Thanh long Việt xuất sang EU thuộc diện kiểm soát tăng cường với tần suất 30%

Thanh long Việt xuất sang EU thuộc diện kiểm soát tăng cường với tần suất 30%

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã có thông tin làm rõ việc mặt hàng thanh long của Việt Nam bị Liên minh châu Âu (EU) tăng mức độ kiểm soát khi xuất khẩu vào thị trường này.

Bộ này cho biết, hiện thanh long Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra 30%, không phải 50% như một số thông tin đã nêu.

Không chỉ thanh long, nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam cũng đang nằm trong diện kiểm soát gắt gao như: ớt và đậu bắp (50%), sầu riêng (20%). Trong khi đó, chanh leo hiện chưa bị áp dụng biện pháp này.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những năm gần đây, Liên minh châu Âu (EU) liên tục siết chặt và hạ thấp mức dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với nhiều hoạt chất và mở rộng kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu.

Với sự điều chỉnh trên, bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về MRLs của EU cũng ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu khắt khe, tần suất cập nhật nhanh, nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, gây khó khăn cho các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Gần đây, ngày 29/1/2026, EU đã thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc thay đổi cách tiếp cận trong thiết lập MRLs, chuyển từ phương pháp dựa trên “rủi ro” sang “mối nguy.” Theo đó, đối với các hoạt chất có nguy cơ cao (như gây ung thư, rối loạn nội tiết), EU áp dụng mức MRLs mặc định rất thấp là 0,01 mg/kg (mức gần bằng 0 về mặt kỹ thuật).

Diễn biến trên cho thấy EU không chỉ tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu mà còn siết chặt ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng, đặc biệt với các hoạt chất không còn được phép sử dụng tại EU.

Cách tiếp cận mới trên dự kiến cũng sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu.

Theo quy định hiện hành, thanh long Việt Nam thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra 30%. Một số mặt hàng cũng chịu kiểm soát tăng cường như ớt, đậu bắp (50%); sầu riêng (20%). Riêng chanh leo chưa thuộc diện áp dụng này.

Liên quan báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” của Pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến nay chưa nhận được báo cáo chính thức qua kênh hỏi đáp SPS hoặc do Thương vụ Việt Nam tại Pháp chuyển về. Tuy nhiên, theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử Bộ Công thương, báo cáo này dựa trên kết quả kiểm tra năm 2024.

Theo Bộ NN&MT, ngay sau khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan vi phạm quy định về mức dư lượng tối đa cho phép, bộ đã chỉ đạo cơ quan chuyên ngành tổ chức truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn tất các báo cáo khắc phục gửi cơ quan có thẩm quyền của EU.

Bên cạnh đó, Bộ thường xuyên ban hành văn bản và tổ chức hội nghị để chỉ đạo, đôn đốc các địa phương, hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là đối với hàng xuất khẩu. Đồng thời, bộ cũng chỉ đạo ban hành nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, triển khai các chương trình nuôi thả tác nhân phòng trừ sinh học nhằm giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

Tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi số cảnh báo vi phạm an toàn thực phẩm từ EU đối với nông sản Việt Nam giảm mạnh từ 64 trường hợp năm 2024 xuống còn 17 trong năm 2025. Đây được xem là kết quả của việc tăng cường kiểm soát, truy xuất nguồn gốc và cải thiện quy trình sản xuất.

Để khắc phục tình trạng vi phạm, cũng như góp phần đàm phán giảm tỷ lệ, tần suất kiểm tra đối với nông sản xuất khẩu của Việt Nam sang EU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ động trao đổi với Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm (DG-SANTE) thuộc Ủy ban châu Âu, tổ chức đợt thanh tra từ ngày 3 đến 20/6/2025 đối với các mặt hàng ớt, thanh long và sầu riêng của Việt Nam.

Kết quả đợt thanh tra được phía EU đánh giá cao, đặc biệt đối với hệ thống cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và tính chủ động của khu vực tư nhân. Đoàn thanh tra DG-SANTE cũng thống nhất với kế hoạch hành động khắc phục các điểm chưa phù hợp của Việt Nam, đồng thời ấn định thời điểm gửi báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch này vào tháng 5/2026. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để DG-SANTE quyết định tiếp tục áp dụng, tăng cường hoặc giảm bớt tỷ lệ, tần suất kiểm tra đối với các mặt hàng nông sản chủ lực nêu trên của Việt Nam.