Thị trường điện ảnh vẫn phụ thuộc vào các phim ăn khách

Thị trường điện ảnh tăng trưởng mạnh

Những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam có bước phát triển đáng ghi nhận, cả về số lượng phim sản xuất, doanh thu phòng vé và sức hút đối với công chúng.

Theo báo cáo thị trường điện ảnh Việt Nam quý III/2026 do Cinemark công bố, dựa trên nguồn số liệu từ Box Office Vietnam, trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến ngày 30/9, toàn thị trường ghi nhận tổng doanh thu đạt 1.626,9 tỷ đồng. Con số này đi kèm với 17,78 triệu lượt vé được bán ra trên tổng số 643.514 suất chiếu có phát sinh doanh thu trong kỳ.

Nghiên cứu đã khảo sát tổng cộng 122 bộ phim tại 277 rạp chiếu thuộc 58 tỉnh, thành phố theo ranh giới hành chính trước khi sáp nhập. Giá vé bình quân trên toàn thị trường đạt 91.492 đồng, tương ứng mức doanh thu trung bình khoảng 17,7 tỷ đồng mỗi ngày và 2,53 triệu đồng trên mỗi suất chiếu. Tỷ lệ lấp đầy phòng vé bình quân trong kỳ chỉ đạt 20,6%, chỉ số này được tính riêng cho các suất chiếu có phát sinh giao dịch, loại trừ những suất không bán được vé nào.

Một đặc điểm cốt lõi của thị trường điện ảnh Việt Nam trong quý là sự tập trung cực kỳ cao về dòng doanh thu. Trong 122 bộ phim được theo dõi, chỉ 10 tác phẩm, tương đương 8,2% tổng số lượng phim, đã đóng góp tới 72,8% tổng doanh thu phòng vé. Nếu mở rộng ra 12 phim dẫn đầu, tỷ trọng này tăng lên 77,2%. Điều cho thấy phần lớn doanh thu thị trường đang tập trung vào một nhóm nhỏ sản phẩm có sức hút thương mại vượt trội, trong khi phần lớn các bộ phim còn lại phải cạnh tranh để chia sẻ chưa đến một phần tư tổng doanh thu.

Sự biến động theo từng tháng càng làm rõ đặc tính này. Tháng 7 ghi nhận tổng doanh thu 491,3 tỷ đồng, sau đó tăng lên 571,6 tỷ đồng trong tháng 8 nhờ sự ra mắt của nhiều tác phẩm bom tấn quốc tế và các phim Việt phát hành dịp lễ Quốc khánh 2/9. Sang tháng 9, thị trường đạt 564 tỷ đồng, giảm nhẹ 1,3% so với tháng trước.

Tuy nhiên, bức tranh thay đổi rõ rệt khi loại bỏ tác động của một bộ phim đặc biệt nổi bật. Riêng bộ phim Trại Buôn Người, công chiếu từ ngày 25/9, đã thu về 152,6 tỷ đồng trong sáu ngày cuối quý, chiếm 9,4% tổng doanh thu quý III và 27,1% doanh thu riêng tháng 9. Nếu không có sự đóng góp của tác phẩm này, doanh thu tháng 9 chỉ còn khoảng 411,4 tỷ đồng, giảm tới 28% so với tháng 8 và trở thành tháng có kết quả thấp nhất trong quý. Tổng doanh thu quý III theo đó cũng giảm xuống mức 1.474,2 tỷ đồng.

Về cơ cấu nguồn phim, các tác phẩm nhập khẩu vẫn chiếm ưu thế với 901,6 tỷ đồng, tương đương 56,1% tổng doanh thu đã xác định quốc tịch. Phim trong nước đóng góp 705,9 tỷ đồng, chiếm 43,9%. Trong nhóm phim nước ngoài, điện ảnh Hoa Kỳ vượt trội với 663,7 tỷ đồng, tương ứng 41,3% tổng doanh thu đã phân loại. Nhật Bản theo sau với 182,5 tỷ đồng, trong khi thị phần của Hàn Quốc, Thái Lan và Trung Quốc thấp hơn đáng kể.

Mặc dù đứng sau phim nhập khẩu về tổng giá trị doanh thu, phim Việt thể hiện hiệu quả lấp đầy phòng vé tốt hơn, đạt 23,6% so với mức 19,2% của phim ngoại. Chênh lệch 4,4 điểm phần trăm cho thấy các suất chiếu phim nội địa có tỷ lệ ghế được bán cao hơn, dù chưa đủ cơ sở để khẳng định số vé bán ra bình quân trên mỗi suất cũng lớn hơn. Tuy nhiên, ngay trong nhóm phim Việt, doanh thu cũng tập trung mạnh vào một vài tác phẩm tiêu biểu: chỉ hai bộ phim Nghỉ Hè Sợ Nghỉ Hưu và Trại Buôn Người đã chiếm tới 51% tổng doanh thu của phim nội địa trong quý.

Sự chênh lệch về rạp chiếu giữa các địa phương

Phân tích theo thể loại cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về hiệu quả thương mại. Phim hoạt hình dẫn đầu với 347,3 tỷ đồng, tiếp theo là phim hài với 267,5 tỷ đồng và phim kinh dị với 213,9 tỷ đồng. Xét về tỷ lệ lấp đầy, phim hài đạt mức cao nhất với 23,2%, trong khi phim kinh dị chỉ ghi nhận 16,5%.

Bên cạnh sự phân hóa giữa các bộ phim, thị trường cũng thể hiện khoảng cách lớn giữa các hệ thống rạp chiếu. CGV duy trì vị trí dẫn đầu với 41,8% thị phần doanh thu và 85 rạp có phát sinh vé trong kỳ khảo sát. Tuy nhiên, xét theo chỉ số vé bán ra bình quân trên mỗi rạp, các chuỗi có mức giá hợp lý hơn thể hiện hiệu quả vận hành tốt hơn đáng kể. Cinestar đạt khoảng 141.000 vé/rạp/quý, Beta đạt 126.000 vé/rạp, cao hơn nhiều so với mức khoảng 70.000 vé/rạp của CGV và 55.000-60.000 vé/rạp của Lotte. Cinestar còn vượt trội về doanh thu bình quân mỗi rạp với 8,8 tỷ đồng/rạp, so với mức gần 8 tỷ đồng/rạp của CGV.

Xét theo địa bàn, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục là thị trường lớn nhất cả nước với 560,3 tỷ đồng, chiếm 34,4% tổng doanh thu. Thủ đô Hà Nội đứng thứ hai với 439,2 tỷ đồng, tương ứng 27%. Hai trung tâm kinh tế chính của quốc gia cùng đóng góp 61,4% doanh thu toàn thị trường. Đáng chú ý, Hà Nội thể hiện hiệu quả cao hơn trên mỗi đơn vị cơ sở: với 42 rạp, doanh thu bình quân đạt 10,5 tỷ đồng/rạp, cao khoảng 29% so với mức 8,1 tỷ đồng/rạp của Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có tổng cộng 69 rạp. Một số địa bàn theo địa giới cũ chưa ghi nhận rạp chiếu trong phạm vi dữ liệu khảo sát.

Tỷ lệ lấp đầy phòng vé tại Hà Nội cũng đạt 24,3%, cao hơn mức 20,1% của Thành phố Hồ Chí Minh. Đà Nẵng thậm chí ghi nhận tỷ lệ lấp đầy lên 25%, vượt mức trung bình toàn quốc. Ngược lại, Bà Rịa - Vũng Tàu có 12 rạp nhưng doanh thu bình quân chỉ đạt 1,9 tỷ đồng/rạp và tỷ lệ lấp đầy thấp nhất trong nhóm 12 địa phương dẫn đầu doanh thu, ở mức 14,1%.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc nâng cao hiệu quả khai thác tại những thị trường đã phát triển với yêu cầu mở rộng mạng lưới chiếu phim đến những địa bàn chưa được phục vụ đầy đủ. Đây là hai nhiệm vụ cần được thực hiện đồng thời, không loại trừ lẫn nhau.

Việc phát triển hệ thống rạp chiếu phải được xem xét trên cơ sở đặc điểm dân cư, điều kiện kinh tế-xã hội, khả năng chi trả, nhu cầu giải trí và phạm vi phục vụ của từng địa bàn, thay vì chỉ căn cứ vào những chỉ số bình quân của toàn thị trường.

Trong hoạt động điện ảnh, nhu cầu của khán giả và sự phát triển của hệ thống rạp chiếu có mối quan hệ tác động qua lại. Sự hiện diện của rạp chiếu không chỉ đáp ứng nhu cầu xem phim sẵn có mà còn có thể góp phần hình thành thói quen thưởng thức điện ảnh và phát triển những nhóm khán giả mới.

Nếu chỉ chờ một địa phương có doanh thu phòng vé đủ lớn mới đầu tư rạp, có thể xuất hiện tình trạng thiếu cơ sở chiếu phim nên không phát sinh doanh thu; không có doanh thu lại được xem là thiếu nhu cầu, dẫn đến việc đầu tư tiếp tục bị trì hoãn.

Tại các đô thị lớn, việc đến rạp xem phim đã trở thành một hoạt động văn hóa, giải trí quen thuộc của nhiều gia đình và giới trẻ. Tuy nhiên, tại những địa phương chưa có cơ sở chiếu phim, việc không phát sinh doanh thu phòng vé chưa đủ cơ sở để kết luận người dân không có nhu cầu xem phim.

Khi có địa điểm chiếu thuận tiện, chương trình phim phù hợp, chất lượng dịch vụ tốt và giá vé hợp lý, người dân sẽ có thêm điều kiện tiếp cận điện ảnh. Từ những trải nghiệm ban đầu, hoạt động xem phim tại rạp có thể dần trở thành một thói quen, góp phần hình thành thị trường khán giả ổn định.