Thanh Hóa: Tích tụ đất đai - mở khóa tái cấu trúc nông nghiệp quy mô lớn

Trong bối cảnh chuyển đổi từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp", tỉnh xác định tích tụ đất là khâu đột phá mang tính nền tảng. Ngay từ đầu năm 2026, chỉ tiêu cụ thể đã được giao đến từng địa phương, gắn với mục tiêu phát triển các vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn.

Kết quả bước đầu cho thấy tín hiệu rõ nét: chỉ trong quý I/2026, toàn tỉnh đã tích tụ hơn 3.200 ha đất nông nghiệp, đạt 32,3% kế hoạch năm. Đây không chỉ là con số về diện tích, mà phản ánh sự chuyển dịch căn bản trong tư duy sản xuất - từ phân tán sang tập trung, từ thủ công sang hiện đại.

Trên nền tảng đó, Thanh Hóa tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong khi sớm ban hành nghị quyết chuyên đề về tích tụ đất, định hướng phát triển nông nghiệp quy mô lớn gắn với công nghệ cao.

Điểm cốt lõi của quá trình này không nằm ở diện tích đơn thuần, mà ở việc tạo lập "không gian sản xuất đủ lớn" để triển khai đồng bộ cơ giới hóa, tự động hóa và công nghệ số.

Thực tiễn cho thấy, khi quỹ đất được tập trung, hiệu quả sản xuất tăng lên rõ rệt. Các vùng lúa giống, cây ăn quả, rau màu xuất khẩu đạt hiệu quả kinh tế cao hơn từ 1,2-1,5 lần so với trước, lợi nhuận tăng thêm 30-50 triệu đồng/ha.

Đáng chú ý, nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để đi vào vận hành ổn định. Vùng cây ăn quả có múi đạt thu nhập tới 500 triệu đồng/ha; nuôi trồng thủy sản nâng hiệu quả khoảng 30%; các vùng sản xuất theo chuỗi giá trị ngày càng kiểm soát tốt đầu ra và nâng chuẩn chất lượng. Những kết quả này cho thấy, tích tụ đất chính là tiền đề quyết định để công nghệ cao phát huy hiệu quả, đưa sản xuất nông nghiệp tiến tới quy mô lớn và giá trị gia tăng cao.

Một điểm đáng chú ý là quá trình tích tụ được triển khai đồng thời với tổ chức lại sản xuất. Thay vì dừng ở dồn điền đổi thửa, tỉnh định hướng gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường tiêu thụ.

Các mô hình liên kết ngày càng rõ nét, tiêu biểu như việc tích tụ gần 100 ha để phát triển vùng nguyên liệu dứa, dưa chuột, cà chua phục vụ xuất khẩu. Cách tiếp cận này không chỉ mở rộng quy mô mà còn chuẩn hóa quy trình sản xuất, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và giảm thiểu rủi ro thị trường, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của nông sản.

Từ đó, tích tụ đất không còn là giải pháp kỹ thuật đơn lẻ, mà trở thành nền tảng để tái tổ chức toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp theo hướng liên kết, minh bạch và bền vững hơn.

Tuy vậy, quá trình này vẫn đối mặt với những rào cản mang tính căn cơ, đặc biệt là tâm lý thận trọng của người dân trong việc cho thuê, chuyển nhượng đất dài hạn. Đây là vấn đề gắn với sinh kế và niềm tin, đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng nhưng quyết liệt hơn.

Theo đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền lợi người dân như một "điểm tựa niềm tin", đồng thời đẩy mạnh truyền thông để chuyển đổi nhận thức từ "giữ đất" sang "khai thác giá trị đất". Song song với đó là hoàn thiện chính sách hỗ trợ và đầu tư hạ tầng vùng sản xuất tập trung, nhằm bảo đảm đất sau tích tụ thực sự phát huy hiệu quả.

Về dài hạn, dư địa phát triển vẫn rất lớn khi Thanh Hóa đặt mục tiêu hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với công nghệ cao và xuất khẩu.

Tích tụ đất đai, vì thế, không chỉ là bước đi tổ chức lại ruộng đất, mà đang trở thành trụ cột trong chiến lược tái định hình nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, quy mô lớn và giá trị cao - nơi lợi thế đất đai được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh bền vững trong chuỗi kinh tế.