Thị trường cá ngừ đang bước vào giai đoạn nhiều biến số hơn

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, sau khi tăng 13% trong tháng 1, xuất khẩu cá ngừ tháng 2/2026 chỉ đạt hơn 53 triệu USD, giảm gần 15% so với cùng kỳ. Lũy kế hai tháng, mặt hàng này đang chịu sức ép lớn từ nhu cầu, chi phí logistics và yếu tố chính sách.

Nếu nhìn theo thị trường, bức tranh phân hóa khá rõ. Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất của cá ngừ Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2026, đạt hơn 42 triệu USD, chiếm 32,8% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, xuất khẩu sang thị trường này lại giảm 15% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức giảm đáng chú ý vì Mỹ vẫn là thị trường NK lớn nhất và có ảnh hưởng mạnh đến nhịp XK chung của toàn ngành cá ngừ Việt Nam.

Ngược lại, nhiều thị trường ngoài Mỹ đang nổi lên như những điểm tựa đáng chú ý cho xuất khẩu cá ngừ. Cụ thể, XK sang Nga tăng 27%; Đức tăng 10%; Israel tăng 61%, Mexico tăng 36%, Ai Cập tăng 24%. Chile tăng 111%... Những con số này cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp Việt Nam đang phát huy tác dụng, phần nào bù đắp sự suy yếu từ Mỹ.

Xét theo cơ cấu sản phẩm, nhóm các sản phẩm cá ngừ thuộc mã HS03 vẫn chiếm tỷ trọng lớn, chiếm hơn 55% tổng kim ngạch, nhưng giảm gần 4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, XK các sản phẩm cá ngừ chế biến và đóng hộp mã HS18 tăng 5%. 

Đáng chú ý, XK cá ngừ đóng hộp đang có xu hướng tăng trưởng liên tục. Xu hướng này phù hợp với diễn biến của thị trường cá ngừ thế giới. Hiện tại, phân khúc cá ngừ chế biến vẫn còn dư địa thị trường khá tốt, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng tại nhiều nước tiếp tục ưu tiên các sản phẩm tiện lợi, dễ bảo quản và có giá hợp lý.

Theo VASEP, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia chưa được Mỹ công nhận tương đương đối với một số hoạt động khai thác, khiến từ đầu năm 2026, một số sản phẩm cá ngừ có nguy cơ bị hạn chế hoặc phải bổ sung chứng nhận COA khi xuất khẩu sang thị trường này. Điều này làm tăng chi phí thủ tục, kéo dài thời gian thông quan và khiến nhà nhập khẩu thận trọng hơn.

Bên cạnh áp lực chính sách, ngành cá ngừ còn đối mặt với chi phí đầu vào và logistics tăng cao. Nguồn cung nguyên liệu sụt giảm tại một số ngư trường lớn khiến giá cá ngừ vằn đông lạnh duy trì ở mức cao, khoảng 1.600–1.700 USD/tấn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ chưa phục hồi đồng đều, tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp.

Áp lực logistics gia tăng do bất ổn tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu và phí bảo hiểm vận tải biển tăng mạnh, có trường hợp vượt 1.000%. Điều này đẩy chi phí vận chuyển lên cao, làm gia tăng rủi ro giao hàng và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp cá ngừ.

Bên cạnh đó, cạnh tranh tại EU cũng gia tăng khi hiệp định thương mại giữa EU và Ấn Độ mở ra lộ trình giảm thuế về 0%, khiến lợi thế của Việt Nam suy giảm và áp lực cạnh tranh về giá ngày càng lớn.

Nhìn tổng thể, 2 tháng đầu năm 2026 cho thấy thị trường cá ngừ Việt Nam đang ở trạng thái giằng co. Đà tăng trong tháng 1 cho thấy thị trường vẫn còn dư địa, nhưng nhịp chững lại trong tháng 2 là lời nhắc rằng để duy trì tăng trưởng của ngành cá ngừ năm nay đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt thích ứng chính sách, kiểm soát chi phí và đa dạng hóa thị trường.