Thanh Hóa tháo gỡ dự án tồn đọng, chuyển nguồn lực thành động lực tăng trưởng

Từ tháo gỡ vướng mắc đến chuyển động trên công trường

Cuối tháng 10/2026, tại Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà (Khu Kinh tế Nghi Sơn), các nhà thầu đang huy động nhân lực, máy móc đẩy nhanh thi công trên những khu vực đã có mặt bằng. Đến nay, dự án được bàn giao hơn 48ha, đạt 74% tổng diện tích, tạo điều kiện triển khai các hạng mục xây lắp.

Theo ông Trương Văn Cường, cán bộ kỹ thuật thi công Công ty TNHH Hoàng Tuấn, đơn vị đang huy động khoảng 40 máy móc, thiết bị cùng lực lượng công nhân, tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ. Đến ngày 22/10, dự án giải ngân 102,5/242,7 tỷ đồng, đạt 100% kế hoạch vốn giao năm 2026 và 42,2% kế hoạch tính cả vốn năm 2025 kéo dài.

Tại Dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân, tiến độ cũng đang được thúc đẩy. Đến giữa tháng 10/2026, hai dự án thành phần đã giải phóng mặt bằng 22,75/23,1km, đạt 98,5% chiều dài tuyến; riêng các xã Hợp Tiến và Thọ Bình đã bàn giao toàn bộ mặt bằng thuộc địa bàn. Trên toàn tuyến, 17 mũi thi công đang được triển khai, với giá trị xây lắp hoàn thành khoảng 281,25 tỷ đồng, đạt 38,7% giá trị hợp đồng. Vốn xây lắp năm 2026 đã giải ngân 12,82/19,78 tỷ đồng, đạt 64,8%.

Chủ đầu tư đang yêu cầu nhà thầu tăng ca, bổ sung mũi thi công, ưu tiên hoàn thành các đoạn tuyến có tính kết nối; đồng thời kiểm tra năng lực thực hiện, kịp thời bổ sung hoặc thay thế nhà thầu phụ không đáp ứng yêu cầu. Mục tiêu không chỉ là đẩy nhanh tiến độ mà còn bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả công trình.

Những chuyển động trên cho thấy, khi vướng mắc được xử lý, mặt bằng được bàn giao và trách nhiệm thực hiện được xác định rõ, dự án có điều kiện chuyển sang giai đoạn thi công thực chất. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các dự án tồn đọng khác, tránh tình trạng hoàn thành thủ tục tháo gỡ nhưng tiến độ đầu tư vẫn giậm chân tại chỗ.

Kiểm đếm tiến độ, quy rõ trách nhiệm

Theo thống kê, Thanh Hóa đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 287/303 dự án tồn đọng, kéo dài, đạt gần 95%, với tổng vốn đầu tư liên quan khoảng 144.571 tỷ đồng. Trong đó, 87 dự án đã hoàn thành, đưa vào hoạt động, với tổng vốn đầu tư khoảng 4.688 tỷ đồng, sử dụng khoảng 313ha đất. Cùng với quá trình xử lý, tỉnh đã thu hồi 72 dự án không bảo đảm điều kiện gia hạn, với tổng vốn đăng ký 11.855 tỷ đồng và khoảng 439ha đất, tạo cơ hội bố trí lại nguồn lực cho các nhà đầu tư có năng lực.

Tuy nhiên, vẫn còn 129 dự án đang triển khai các bước tiếp theo, gồm 47 dự án đầu tư công và 82 dự án đầu tư trực tiếp. Nhiều dự án còn phải hoàn thiện thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng hoặc xử lý những vấn đề liên quan đến năng lực nhà đầu tư trước khi có thể triển khai trở lại.

Tại phường Sầm Sơn, 4 dự án trọng điểm gồm Khu đô thị sinh thái biển Đông Á, Khu đô thị sinh thái FLC Sầm Sơn, Quảng trường biển, trục cảnh quan lễ hội TP Sầm Sơn và Khu vườn đảo hoang và Hoài niệm thuộc khu du lịch văn hóa sinh thái núi Trường Lệ đã được áp dụng cơ chế, chính sách tháo gỡ theo quy định. Trong tháng 9/2026, UBND tỉnh đã ban hành quyết định cho phép chủ đầu tư tiếp tục được giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án. Dù vậy, các chủ đầu tư vẫn phải hoàn thiện thủ tục pháp lý và xử lý dứt điểm những cam kết với địa phương liên quan để đưa dự án trở lại triển khai.

Tương tự, tại phường Đào Duy Từ, 4 dự án thương mại đã được tháo gỡ vướng mắc nhưng chưa có chuyển biến rõ nét về tiến độ. Theo ông Lê Ngọc Đường, Phó Chủ tịch UBND phường Đào Duy Từ, một số dự án còn vướng giải phóng mặt bằng, trong khi năng lực thực hiện của một số nhà đầu tư còn hạn chế. Địa phương đang phối hợp với Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh làm việc với nhà đầu tư, xác định kế hoạch triển khai trong thời gian tới.

Thực tế này cho thấy, tháo gỡ về cơ chế, pháp lý mới tạo điều kiện cần, chưa bảo đảm dự án sẽ tự động chuyển động. Nếu nhà đầu tư không chủ động bố trí vốn, hoàn thiện thủ tục và thực hiện đúng cam kết, nguồn lực đã khơi thông vẫn có thể tiếp tục bị đình trệ. Vì vậy, bên cạnh trách nhiệm hỗ trợ của cơ quan chức năng, cần kiên quyết yêu cầu nhà đầu tư xác lập lộ trình thực hiện cụ thể, gắn trách nhiệm với từng mốc tiến độ.

Tại Kế hoạch số 384/KH-UBND ngày 7/10/2026, UBND tỉnh đã chỉ rõ hạn chế trong việc theo dõi, kiểm đếm khối lượng thi công và vốn đầu tư thực hiện của các dự án sau tháo gỡ. Để khắc phục, tỉnh yêu cầu lập danh mục 287 dự án đã tháo gỡ, xác định rõ thời điểm thi công trở lại hoặc đi vào hoạt động, khối lượng và giá trị vốn đầu tư dự kiến thực hiện trong quý IV, đồng thời phân công cơ quan chịu trách nhiệm theo dõi. Trước ngày 20 hằng tháng, các đơn vị phải báo cáo số dự án đã triển khai trở lại, đi vào hoạt động và vốn đầu tư thực hiện, làm cơ sở cập nhật tổng vốn đầu tư toàn xã hội, phục vụ điều hành tăng trưởng kinh tế.

Cùng với đó, các chủ đầu tư phải cam kết tiến độ giải ngân theo tuần; nhà thầu xác định tiến độ thi công theo tuần và giá trị khối lượng hoàn thành theo tháng. Những trường hợp chậm tiến độ phải được kiểm tra, làm rõ nguyên nhân và xử lý theo quy định. Với các dự án đầu tư trực tiếp, cần đôn đốc nhà đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai, chủ động nguồn lực và triển khai đúng lộ trình đã cam kết.

Tháo gỡ 287 dự án là kết quả quan trọng, nhưng thước đo cuối cùng không nằm ở số lượng hồ sơ được xử lý. Điều quyết định là bao nhiêu dự án thực sự thi công trở lại, bao nhiêu khối lượng được hoàn thành, bao nhiêu vốn được đưa vào nền kinh tế và bao nhiêu công trình phát huy hiệu quả. Chỉ khi tiến độ được kiểm đếm thường xuyên, trách nhiệm được xác định rõ và những cam kết được chuyển thành kết quả cụ thể, nguồn lực từng bị đình trệ mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng cho Thanh Hóa.