơ chế này góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Nông nghiệp vì thế không còn vận hành rời rạc, mà từng bước được tổ chức theo chuỗi giá trị khép kín, có sự tham gia của hợp tác xã và doanh nghiệp.

Đặc biệt, chương trình xây dựng nông thôn mới trở thành minh chứng sinh động cho hiệu quả của cách tiếp cận "Nhà nước và Nhân dân cùng làm". Chính sách không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng mà còn khơi dậy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường và kiến tạo không gian sống nông thôn văn minh, hiện đại. Chính sự đồng thuận và tham gia tích cực của cộng đồng đã tạo nên sức lan tỏa bền vững cho quá trình tái cơ cấu.

Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững

Dù đạt nhiều kết quả quan trọng, chính sách nông nghiệp của tỉnh vẫn còn những điểm nghẽn: mức hỗ trợ chưa đủ mạnh; nội dung còn dàn trải; cơ chế thúc đẩy nông nghiệp số, nông nghiệp sạch và hữu cơ chưa thực sự đột phá.

Trong bối cảnh Thanh Hóa là tỉnh có diện tích lớn, dân số đông, không gian sinh thái đa dạng, yêu cầu đặt ra là phải hình thành các tổ chức kinh tế tập thể, hợp tác xã đủ năng lực để tích tụ đất đai, chuẩn hóa quy trình và liên kết thị trường. Nếu thiếu "bệ đỡ" này, rất khó xây dựng vùng nguyên liệu tập trung hay thu hút doanh nghiệp đầu tư chiều sâu.

Chính vì vậy, định hướng chính sách giai đoạn 2026-2030 mang ý nghĩa chiến lược. Dự thảo nghị quyết mới của UBND tỉnh tập trung vào các nhóm chính sách trọng tâm: hỗ trợ sản xuất giống cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô; đầu tư nhà màng, nhà lưới; khuyến khích sản xuất đạt tiêu chuẩn hữu cơ; hỗ trợ nuôi trồng thủy sản theo quy trình thực hành tốt; tiếp tục tích tụ đất đai và đầu tư hạ tầng vùng sản xuất tập trung.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu đổi mới quản trị chính sách theo hướng số hóa, minh bạch và đo lường được hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống quản lý chính sách số, thiết lập bộ chỉ tiêu đánh giá cụ thể - như tỷ lệ nông dân hưởng lợi, mức tăng giá trị nông sản xanh, tỷ lệ giảm phát thải khí nhà kính - sẽ giúp chính sách không chỉ "đúng" về định hướng mà còn "trúng" về hiệu quả.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ: nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế trong tiến trình phát triển toàn diện của Thanh Hóa. Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen - từ biến đổi khí hậu đến biến động thị trường - vai trò này càng trở nên quan trọng.

Với nền tảng chính sách đã được thiết lập, cùng quyết tâm đổi mới mô hình quản lý theo hướng đa tầng, đa chủ thể, Thanh Hóa đang chuyển từ tư duy "hỗ trợ sản xuất" sang "kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp bền vững". Ở đó, chính quyền giữ vai trò định hướng và điều phối; doanh nghiệp là động lực thị trường; hợp tác xã là cầu nối; người nông dân là trung tâm của quá trình phát triển.

Chính sách đúng hướng, nguồn lực được tập trung và quản trị được hiện đại hóa - đó là ba trụ cột để Thanh Hóa không chỉ duy trì tăng trưởng 3,81% mỗi năm, mà còn nâng tầm giá trị nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững trong giai đoạn mới.