Thanh Hóa: Nâng tầm công nghiệp nông thôn từ nội lực và thị trường

Từ bản sắc quê hương đến sản phẩm có sức cạnh tranh

Bản sắc là vốn quý, nhưng để sản phẩm công nghiệp nông thôn đứng vững trên thị trường, lợi thế truyền thống phải được chuyển hóa thành chất lượng, thương hiệu và năng lực cạnh tranh. Đây chính là hướng đi đang được nhiều cơ sở sản xuất tại Thanh Hóa kiên trì theo đuổi: giữ gìn giá trị nguyên bản, đồng thời đổi mới phương thức sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Từ nghề làm nước mắm truyền thống ở Khúc Phụ, thương hiệu Lê Gia đã đưa các sản phẩm nước mắm, mắm tôm, mắm tép vào nhiều hệ thống siêu thị trong nước, đồng thời xuất khẩu sang Nhật Bản, Hoa Kỳ, Australia, Singapore, Hàn Quốc. Giá trị nghề truyền thống được gìn giữ cùng việc đầu tư dây chuyền chiết rót, đóng chai, chuẩn hóa bao bì và phát triển thương hiệu. 

Tại Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang, nguyên liệu cói quen thuộc được phát triển thành nhiều dòng sản phẩm thủ công mỹ nghệ với kiểu dáng, màu sắc, công năng đa dạng, đáp ứng nhu cầu của thị trường quốc tế.

Trong khi đó, HTX Dịch vụ nông lâm nghiệp Bình Sơn đã từng bước chuyển từ sản xuất, tiêu thụ nguyên liệu chè và cà gai leo sang chế biến các dòng trà túi lọc mang thương hiệu riêng. Việc trà cà gai leo túi lọc Bình Sơn được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025 cho thấy hiệu quả của hướng đi gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm.

Những mô hình này cho thấy, phát triển công nghiệp nông thôn không thể chỉ dựa vào lợi thế sẵn có. Muốn sản phẩm đi xa, cơ sở sản xuất phải thay đổi tư duy, từ làm ra thứ mình có sang đáp ứng điều thị trường cần; từ tiêu thụ sản phẩm đơn lẻ sang xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường bền vững.

Đồng hành có trọng tâm, tạo nền tảng phát triển chuyên nghiệp

Để quá trình chuyển đổi ấy diễn ra thực chất, sự năng động của doanh nghiệp cần được tiếp sức bằng cơ chế hỗ trợ phù hợp. Tại Thanh Hóa, hoạt động khuyến công đang góp phần tháo gỡ những hạn chế về vốn đầu tư thiết bị, công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất và phát triển thương hiệu cho các cơ sở công nghiệp nông thôn.

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh triển khai 85 đề án khuyến công, với tổng kinh phí hỗ trợ từ nguồn khuyến công quốc gia và địa phương hơn 29,6 tỷ đồng. Nguồn lực này được cụ thể hóa bằng những hỗ trợ thiết thực: đầu tư máy sấy cho Việt Trang, dây chuyền chiết rót và đóng nắp chai cho Lê Gia, thiết bị sản xuất kẹo lạc cho Công ty TNHH Đức Giang; hỗ trợ máy móc và đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho HTX Dịch vụ nông lâm nghiệp Bình Sơn.

Dù nguồn hỗ trợ chưa thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư, điều đáng ghi nhận là chính sách đã hướng đến những khâu có khả năng tạo chuyển biến trong năng lực sản xuất. Hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cũng góp phần khuyến khích các cơ sở nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, hoàn thiện bao bì và khẳng định thương hiệu. Đến nay, Thanh Hóa có 33 sản phẩm, bộ sản phẩm tiêu biểu cấp tỉnh, 16 sản phẩm, bộ sản phẩm cấp khu vực và 6 sản phẩm, bộ sản phẩm cấp quốc gia.

Theo định hướng khuyến công giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục ưu tiên ngành nghề, sản phẩm chủ lực, phát huy lợi thế từng địa phương; gắn hỗ trợ đổi mới công nghệ với kết nối vùng nguyên liệu, phát triển chuỗi giá trị và mở rộng thị trường. Việc khuyến khích ứng dụng khoa học - công nghệ, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, giảm ô nhiễm môi trường, từng bước tiếp cận kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số cũng mở ra hướng phát triển bền vững hơn cho khu vực này.

Điều đó cho thấy, phát triển công nghiệp nông thôn đang được tiếp cận theo một lộ trình tương đối đồng bộ: từ nâng cao năng lực sản xuất, hoàn thiện chất lượng đến xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Trong quá trình ấy, vai trò của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương không chỉ là hỗ trợ nguồn lực, mà còn phải hướng dẫn, kết nối và đồng hành để chính sách thực sự đi vào sản xuất.

Mở rộng thị trường, đưa giá trị bản địa đi xa

Một sản phẩm được đầu tư bài bản chỉ có thể phát huy hết giá trị khi tìm được thị trường tương xứng. Vì vậy, xúc tiến thương mại và kết nối cung cầu cần được xem là mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển công nghiệp nông thôn, thay vì chỉ là hoạt động quảng bá mang tính thời điểm.

Diễn ra từ ngày 15 đến 21/10 tại Quảng trường Lam Sơn, Hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2026 với quy mô 350 gian hàng là cơ hội để các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất giới thiệu sản phẩm, tiếp cận đối tác, tìm kiếm đơn hàng và mở rộng mạng lưới phân phối. Đối với các cơ sở quy mô nhỏ, còn hạn chế về nguồn lực quảng bá, đây là kênh kết nối thiết thực để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng và thị trường.

Tuy nhiên, hiệu quả xúc tiến thương mại không thể chỉ đo bằng số gian hàng hay lượng khách tham quan, mà phải được đánh giá bằng những hợp đồng được ký kết, thị trường được mở rộng và đầu ra được duy trì ổn định. Muốn vậy, các cơ sở cần chủ động tiếp nhận phản hồi, nâng cao năng lực cung ứng, bảo đảm chất lượng đồng đều và xây dựng phương án phân phối phù hợp. Cùng với đó, cơ quan quản lý và địa phương cần tăng cường kết nối doanh nghiệp với đối tác tiêu thụ, hệ thống phân phối hiện đại và các kênh thương mại số.

Phát triển công nghiệp nông thôn Thanh Hóa vì thế không đơn thuần là gìn giữ nghề cũ hay tạo thêm sản phẩm mới, mà là hành trình nâng tầm giá trị bản địa bằng tư duy sản xuất chuyên nghiệp, chính sách đồng hành thiết thực và thị trường rộng mở. Khi truyền thống được tiếp sức bằng công nghệ, sản phẩm được nâng đỡ bằng thương hiệu và các cơ sở được kết nối với đầu ra bền vững, công nghiệp nông thôn sẽ trở thành động lực tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế địa phương. Đó cũng là con đường để những giá trị kết tinh từ mỗi vùng quê xứ Thanh không chỉ được gìn giữ, mà còn có chỗ đứng vững chắc trong đời sống kinh tế hiện đại.